Timor-Leste defende reforsu demokrasia, solidariedade no partisipasaun joven sira nian iha CPLP

Seg. 12 outubru 2026, 12:13h
842654321_2059687251347111_8947131648846148553_n

Ministru Negósius Estranjeirus no Kooperasaun, Bendito dos Santos Freitas, reprezenta Prezidénsia Pro Tempore Komunidade País Lian Portugés (CPLP, sigla iha lian portugés) nian, iha Kolókiu “CPLP tinan 30 – Komunidade ida ho Lian no Futuru”, ne’ebé hala’o iha loron 8 fulan-outubru tinan 2026, iha Sentru Kulturál Belem, Lizboa, nu’udar parte ida husi programa atividades ne’ebé organiza durante tinan tomak hodi komemora aniversáriu organizasaun nian ba dala 30. 841501791_1555852022963751_3292183957894393128_n 841707583_1460912536138278_1858227221540405407_n 842344583_1131769599623343_9061397299167445088_n 843610088_4404583386470146_1989279395399849730_n 844219965_1089050903881587_3144390246662980992_n

Kolókiu ne’e organiza husi Ministériu Negósius Estranjeirus Portugál no halibur reprezentantes governamentais no personalidade sira ne’ebé iha ligasaun ho perkursu polítiku, diplomátiku no kulturál CPLP nian. Sesaun abertura ne’e konta ho intervensaun husi Prezidente Repúblika Portugeza, António José Seguro, Sekretária Ezekutiva CPLP, Maria de Fátima Jardim, no mós Ministru Bendito dos Santos Freitas, ne’ebé reprezenta Prezidénsia organizasaun ne’e nian.

Iha ninia intervensaun, Ministru defende CPLP ida ne’ebé koezivu, partisipativu no besik liu ba sidadaun, liuliu joven sira, no mós iha kapasidade atu transforma ninia prinsípiu sira sai rezultadu konkretu. Nia reafirma mós kompromisu Prezidénsia Timor-Leste nian ba dame, demokrasia, direitus umanus, soberania no kooperasaun, iha ámbitu tema “Konsolidasaun Estadu Direitu Demokrátiku no Dezafiu sira CPLP nian”.

Bendito dos Santos Freitas hanoin hikas trajetória Timor-Leste nian iha espasu luzófonu, dezde partisipasaun hosi reprezentante sira Rezisténsia timorense nian iha fundasaun CPLP, iha tinan 1996, to’o adezaun Timor-Leste nian nu’udar Estadu independente iha tinan 2002. Iha kontestu ida-ne’e, nia destaka solidariedade hosi nasaun membru sira hosi Komunidade ne’e ba Timor-Leste nia luta hodi hetan autodeterminasaun no subliña katak daudaun ne’e país ne’e ezerse hela Prezidénsia Pro Tempore CPLP nian ba daruak.

Programa Kolókiu ne’e inklui painél tolu ne’ebé ko’alia kona-ba dékada tolu konstrusaun polítika no diplomátika CPLP nian, lian portugés nu’udar rikusoin globál, no mós futuru Komunidade nian hasoru dezafiu internasionál atuál sira. Inisiativa ne'e remata ho lansamentu hosi "Inteiro Postal" ida hodi komemora tinan 30 aniversáriu CPLP nian no mós ho sesaun enserramentu ida ne'ebé prezide hosi Ministru Estadu no Negósius Estranjeirus Portugál nian, Paulo Rangel.

Iha ámbitu hosi ninia viajen ba Portugál, Ministru Bendito dos Santos Freitas hala’o mós enkontru ida iha loron 9 fulan-outubru ho Diretór Nasionál Polísia Seguransa Públika Portugál nian, Superintendente Luís Carrilho, hodi ko’alia kona-ba kestaun sira ne’ebé relasiona ho mobilidade sidadaun timoroan sira nian.

Iha loron tuirmai, Bendito dos Santos Freitas, nu’udar Prezidente ein-ezersísiu Konsellu Ministrus CPLP nian, partisipa iha Gala Prémiu Luzofonia ba da-10, ne’ebé hala’o iha Casino Estoril no nu’udar parte hosi programa atividades ne’ebé komemora aniversáriu CPLP nian ba da-30. Durante serimónia ne’e entrega, ho títulu póstumu, Prémiu Exelénsia Luzófona 2026 ba eis-Prezidente Repúblika Timor-Leste, Francisco Guterres “Lu-Olo”, nu’udar rekoñesimentu ba nia karreira no kontribuisaun ba servisu públiku.

Prémiu ne’e simu husi feto-faluk husi eis Xefe Estadu, Cidália Lopes Nobre Mouzinho Guterres, ne’ebé akompaña husi oan-mane Aldino Nobre Guterres no Felezito Samora Guterres.

 

 

   Ba leten