Timor-Leste partisipa iha diskusaun kona-ba siberseguransa no transformasaun dijitál iha Singapura

Ses. 16 outubru 2026, 12:19h
Foto-bersama

Hosi loron 12 to’o 15 fulan-outubru tinan 2026, iha Singapura, Ministru Transportes no Komunikasoins, Miguel Marques Gonçalves Manetelu, partisipa iha Singapore International Cyber Week (SICKW) 2026 no iha Konferénsia Ministeriál ASEAN nian ba dala 11 kona-ba Siberseguransa, Iha ne'ebá, nia ko’alia kona-ba hametin kooperasaun rejionál iha área siberseguransa no hala’o sorumutu bilateral ho Ministra Dezenvolvimentu Dijitál no Informasaun Singapura nian, Josephine Teo.

Captura de ecrã 2026-10-16 121840 848677388_1639718957687456_6102947601664758453_n 850424794_1459401152722969_276432851285061227_n 845505767_1072359332504941_5854180754743571107_n 849709425_1663464378458434_709790081529510538_n 851753583_1405020591345006_3663315014911324300_n 847832673_1772760784062521_6052998196367556605_n

Edisaun ba dala 11 hosi Singapore International Cyber Week, ne’ebé organiza hosi Ajénsia Siberseguransa Singapura nian, halibur ministrus, responsavel governu sira, reprezentantes hosi organizasaun internasionál sira, espesialistas no mós reprezentantes hosi setór privadu hodi diskute dezafiu siberseguransa atuál no ne’ebé sei mosu no mós hametin kooperasaun internasionál iha área ida-ne’e.

Tema sira ne’ebé maka aborda iha edisaun tinan ida-ne’e mak, intelijénsia artifisiál no teknolojia foun sira, protesaun ba infraestruturas krítikas, no resposta ba insidente sibernétiku, dezenvolvimentu rekursus umanus ne’ebé espesializadu, no mós kooperasaun internasionál hodi hametin reziliénsia dijitál.

Iha ámbitu SICW nian, iha loron 14 fulan-outubru, Ministru Miguel Marques Gonçalves Manetelu partisipa iha Konferénsia Ministeriál ASEAN nian ba dala 11 kona-ba Siberseguransa, ne’ebé halibur reprezentantes hosi Estadus-Membrus ASEAN no Sekretariadu organizasaun ne’e nian hodi analiza dezafiu siberseguransa rejionál sira no mós hametin kooperasaun no kapasidade resposta ba ameasas sibernétikas.

Konferénsia ne'e simu ASEAN Cybersecurity Cooperation Strategy 2026–2030 no ko’alia kona-ba matéria sira hanesan protesaun ba infraestrutura krítika, no kombate ba ransomware no burlas online, risku sira ne'ebé relasiona ho intelijénsia artifisiál no teknolojia foun sira, no fahe informasaun, no mós reforsu kapasidade nasionál no rejionál hodi responde ba insidente sira.

Iha kontestu ida-ne'e, Singapura anunsia investimentu adisionál ida ho dolar Singapura Millaun 30, durante tinan lima oin mai hodi reforsa kapasidade rejionál sira liuhosi Sentru Exelénsia iha SiberSeguransa ASEAN-Singapura. Apoiu ne'e abranje área sira hanesan resposta ba insidente sibernétiku, protesaun ba infraestrutura krítika, risku sira ne'ebé asosiadu ho intelijénsia artifisiál, no mós diplomasia sibernétika. Dezde nia kriasaun iha tinan 2019, programa sira hosi Sentru ne’e abranje partisipante liu 2.200 hosi ASEAN, no nasaun illa sira hosi Pasífiku, no rejiaun sira seluk.

Durante sorumutu sira, Ministru Miguel Marques Gonçalves Manetelu hala’o sorumutu bilaterál ho Ministra Josephine Teo iha loron 13 fulan-outubru. Sorumutu ne’e foka ba kooperasaun entre Timor-Leste no Singapura iha área transformasaun dijitál no siberseguransa, inklui dezenvolvimentu kapasidade rekursus umanus.

Iha sorumutu ne’e, Josephine Teo hato’o disponibilidade Singapura nian atu kontinua fahe nia esperiénsia iha prosesu transformasaun dijitál no apoia kapasitasaun ba tékniku timoroan sira, liuliu iha área dijitalizasaun no siberseguransa.

Ministru Miguel Marques Gonçalves Manetelu destaka Singapura nia esperiénsia iha área hirak ne’e no hateten katak Timor-Leste bele hetan benefísiu husi koñesimentu no solusaun sira ne’ebé país ne’e dezenvolve, hodi adapta ba realidade nasionál, kapasidade sira ne’ebé iha, no rekursu sira ne’ebé disponivel.

Singapore International Cyber Week 2026 sai mós hanesan plataforma ida ba lansamentu Estratéjia Siberseguransa Singapura nian ba tinan 2026, ne'ebé estabelese medida sira hodi reforsa protesaun ba infraestrutura krítika sira no ekosistema dijitál, prepara resposta ba risku sira ne'ebé asosiadu ho intelijénsia artifisiál no teknolojia kuántika, no mós dezenvolve rekursus umanus espesializadus.

 

 

   Ba leten