Timor-Leste no Portugál avansa iha kooperasaun ba simplifikasaun no modernizasaun administrativa

Ses. 16 outubru 2026, 11:42h
846738122_1721003285629446_5760877797847889206_n

Ministru Administrasaun Estatál, Tomás do Rosário Cabral, iha loron 13 fulan-outubru tinan 2026, iha Lizboa, hasoru malu ho Prezidente Konsellu Diretivu Ajénsia ba Reforma Teknolójika Estadu (ARTE), Manuel Dias, hodi define prioridades no pasu sira tuirmai ba kooperasaun entre Timor-Leste no Portugál iha área simplifikasaun no modernizasaun administrativa. 846069973_1890099482166023_4717489918690036505_n 849694684_2176298503239293_948754611018099587_n 848154941_28763630203280098_2711963975303496676_n 845881639_1098867766330041_861265566502977743_n 850489521_2098365311039372_1142977446891042507_n

Sorumutu ne'e nu’udar kontinuidade hosi protokolu kooperasaun ne'ebé asina ona iha Lisboa iha loron 29 fulan-juñu tinan 2026, hosi Ministru Administrasaun Estatál no hosi Ministru Adjuntu no Reforma Estadu Portugál nian, Gonçalo Matias. Akordu ne’e inklui modernizasaun servisus públikus, transformasaun dijitál, no mós hasa’e efisiénsia no asesibilidade servisus ne'ebé presta ba sidadaun sira.

Durante sorumutu ne’e, parte rua ko’alia kona-ba atividade prioridade sira ne’ebé sei dezenvolve hosi Diresaun-Jerál ba Simplifikasaun no Modernizasaun Administrasaun Lokál hosi Ministériu Administrasaun Estatál no hosi ARTE, nune’e mós ninia kalendáriu ezekusaun.

Kooperasaun iha área ida-ne’e tuir prosesu implementasaun Balkaun Úniku iha Timor-Leste. Dezde fulan-maiu tinan 2024, Governu instala ona Balkaun Úniku 14 iha territóriu nasionál tomak, ne’ebé halo ona atendimentu 81.368 to’o fulan-agostu tinan 2026. Espasu sira-ne’e konsentra servisu públiku oioin iha pontu atendimentu ida de'it no permite atu hamenus viajen, kustu, no mós tempu asesu ba servisus.

Faze tuirmai hosi prosesu ida-ne'e inklui integrasaun neineik servisu públiku foun sira iha Balkaun Úniku no mós dezenvolvimentu hosi kanál atendimentu oioin ne'ebé prevee iha modelu ne’e, ne’ebé inklui servisu dijitál sira, atendimentu telefóniku no Balkaun Úniku Móvel.

Iha kontextu ida-ne’e, delegasaun timorense halo ona programa vizita ida ba Loja de Cidadão ida iha Portugál, hodi aprende esperiénsia Portugál nian iha konsentrasaun no integrasaun servisus públikus, funsionamentu fatin atendimentu nian, no mós interoperabilidade entre entidade no sistema oioin. Esperiénsia ida-ne’e bele kontribui ba dezenvolvimentu rede Balkaun Úniku no ba preparasaun Sentru Modernizasaun Administrativa Ministériu Administrasaun Estatál nian iha futuru.

Durante sorumutu ne’e, prevee mós dezlokasaun ida hosi ekipa téknika ARTE Timor-Leste nian ida ba trimestre ikus tinan 2026, hodi akompaña serbisu ne’ebé hala’o hosi Ministériu Administrasaun Estatál no mós kontinua preparasaun ba asaun sira ne’ebé prevee ona iha protokolu kooperasaun.

Sorumutu ne’e sura mós ho partisipasaun hosi reprezentantes Embaixada Timor-Leste nian iha Portugál no mós ekipa téknika hosi Ministériu Administrasaun Estatál no ARTE.

Instituisaun rua ne’e sei mantein koordenasaun téknika hodi garante kontinuidade ba atividade sira ne’ebé define ona iha ámbitu protokolu kooperasaun nian.

 

   Ba leten