Ministru Obras Públikas Halo Monitorizasaun ba Ezekusaun Projetu Infraestruturas iha Manufahi

Kua. 14 outubru 2026, 10:59h
844544719_28787509054220287_1508774882189988975_n

Ministru Obras Públikas, Samuel Marçal, akompaña hosi ekipa téknika Ministériu nian, iha loron 10 fulan-outubru tinan 2026, hala’o vizita monitorizasaun ba projetu konstrusaun no reabilitasaun oioin ba estrada no ponte sira iha munisípiu Manufahi, hodi avalia progresu serbisu, verifika kualidade obras no identifika medidas nesesáriu hodi asegura kumprimentu prazu no espesifikasaun téknika sira. 845681436_2343825913026582_3211510452403754124_n 838951238_1457483619575443_2098775791331563227_n 843042275_1442775841401961_1522962830148700080_n 846159040_1075551421983673_572439127594826846_n 846280036_1739140190484110_7986828164784479377_n 844630115_2334676223971826_3769651364449552259_n 840901126_2163206017591866_2559281828480376443_n

Vizita ne’e inklui, projetu rodoviáriu sira, maka hanesan projetu rodoviáriu Alas–Dotik, Luak–Betanu no Betanu–Fatuberliu no konstrusaun Ponte Turon. Ministru mós vizita fatin sira ne’ebé planeia ona ba konstrusaun atu hadi’a ligasaun entre komunidade sira, liuliu liuhosi konstrusaun ponte iha Serema no Laklo.

Iha seksaun Alas–Dotik, Ministru akompaña diretamente progresu ba obra sira, hodi avalia progresu fíziku no kondisaun ezekusaun nian, no mós asegura kumprimentu ba espesifikasaun téknika no padraun kualidade nian ne’ebé estabelese ona. Projetu ne'e kobre kilómetru 16,25 no reprezenta investimentu ida ne’ebé prevee kuaze dolar amerikanu millaun 15,4.

Iha Estrada Nasionál A14, entre Luak no Betanu, Ministru husu atu hasa’e númeru traballadór, tékniku no ekipamentu ne’ebé mobiliza hodi aselera ezekusaun obra, liuliu estrutura drenajen no protesaun estrada molok tempu udan.

Projetu reabilitasaun ba estrada ligasaun Luak-Betanu fahe ba seksaun rua, ho kilómetru 5,1 no 4,05, ho ida-idak nia investimentu kuaze dolar millaun 4,98 no dolar millaun 4,83. Durante vizita ne’e, indika katak ezekusaun ba seksaun daruak kompletu ona maizumenus 40%. Kondisaun meteorolójiku afeta ona progresu ba obra sira, no empreza responsavel husu ona extende tan prazu ezekusaun obra nian, ne'ebé molok prevee ona atu remata iha fulan-setembru tinan 2026, to'o fulan-marsu tinan 2027.

Kona-ba projetu ligasaun estrada Betanu–Fatuberliu, Ministru haruka hadi’a aliñamentu iha pontu balun no kompleta estrutura drenajen sira, nune’e mós aumenta traballadór no ekipamentu ne’ebé mobiliza ba projetu ne’e. Projetu ne’e, fahe ba pakote tolu, iha investimentu totál maizumenus dolar millaun 11,8, no iha momentu vizita nian, ho progresu fíziku maizumenus 25%.

Ministru halo mós akompañamentu ba konstrusaun Ponte Turon iha aldeia Turon, suku Babulu, Postu Administrativu Same, no husu atu aselera obra sira no mós progresu konkretu iha terrenu, ho objetivu atu konklui infraestrutura ne’e molok tempu udan. Samuel Marçal alerta katak, Ministériu Obras Públikas bele adota medida sira ne’ebé hatuur ona iha kontratu, inklui hapara kontratu, bainhira laiha progresu signifikativu iha ezekusaun obra ne’e.

Hanesan parte hosi viajen hanesan, Samuel Marçal hala’o vizita ba Serema, iha ne’ebé Ministériu Obras Públikas sei halo levantamentu tékniku ida hodi prepara ba konstrusaun ponte ida iha futuru. Infraestrutura ne’e ho objetivu atu garante kondisaun mobilidade ne’ebé di’ak liu durante tempu udan no fasilita komunidade asesu ba saúde, edukasaun, no merkadu. Tuir autoridade lokál sira, ponte ne’e sei fó benefísiu ba komunidade sira hosi suku tolu no aldeia ualu.

Iha Laklo, Postu Administrativu Alas, Ministru sei hala’o estudu tékniku detalladu ida atu avalia kondisaun nesesáriu sira hodi hari ponte foun ida. Infraestrutura ne’e hein katak bele kontribui ba hadi’a ligasaun entre Dotik no Alas, Alas no Tutuluru, no mós entre Tutuluru no Turiskai, atu bele fasilita populasaun nia sirkulasaun no transporte produsaun agríkola.

Dezlokasaun ba Manufahi hola parte iha monitorizasaun ba projetu infraestrutura sira ne’ebé Ministériu Obras Públikas ezekuta hela iha territóriu nasionál, ho atensaun liuliu ba kualidade obra nian, kumprimentu ba obrigasaun kontratuál, no mós preparasaun infraestrutura ba tempu udan.

Dezde inísiu fulan-outubru, Ministériu rejista mós progresu hosi projetu rodoviáriu no ponte sira-seluk. Iha Ataúru, reabilitasaun ba seksaun dahuluk, entre Vila Maumeta no Beloi ho estensaun kilómetru 4,5, atinje ona 87,71% finalizasaun, enkuantu pakote daruak, entre Bikeli no Beloi, atinje ona 77,44% finalizasaun. Iha Natarbora, Manatutu, konstrusaun ba Ponte Lamara, ho estensaun metru 110, atinje ona 50%, enkuantu konstrusaun ba Ponte Samalari, iha Baguia, Baukau, rejista finalizasaun 33,66%.

Kontinua mós serbisu reabilitasaun estrada ho kilómetru 18,5 entre Hatubuiliku, iha Ainaro, no Letefoho, iha Ermera, ne'ebé maka halo hela asfaltu, ho finalizasaun ne'ebé maka marka ona ba fulan-dezembru tinan ida-ne'e.

   Ba leten