Governu inaugura Postu Saúde Ariana ne’ebé foun hodi habelar asesu ba kuidadu saúde iha Venilale
Ministra Saúde, Élia A. A. dos Reis Amaral, iha loron 16 fulan-outubru 2026, inaugura Postu Saúde Ariana ne’ebé foun, iha suku Uato-Haco, Postu Administrativu Venilale, Munisípiu Baukau, ho objetivu atu hakbesik kuidadu saúde ba komunidade sira iha rejiaun ne’e, liuliu ba populasaun sira ne’ebé hela dook hosi unidade saúde sira.

Infraestrutura foun ne’e inklui postu saúde ida ne'ebé kompleta ho materiál médiku no la'ós médiku no mós rezidénsia ida ba profisionál saúde sira, hodi garante sira-nia prezensa iha área intervensaun nian no fasilita prestasaun kuidadus saúde ba populasaun.
Postu Saúde Ariana nian iha profisionál saúde na’in-sia no sei fó atendimentu ba populasaun lokál, inklui monitorizasaun ba labarik, inan isin-rua no ferik-katuas sira, no mós hala’o atividade saúde nian ne’ebé integradu no besik ba komunidade.
Abertura ba unidade ida-ne’e aliña ho objetivu sira ne’ebé define husi Programa Governu Konstitusionál IX nian ba kuidadu saúde primáriu, ne’ebé ho objetivu atu habelar asesu ba servisu saúde nian, liuliu iha área remota sira, no mós estabelese meta ida atu suku sira ho populasaun entre 1.500 no 2.000 abitante bele asesu ba postu saúde ida ho servisu saúde lubun ida ne’ebé kompletu.
Durante serimónia ne’e, Ministra Saúde husu ba profisionál sira ne’ebé koloka iha postu saúde foun ne’e atu garante atendimentu ba populasaun no hala’o atividade sira iha komunidade nia leet, ne’ebé inklui akompaña ema sira ne’ebé hasoru difikuldade boot liu atu halo viajen ba postu saúde.
Ministra mós husu atu autoridades komunitárias informa no orienta populasaun sira hodi buka asisténsia médika iha faze hahú moras nian, atu nune’e bele halo diagnóstiku no halo tratamentu ho tempu ne’ebé loloos.
Prezidente Autoridade Munisípiu Baukau nian, Veneranda Eurico Lemos Martins, destaka redusaun distánsia ne'ebé maka molok ne’e populasaun rejiaun ne’e nian tenke halo viajen ho distánsia ne’ebé dook hodi hetan kuidadu saúde no husu ba komunidade atu kontribui hodi tau-matan ba instalasoins foun ne’e.
Ministra Saúde mós refere ba rezultadu foin lalais ne’ebé país ne’e alkansa ona iha prevensaun no halakon moras hada’et. Timor-Leste hetan sertifikasaun hosi Organizasaun Mundiál Saúde (OMS) iha fulan-jullu tinan 2025 nu'udar país ne’ebé livre hosi malária, tanba konsege hapara ona transmisaun autóktone (lokál) hosi moras ne'e durante pelumenus tinan tolu tuituir malu. Iha fulan-setembru 2026, OMS mós valida katak trakoma hetan ona eliminasaun hanesan problema saúde públika iha nasaun ne’e.
Iha área prevensaun moras la hada’et, Ministra enkoraja populasaun atu hatoman-an moris saudavel, inklui halo ezersísiu fíziku beibeik.
Governu, liuhosi Ministériu Saúde, planeia atu kontinua hadi’a infraestrutura saúde iha Munisípiu Baukau, ho abertura ba unidade saúde sira seluk no reabilitasaun ba Ospitál Maternidade Riamari. Entre projetu sira ne’ebé fó sai ona maka postu saúde iha Uakala no Baguia no mós Sentru Saúde Baukau Vila.
Serimónia ne’e sura ho partisipasaun hosi Prezidente Autoridade Munisipál Baucau, reprezentantes hosi Polísia Nasionál Timor-Leste, responsavel sira hosi Ministériu Saúde, autoridade lokál sira, reprezentantes relijiozus, profisionál saúde sira, estudantes no membru komunidade sira.






































