Governu akompaña projetu-pilotu ba konstrusaun sala-de-aula foun iha Tasitolu

Kin. 01 outubru 2026, 16:20h
829196770_1412565261056091_6435041074402974625_n

Iha loron 28 fulan-setembru tinan 2026, Governu, liuhosi Ministériu Edukasaun, Ministériu Obras Públikas, Ministériu Planeamentu no Investimentu Estratéjiku, no mós Ministériu Finansas hala’o vizita ida ba Eskola Bázika Filial (EBF) 12 de Outubro, iha Tasitolu, Dili, atu akompaña konstrusaun sala-de-aula foun sia no instalasaun sanitária haat ne’ebé utiliza teknolojia modular Block Solutions.

Vizita ne’e lidera husi Ministra Edukasaun, Dulce de Jesus Soares, akompaña husi Ministru Obras Públikas, Samuel Marçal, Ministru Planeamentu no Investimentu Estratéjiku, Gastão Francisco de Sousa, no mós Vise-Ministra Finansas, Regina de Jesus de Sousa.

Intervensaun ne’e hanesan projetu-pilotu ida atu avalia aplikasaun hosi sistema konstrusaun ida-ne’e iha Timor-Leste hanesan alternativa ida atu responde ba falta sala-de-aula no mós difikuldade sira ne’ebé asosiadu ho tempu no kustu konstrusaun konvensionál nian, liuliu iha fatin sira-ne’ebé asesu no transporte materiál sira sai dezafiu boot tebes.

Teknolojia Block Solutions utiliza sistema modular ida hosi bloku sira ne'ebé bele enkaixa malu, ne'ebé prodús husi materiál resiklajen sira, ne'ebé hamenus nesesidade atu uza no transporte materiál konstrusaun konvensionál sira no mós halais ezekusaun projetu.

Projetu iha EBF 12 de Outubro iha orsamentu hamutuk dolar amerikanu rihun 27 no planu ba konstrusaun sala-de-aula sia no instalasaun sanitária haat ho prazu fulan rua.

Durante vizita ne’e, Ministra Edukasaun destaka nesesidade atu hasa’e disponibilidade sala-de-aula haree ba kondisaun infraestrutura balun ne’ebé eziste no númeru alunu sira nian.

 “Daudaun ne’e ita harii hela sala-de-aula sia iha eskola EBF 12 de Outubro Tasitolu. Ita hotu hatene katak sala-de-aula barak mak aat ona no númeru estudante mós barak tebes”, dehan Dulce de Jesus Soares.

Ministra ne’e destaka prazu ne’ebé prevee ba konkluzaun projetu ne’e no mós posibilidade katak solusaun ida-ne'e bele fó resposta ida ne'ebé lalais liu ba nesesidade eskola nian.

 “Ho [teknolojia] Block Solutions, iha fulan rua de’it, ita bele rezolve sala-de-aula sia ne’ebé prontu ona ba estudante sira uza, ho kualidade ne’ebé di’ak”, nia hatutan.

Dulce de Jesus Soares mós esplika katak durante ne'e konstrusaun ho métodu konvensionál dala barak presiza tempu naruk, entre fulan 6 to'o tinan ida, no kustu aas tanba tenke lori rai-henek, fatuk no materiál sira seluk, liuliu fatin sira ne’ebé susar tebes ba asesu.

Ho sistema ida ne’e, “ita bele aselera prosesu konstrusaun no responde lalais ba nesesidade eskola nian. Ne'e solusaun inovativu ida”, ministra ne’e salienta.

Ministru Obras Públikas, Samuel Marçal, hateten katak ninia Ministériu sei kontinua fó apoiu tékniku ba projetu ne’e atu asegura kumprimentu rekizitu sira kona-ba seguransa no rezisténsia infraestrutura foun sira, inklui nia adaptasaun ba kondisaun klimátika.

Vise-Ministra Finansas, Regina de Jesus de Sousa, destaka relasaun entre investimentu dolar amerikanu rihun 27 no infraestruturas ne’ebé planeia ona, ne’ebé inklui sala-de-aula sia no instalasaun sanitária haat, bainhira kompara ho kustu sira ne’ebé relasiona ho métodu konstrusaun konvensionál.

Esperiénsia iha eskola EBF 12 de Outubro sei permite atu avalia utilizasaun teknolojia ida-ne'e iha eskola sira seluk ho nesesidade hanesan, liuliu iha área sira ne'ebé asesu no lori materiál konstrusaun konvensionál sira susar tebetebes.

 

   Ba leten