Iha loron 9 fulan-outubru tinan 2026, iha Bangkok, Ministru Transportes no Komunikasoins, Miguel Marques Gonçalves Manetelu, hasoru malu ho Vise-Primeiru-Ministru no Ministru Transportes Tailándia nian, Phiphat Ratchakitprakarn, hodi avansa konkluzaun hosi Akordu Servisu Aéreu entre país rua no analiza kondisaun ba estabelesimentu vou diretu entre Dili no Bankoke.

Enkontru ne’e hala’o iha ámbitu vizita ofisiál hosi Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão ba Tailándia, no hanesan kontinuasaun ba entendimentu ne’ebé hetan ona entre Xefe Governu país rua ne’e nian kona-ba reforsu konektividade aérea.
Iha enkontru ne’e, parte rua konkorda atu aselera prosedimentu nesesáriu hodi konklui Akordu Servisu Aéreu nian. Timor-Leste konklui ona prosedimentu internu sira ne’ebé nesesáriu no preparadu atu kontinua ho asinatura, enkuantu Tailándia kontinua konklui hela formalidades ne’ebé nesesáriu.
Ministru Miguel Manetelu afirma katak “Governu Timor-Leste, liuhusi Ministériu Transportes no Komunikasoins, konklui ona prosedimentu internu hotu-hotu no preparadu atu asina akordu ne’e, hodi respeita rekizitus ne’ebé Tailándia estabelese ona”.
Akordu ne’e sei estabelese enkuadramentu ba ligasaun aérea entre nasaun rua, ho objetivu atu promove sirkulasaun pasajeirus no merkadorias no mós apoia komérsiu, turizmu, investimentu no kontaktu entre populasaun sira husi Timor-Leste no Tailándia.
Autoridade sira husi país rua ne’e nian bele hahú diskusaun téknika no preparativu operasionál sira molok asinatura formál ba akordu refere. Abertura ba ligasaun direta ida entre Dili no Bangkok sei depende mós ba avaliasaun komersiál no desizaun husi kompañia aérea ne’ebé iha interese hodi halo operasaun ba rota ne’e.
Akordu Servisu Aéreu hetan asinatura husi autoridade aviasaun sivíl Timor-Leste no Tailándia iha fulan-abríl tinan 2025. Testu ne’e prevee posibilidade atu kompañia aérea husi país rua ne’e nian halo operasaun servisu entre Timor-Leste no Tailándia, inklui liuhusi akordu kódigu hamutuk.
Asinatura formál ba akordu ne’e prevee ba fulan-novembru ka fulan-dezembru tinan 2026, durante sorumutu Ministrus Transportes ASEAN, iha Filipinas.
Durante sorumutu ne’e ko’alia mós kona-ba kooperasaun iha transportes marítimus no terrestres no mós dezenvolvimentu rekursus umanus, liuhusi formasaun profisionál, troka esperiénsias no reforsu kapasidade téknika. Iha área aviasaun sivíl, analiza ona posibilidade atu habelar partisipasaun Timor-Leste nian iha programa rejionál sira ne’ebé hetan apoiu husi Eskritóriu Rejionál Ázia-Pasífiku Organizasaun Aviasaun Sivíl Internasionál, ne’ebé ho nia sede iha Bankoke.
Vise-Primeiru-Ministru no Ministru Transportes Tailándia nian felisita Timor-Leste ba nia adezaun ba ASEAN no manifesta apoiu husi ninia país ba partisipasaun Timor-Leste nian iha mekanizmu kooperasaun rejionál iha setór transportes, ho objetivu atu hametin konektividade entre Estadus-Membrus.
Konkluzaun husi Akordu Servisu Aéreu sei fó kontinuasaun ba kooperasaun bilaterál iha setór transportes no sei kria enkuadramentu ne’ebé nesesáriu ba estabelesimentu ligasaun aérea direta entre Timor-Leste no Tailándia.