Timor-Leste partisipa ba dala uluk Festivál Sinema ASEAN iha Hong Kong

Seg. 31 agostu 2026, 12:17h
Screenshot 2026-08-31 121617

Timor-Leste partisipa ba dala uluk iha Festivál Sinema ASEAN, iha Hong Kong, liuhosi aprezentasaun kurtametrajen tolu kona-ba patrimóniu kulturál imateriál nasionál. Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Koordenadór Asuntus Ekonómikus no Ministru Turizmu no Ambiente, Francisco Kalbuadi Lay, iha loron 28 fulan-agostu tinan 2026 partisipa iha serimónia ida ne’ebé integra iha Festivál ne’e,  iha ne’ebé nia destaka oportunidade atu divulga kultura, identidade no kriatividade Timor-Leste nian ba públiku internasionál. Screenshot 2026-08-31 121130 790310350_938564659295953_2882853037048772958_n 789926518_829587620177079_7684242590889631563_n

Edisaun dahaat hosi Festival Sinema ASEAN nian sei hala'o hosi loron 20 fulan-agostu to’o loron 27 fulan-setembru tinan 2026, no aprezenta filme 30 resin hosi Estadu-Membru 11 ASEAN nian, aleinde produsaun hosi país no territóriu sira seluk. Edisaun ida-ne’e marka mós Timor-Leste nia partisipasaun ba dahuluk iha Festivál ne’e.

Iha nia diskursu, Vise-Primeiru-Ministru agradese ba Hong Kong-ASEAN Foundation no organizasaun Festivál nian ba konvite ne’ebé hato’o ba  Timor-Leste no oportunidade atu fahe kultura nasionál ba komunidade ASEAN no públiku internasionál.

 “Ba Timor-Leste, ida-ne’e momentu ida ne’ebé espesiál tebes. Ha’u sente orgullu bele mai iha ne’e hamutuk ho ema timoroan sira ne’ebé iha talentu boot, ne’ebé hatudu katak, maski ita nu’udar nasaun ki’ik, ita iha kriatividade, talentu no istória sira atu fahe ba mundu”, tenik Francisco Kalbuadi Lay.

Partisipasaun Timor-Leste nian inklui aprezentasaun ba kolesaun “Patrimóniu Kulturál Imateriál: Filme kurtametrajen Timor-Leste nian”, ne’ebé kompostu husi filme kurtametrajen tolu ne’ebé prodús iha tinan 2024: “The Rise of Genre Tebe-Tebe”, husi Domingos Flaviano Belo Correia Freitas; “Babadok Instrument Production”, husi Silvano Rodrigues Xavier; no “Traditional Knowledge of Uma Lulik and Its Cultural Sites”, husi Grazela Maria Albino.

Produsaun tolu ne’e hatudu dimensaun oioin hosi patrimóniu kulturál inmateriál Timor-Leste nian, liuhosi Tebe-Tebe, produsaun artezanál instrumentu muzikál Babadok nian, no mós koñesimentu no prátika kulturál sira ne’ebé relasiona ho Uma Lulik (uma lulik tradisionál Timor nian). Filme kurtametrajen sira prodús ho apoiu hosi UNESCO no hosi Sentru Internasionál kona-ba Informasaun no Rede ba Patrimóniu Kulturál Imateriál iha Rejiaun Ázia-Pasífiku (ICHCAP).

Iha nia diskursu, Francisco Kalbuadi Lay salienta papél sinema no kultura nian hodi habelar identidade no realidade Timor-Leste nian, liuhosi transmisaun istória, memória, tradisaun, no valór nasaun ne’e nian.

"Importante tebes atu prezerva ita-nia kultura tanba fó hanoin ita kona-ba saida mak ita liu ona no legadu ne'ebé ita -nia bei'ala sira husik hela ba ita -nia identidade no ba jerasaun sira iha futuru", nia hatete.

Vise-Primeiru-Ministru mós hato’o agradesimentu ba kontribuisaun hosi artista, sineasta, ajente kulturál no foin-sa’e timoroan sira hodi promove arte no kultura Timor-Leste nian, hodi afirma katak "hamutuk, ita hakerek tan kapítulu ida iha istória ita-nia país nian".

Festivál Sinema ASEAN organiza hosi Fundasaun Hong Kong-ASEAN, hanesan inisiativa ida sein fin lukrativu ne'ebé ho objetivu atu promove koñesimentu no valorizasaun ba kultura oioin liuhosi sinema. Edisaun tinan 2026 inklui sesaun gratuita iha fatin oioin iha Hong Kong, no mós sorumutu ho diretores no profisionál sira seluk hosi setór sinematográfiku.

Timor-Leste nia partisipasaun iha edisaun Festivál ida-ne’e habelar prezensa kultura no produsaun audiovizuál Timor-Leste nian iha espasu rejionál, iha ámbitu partisipasaun país nian nu’udar Estadu-Membru ASEAN.

 

   Ba leten