Governu hahú serbisu Komité Revizaun Polítiku ba preparasaun Orsamentu Jerál Estadu 2027 nian

Seg. 06 jullu 2026, 12:06h
738068590_905722649213515_5912678606958282430_n

Iha loron 4 fulan-jullu, iha Ministériu Finansas, Dili, Governu, liuhosi Ministériu Finansas, hahú serbisu Komité Revizaun Polítiku (KRP) ba preparasaun Orsamentu Jerál Estadu (OJE) ba tinan 2027. Sorumutu ne’e prezide hosi Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana, no marka inísiu modelu foun ida ba preparasaun Orsamentu, ne’ebé foka  ba definisaun prévia kona-ba prioridades polítika Governu nian. 739332378_899314383224891_8074872248299653276_n 737758792_899314486558214_4434409367504131941_n 739471890_899314513224878_2540026761473150597_n 739508983_1050720217297486_3137675555712719335_n 735897746_1002895039196492_3042090204607793632_n

Komité Revizaun Polítiku ne’e harii liuhusi Rezolusaun Governu ne’ebé aprova iha sorumutu estraordináriu  Konsellu Ministrus, ne'ebé hala'o iha loron 25 fulan-juñu tinan 2026. Mekanizmu foun ne'e troka Komité Revizaun Orsamentál anteriór nian  no ninia objetivu mak atu asegura katak planu anuál no mós proposta orsamentál hosi servisus no entidades publika aliña ho prioridade nasionál, programa Governu, Planu Estratéjiku Dezenvolvimentu 2011-2030, planu ba médiu prazu, no limite hosi gastu sira ne'ebé define ona.

Iha abertura sorumutu ne’e, Primeiru-Ministru esplika katak prosesu foun ne’e ho objetivu atu troka forma tradisionál ba preparasaun Orsamentu. Iha faze dahuluk, Governu define prioridades polítika, no tuirmai orienta ministériu no instituisaun públika sira seluk hodi elabora sira ida-idak nia proposta orsamentál.

Molok hahú faze ida-ne’e, Governu hala’o semináriu Jornada Orsamentál ho ministériu no munisípiu sira atu identifika prioridade no nesesidades finansiamentu nian.

Durante sorumutu ne’e, Ministériu Finansas aprezenta mekanizmu foun ba preparasaun OJE 2027, inklui análize kona-ba prioridades polítika Governu nian, kuadru orsamentál ba médiu prazu, implementasaun programa sira ne’ebé la’o hela no preparasaun planu asaun anuál nian. Aprezentasaun ne’e hato’o husi Diresaun-Jerál Planeamentu Orsamentál no hosi Unidade Polítika no Jestaun Fundu Petrolíferu.

Governu hakarak OJE 2027 sai tranzisaun ba modelu orsamentu ida ne’ebé bazeia ba polítikas públikas, iha ne’ebé foti desizaun bazeia ba prioridades estratéjika, kapasidade finanseira Estadu nian no ninia impaktu ba médiu prazu.

Iha ámbitu prosesu ida-ne’e, aprezenta  ba Komité  opsaun prioridade polítika 28 Governu nian, ne’ebé  fahe ba área tolu: medidas ho objetivu ba kriasaun espasu fiskál, presaun ne’ebé mai hosi prioridades Governu Sentrál, no mós oportunidades no nesesidades investimentu iha setór sira hanesan saúde, edukasaun, agrikultura no área produtiva sira seluk. Komité sei analiza proposta hirak-ne'e ida-idak molok prepara proposta finál ba Orsamentu Jerál Estadu ba tinan 2027.

Primeiru-Ministru mós husu ba responsavel Administrasaun Públika sira hotu atu kontinua jere rekursus públikus ho responsabilidade, transparénsia no efisiénsia, no subliña katak rekursus Estadu nian tenke aplika iha programa sira ne’ebé planeia ona ho didi’ak no orienta ba rezultadu.

Aleinde Primeiru-Ministru, partisipa iha sorumutu ne’e Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Koordenadór Asuntus Ekonómikus no Ministru Turizmu no Ambiente, Francisco Kalbuadi Lay, Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Koordenadór Asuntus Sosiais no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitária, Mariano Assanami Sabino,    Ministra Finansas, Santina José Rodrigues F. Viegas Cardoso, Ministru Obras Públikas, Samuel Marçal; Ministru Planeamentu no Investimentu Estratéjiku, Gastão Francisco de Sousa; Vise-Ministra Finansas, Regina de Jesus; Sekretária Estadu Igualdade, Elvina de Sousa Carvalho, no mós reprezentantes husi Komisaun Funsaun Públika no ajénsia autónoma sira.

Serbisu Komité Revizaun Polítiku nian kontinua iha loron 6 no 7 fulan-jullu, hodi kontinua define prioridades ne’ebé sei sai hanesan baze ba preparasaun proposta Orsamentu Jerál Estadu ba tinan 2027.

 

   Ba leten