Ministériu Edukasaun no SEFOPE hametin kooperasaun hodi hasa’e kualifikasaun no prepara joven sira ba servisu
Iha loron 15 fulan-outubru tinan 2026, iha Dili, Ministériu Edukasaun no Sekretaria Estadu Formasaun Profisionál no Empregu (SEFOPE) asina Memorandu Entendimentu ida hodi hametin kooperasaun inter-institusionál entre setór edukasaun, formasaun profisionál no empregu, ho objetivu atu dezenvolve kompeténsia no mós hasa’e asesu foin-sa’e sira nian ba estájiu no oportunidade empregu iha Timor-Leste no iha rai-li’ur.

Akordu ne’e asina hosi Sekretáriu Estadu Ensinu Sekundáriu Jerál no Ensinu Sekundáriu Tékniku-Vokasionál, Domingos Lopes Lemos, no mós hosi Sekretáriu Estadu Formasaun Profisionál no Empregu, Rogério Araújo Mendonça.
Memorandu ne’e estabelese área kooperasaun prioritária oioin, inklui armonizasaun kualifikasaun no kurríkulu Ensinu Sekundáriu Tékniku-Vokasionál ho Sistema Nasionál Kualifikasaun, ho partisipasaun hosi Institutu Nasionál Dezenvolvimentu Maundobra (INDMO, I.P.).
Prevee mós kriasaun Sentru-Pilotu Lingua nian ida ba Traballu iha instalasoins Eskola Sekundária Públika Tékniku-Vokasionál Bekora nian, ne’ebé ho objetivu atu reforsa kompeténsia linguístika ba joven sira no mós prepara sira ba oportunidade empregu nian iha merkadu nasionál no internasionál.
Iha ámbitu tranzisaun hosi ensinu sekundáriu ba merkadu traballu nian, akordu ne'e ho intensaun atu hasa’e asesu estudante finalista sira nian ba programa estájiu nasionál no mobilidade laborál internasionál. Kooperasaun ne’e inklui mós orientasaun profisionál iha eskola sira, realizasaun hamutuk ba feira serbisu no karreira nian, no mós inisiativa sira hodi apoia auto-empregu juventude nian.
Sekretáriu Estadu Formasaun Profisionál no Empregu destaka nesesidade atu hametin kooperasaun entre sistema edukativu, formasaun profisionál, setór privadu, no empregadór sira atu asegura korrespondénsia ida ne’ebé di’ak liu entre foin-sa’e sira-nia kompeténsia no nesesidade merkadu traballu nian.
“Ha’u fiar katak edukasaun no formasaun profisionál tenke iha ligasaun ho nesesidade merkadu traballu nian. Tanba ne’e, ita presiza hametin kooperasaun ho setór privadu no empregadór sira, hodi asegura katak estudante sira la’ós hetan de’it diploma ka sertifikadu ida, maibé hetan mós esperiénsia prátika no kapasidade hodi responde ba nesesidade merkadu traballu nian”, dehan Rogério Araújo Mendonça.
Iha área mobilidade laborál internasionál nian, Sekretáriu Estadu ko’alia mós kona-ba nesesidade atu prepara traballadór timoroan sira iha nivel kompeténsia téknika no linguístika, dixiplina, no responsabilidade, nune’e mós atu garante katak sira iha koñesimentu kona-ba sira-nia direitu no hetan protesaun ne’ebé loloos iha servisu fatin.
Sekretáriu Estadu Ensinu Sekundária Jerál no Ensinu Sekundáriu Tékniku-Vokasionál destaka kooperasaun ne’ebé estabelese liuhusi Memorandu ne’e nu’udar dalan hodi aliña kompeténsia ne’ebé estudante sira hetan ho nesesidade merkadu traballu no mós atu hasa’e oportunidade ne’ebé disponivel hafoin konklui ensinu sekundáriu.
Implementasaun ba Memorandu ne’e sei dezenvolve liuhosi planu asaun konjuntu ida, ne’ebé inklui responsabilidade hosi instituisaun sira ne'ebé envolve no mós mekanizmu sira ba monitorizasaun no avaliasaun.






































