Sekretáriu Estadu Pekuária hasoru malu ho Governadór Bali hodi hametin kooperasaun iha setór ne’e
Sekretáriu Estadu Pekuária, José Vieira de Araújo, iha loron 22 fulan-outubru tinan 2026, hasoru malu ho Governadór Provínsia Bali, I Wayan Koster, iha Denpasar, hodi kontinua diskusaun kona-ba kooperasaun entre Timor-Leste no provínsia Indonézia iha setór pekuária, ho foku ba hadi’a jenétika, saúde animál no dezenvolvimentu kapasidade téknika nian.

Sorumutu ne’e nu’udar kontinuidade hosi kontaktu sira ne’ebé hala’o ona entre Timor-Leste no Provínsia Bali nian atu aprofunda kooperasaun iha setór ne’e. Iha loron 2 no 3 fulan-outubru, Ministru Agrikultura, Pekuária, Peskas no Florestas, Marcos da Cruz, partisipa iha Bali–Timor-Leste Business Forum 2026, ne’ebé hamosu akordu kooperasaun tolu, inklui ida iha setór pekuária. Durante Forun ne’e, Ministru mós hasoru malu ho Governadór I Wayan Koster, iha ne'ebé sira ko’alia kona-ba oportunidade kooperasaun iha área agrikultura, pekuária, peskas, turizmu no komérsiu, inklui experiénsia Bali nian kona-ba kriasaun (hakiak) no jestaun karau.
Durante sorumutu ne’e iha loron 22 fulan-outubru, parte sira diskute kona-ba posibilidade kooperasaun nian ne’ebé relasiona ho karau Bali (sapi Bali), liuliu kona-ba hadi'a jenétika no mós fahe koñesimentu no kapasidade téknika sira. Ko’alia mós kona-ba rekizitu tékniku, sanitáriu, kuarentena no administrativu ne’ebé relasiona ho posibilidade sosa no transporte animál sira ne’e ba Timor-Leste.
Posibilidade implementasaun inisiativa ida-ne'e sei depende ba avaliasaun kuantidade no karakterístika hosi animál sira ne'ebé bele fornese, sira-nia kondisaun saúde, nune’e mós kumpre prosedimentu legál, veterináriu, no kuarentena ne'ebé aplikavel.
Vizita ne’e halo parte iha prosesu ne’ebé luan liu hodi hametin kooperasaun entre Timor-Leste ho Indonézia iha setór pekuária. Iha fulan-setembru tinan ida-ne’e, José Vieira de Araújo hasoru malu ho Diretór-Jerál Pekuária no Saúde Animál hosi Ministériu Agrikultura Indonézia, Agung Suganda. Diskusaun sira-ne’e foka liu ba saúde animál iha área fronteira, hadi'a animál nia jenétika, dezenvolvimentu rekursus umanus, no mós komérsiu produtus pekuárius.
Iha fulan hanesan, delegasaun Timor-Leste nian ida ne’ebé lidera husi Sekretáriu Estadu vizita Sentru Inseminasaun Artifisiál Singosari (BBIB Singosari), iha ne’ebé ko’alia kona-ba posibilidade kooperasaun nian iha área formasaun téknika, teknolojia reprodutiva, inseminasaun artifisiál no hadi’a jenétika animál.
Dezenvolvimentu kooperasaun iha área ida-ne’e tuir Governu nia prioridade sira ba setór pekuária, ne’ebé inklui hasa’e produsaun animál, hadi’a saúde animál, hametin kapasidade téknika, no mós kontribuisaun pekuária ba seguransa ai-han no dezenvolvimentu ekonómiku komunidade rurál sira-nian.






































