Timor-Leste no Kuba prolonga akordu kooperasaun iha setór saúde

Kua. 30 setembru 2026, 14:51h
825279001_1359489055997601_7357579839408679583_n

Iha loron 29 fulan-setembru tinan 2026, iha Dili, Governu Timor-Leste no Governu Repúblika Kuba asina deklarasaun prolongamentu ba tinan ida tan, vijénsia hosi Akordu Kooperasaun iha área Saúde nian, ne'ebé asina iha Havana iha loron 22 fulan-setembru tinan 2022. 828627602_1120737297568648_2004588123320037857_n 828676213_2008281006545592_4115118780754193376_n 830197913_1615243859931153_4361868944982941690_n 825279080_2023207971706696_4233868392356553856_n

Deklarasaun ne’e asina hosi Vise-Ministru ba Fortalesimentu Institusionál Saúde, José dos Reis Magno, iha nia knaar nu’udar Ministru Saúde ein ezersísiu, no hosi Embaixadora Repúblika Kuba ba Timor-Leste, Grisel Alina Aldama Inniss, no permite kontinuidade ba kooperasaun iha área asisténsia médika, formasaun espesializada, dezenvolvimentu rekursus umanus, transferénsia koñesimentu, no mós reforsu servisu saúde nian.

Kooperasaun entre Timor-Leste no Kuba iha setór saúde nian hahú kedas iha tinan 2003, hafoin sorumutu entre lider nasaun rua ne’e nian, Kay Rala Xanana Gusmão ho Fidel Castro, ne'ebé hala'o iha Kuala Lumpur, Malázia. Hahú hosi ne’ebá, kooperasaun ida-ne’e kobre prezensa husi profisionál saúde kubanu sira iha Timor-Leste no mós formasaun ba médiku sira no Timor-Leste nia profisionál saúde sira seluk. Programa ne'ebé inisiálmente estabelese ba formasaun médiku timoroan rihun ida ultrapasa ona meta ida ne'e, hodi kontribui ona ba formasaun médiku liu 1.500, tuir dadus ne'ebé foin lalais ne'e aprezenta husi reprezentante Kuba nian iha Timor-Leste.

Prezensa médiku no enfermeiru kubanu sira iha Timor-Leste kontribui ona ba fornesimentu kuidadu saúde ba populasaun, inklui iha kuidadu saúde primáriu no servisu ospitál sira, no mós ba fahe koñesimentu no esperiénsia ho profisionál saúde timoroan sira.

Formasaun espesializada oras ne’e daudaun nu’udar área kontinuidade ida iha kooperasaun ida-ne’e. Iha fulan-setembru tinan ida-ne’e, profisionál saúde timoroan na’in-26 fila hikas mai nasaun ne’e ne’ebé kompleta ona formasaun espesializada iha Kuba, entre sira ne’e médiku na’in-24 no enfermeiru na’in-rua. Formasaun ne’e kobre área sira hanesan Pediatria, Radiolojia, Onkolojia, Kardiolojia, Otorinolaringolojia, Psikiatria, Anatomia Patolójika, Medisina Reabilitasaun, no mós Emerjénsia no Kuidadu Intensivu.

Profisionál hirak-ne’e integra iha unidade oioin husi Servisu Saúde Nasionál, inklui Ospitál Nasionál Guido Valadares no ospitál referénsia iha munisípiu sira, ho objetivu atu reforsa kapasidade nasionál hodi fornese kuidadu espesializadu no mós kontribui ba transferénsia koñesimentu entre profisionál saúde sira.

Embaixadora ne’e mós destaka disponibilidade Kuba nian atu kontinua fó formasaun ba médiku espesialista sira no dezenvolve komponente kooperasaun ida-ne’e iha Timor-Leste.

Serimónia ne’e mós hetan partisipasaun hosi Diretór Nasionál Rekursus Umanus Ministériu Saúde nian, responsavel sira hosi Gabinete Polítika, Planeamentu, Parseria no Dezenvolvimentu Saúde, no mós parte Kuba nian, Koordenadór Brigada Médika Kubana nian iha Timor-Leste.

Estensaun ba Akordu ne’e mantein kuadru institusionál ba kontinuasaun kooperasaun bilaterál iha setór saúde, ne’ebé foka ba asisténsia médika, formasaun espesializada no dezenvolvimentu rekursus umanus iha área saúde.

   Ba leten