Iha loron 17 fulan-novembru tinan 2026, Vise-Primeiru-Ministru no Ministru Ensinu Superiór, Siénsia no Kultura interinu, Mariano Assanami Sabino, partisipa iha serimónia komemorativa ba aniversáriu Universidade Nacional Timor Lorosa’e (UNTL) nian ba dala 26, ne’ebé hala’o iha Kampus Sentrál, Dili. Serimónia ne’ebé marka ho lansamentu Planu Estratéjiku no Programa Operasionál UNTL ba tinan 2026-2030, nune’e mós plataforma dijitál foun ne’ebé ho objetivu atu hadi’a servisu akadémiku no administrativu.

Planu Estratéjiku 2026-2030 estabelese objetivu sanulu ba dezenvolvimentu universidade, ne’ebé inklui reforsu jestaun institusionál, hadi’a kualidade programa akadémiku, kualifikasaun rekursus umanus, dezenvolvimentu infraestruturas, kooperasaun institusionál, apoiu ba komunidade akadémika no reforsu mekanizmu internu sira hodi garante kualidade.
Relasiona ho modernizasaun servisus universitárius, lansa mós produtu dijitál haat, liuliu plataforma SI-UNTL, SRM-UNTL no TAJST, nune’e mós versaun ida ne’ebé di’ak liu husi website universidade nian. Ferramenta sira ne’e ho objetivu atu fasilita asesu estudante sira nian ba informasaun akadémika, prosesu inskrisaun no matríkula semestrál, no mós pagamentu propinas liuhusi servisu bankáriu.
Iha ninia diskursu, Mariano Assanami Sabino hato’o parabéns ba Reitór, ekipa dirijente, dosente, peskizadór, funsionáriu, no estudante UNTL sira ne’ebé kontribui ba instituisaun ne’e ba formasaun rekursus umanus kualifikadus no mós ba dezenvolvimentu nasionál iha tinan 26 nia laran.
Governante ne’e defende katak ensinu superiór tenke dezempeña papél ativu ida iha dezenvolvimentu Timor-Leste nian, liuhusi formasaun akadémika, produsaun koñesimentu sientífiku, inovasaun no buka solusaun ba sosiedade nia nesesidade.
Nia subliña katak kualidade ensinu superiór la’ós avalia de’it husi númeru estudante ka diploma ne’ebé fó, maibé mós husi kualidade koñesimentu, kompeténsia ne’ebé estudante sira hetan durante formasaun no kontribuisaun efetiva ne’ebé instituisaun fó ba sosiedade.
Kona-ba ida-ne’e, nia destaka nesesidade atu investe iha kualifikasaun dosente, peskiza sientífika, atualizasaun programa estudu, melloria kondisaun aprendizajen no reforsu mekanizmu ba garantia kualidade, ho respeitu nafatin ba autonomia universitária no liberdade akadémika.
Vise-Primeiru-Ministru salienta mós importánsia atu hakbesik peskiza sientífika ba polítikas públikas, setór produtivu no komunidades, liuliu iha área seguransa alimentár, saúde públika, alterasaun klimátika, jestaun rekursus naturais, enerjia, dezenvolvimentu rurál no transformasaun dijitál.
Kona-ba modernizasaun no internasionalizasaun ensinu superiór, nia defende katak buat sira-ne’e tenke akompaña ho valorizasaun ba língua, istória, tradisaun no patrimóniu kulturál Timor-Leste nian, hodi subliña katak progresu tenke prezerva abut no identidade nasionál.
Tuir Reitór UNTL, Joviano António da Costa, universidade daudaun ne’e iha fakuldade sanulu no estudante liu rihun 20. Dezde fulan-fevereiru tinan 2026, estabelese ona akordu kooperasaun liu 50, inklui parseria foun no renovasaun akordu sira ne’ebé iha ona, ho instituisaun liu país 15. Aleinde ne’e, dosente liu 70 maka hala’o hela programa mestradu no doutoramentu iha Portugál, Brazíl no Indonézia.
Reitór anunsia mós planu atu loke kursu foun rua iha área Istória no Psikolojia, iha fulan-janeiru tinan 2027, hanesan parte ida husi alargamentu oferta akadémika.
Iha okaziaun aniversáriu ne’e, Mariano Assanami Sabino reafirma Governu nia kompromisu atu kontinua serbisu ho UNTL no instituisaun superiór sira seluk hodi reforsa kualidade akadémika, promove peskiza sientífika no dezenvolve sistema ensinu superiór ida ne’ebé inkluzivu no aliñadu ho prioridades nasionais.