Ministru Negósius Estranjeirus akompaña Prezidente Repúblika iha partisipasaun Timor-Leste nian iha Asembleia Jerál Nasoins Unidas ba da-81
Ministru Negósius Estranjeirus no Kooperasaun, Bendito dos Santos Freitas, akompaña Prezidente Repúblika, José Ramos-Horta, iha partisipasaun Timor-Leste nian iha Semana Altu Nivel hosi Sesaun Asembleia Jerál Nasoins Unidas (AGNU 81) nian ba da-81, ne’ebé hala’o iha Novaiorke, ho ajenda ida ne’ebé inklui Debate Jerál, sorumutu altu nivel no sorumutu bilaterál no eventu paralelu sira ne'ebé dedika ba dezafiu internasionál prinsipál sira.

Delegasaun Timor-Leste inklui mós Ministra Saúde, Élia dos Reis Amaral, Vise-Ministra ba Asuntus ASEAN, Milena Rangel, Sekretária Estadu Igualdade, Elvina Sousa, Embaixadór Timor-Leste ba Asuntus Mudansa Klimátika, Adão Barbosa, no Reprezentante Permanente Timor-Leste nian iha Nasoins Unidas, Embaixadór Dionísio Babo Soares.
Iha loron 22 fulan-setembru, Ministru Bendito Freitas akompaña Xefe Estadu iha abertura Debate Jerál Asembleia Jerál ONU nian ba da-81, iha sede Nasoins Unidas nian, ne’ebé halibur Xefe Estadu no Xefe Governu sira no mós reprezentantes husi Estadus-Membrus ba aprezentasaun no diskusaun ida-idak nia pozisaun kona-ba dezafiu prinsipál sira iha ajenda internasionál.
Iha ámbitu partisipasaun Timor-Leste nian iha atividade altu nivel nian, Prezidente José Ramos-Horta mós hato’o diskursu iha sorumutu ne’e "Aleinde tinan 2030: Renova Kompromisu Globál atu Halakon Pobreza iha ninia Dimensaun Hotu", ne'ebé organiza hosi Reinu Butan, Komisaun Ekonómiku no Sosiál Nasoins Unidas nian ba Ázia no Pasífiku, no mós Multidimensional Poverty Peer Network.
Sorumutu ne’e halibur Xefe Estadu sira, reprezentantes governu nian, responsaveis husi organizasaun internasionál sira no parseiru dezenvolvimentu sira atu analiza kona-ba progresus ne’ebé alkansa ona iha redusaun pobreza no mós diskute kona-ba dalan sira ba erradikasaun moris-ki’ak nafatin sai ajenda prinsipál hafoin tinan 2030. Debate ne’e foka, liuliu, kona-ba abordajen multidimensional sira ba pobreza no mós polítika sira iha área saúde, edukasaun, empregu, nutrisaun no kondisaun moris nian.
Iha loron 21 fulan-setembru, Prezidente Repúblika mós partisipa iha eventu altu nivel ida kona-ba negósiu sosiál, juventude no teknolojia, ne’ebé hala’o iha sede Nasoins Unidas nian, iha kontestu aniversáriu mikrokréditu ba da-50. Sorumutu ne’e halibur lider polítiku no responsavel internasionál sira, entre sira ne’e mak Profesór Muhammad Yunus, atu diskute kona-ba kontribuisaun negósiu sosiál, partisipasaun foin-sa’e sira nian no teknolojia foun sira ba dezenvolvimentu sustentável.
Durante Semana Altu Nivel ne’e, Ministru Bendito Freitas mós partisipa ona iha sorumutu no eventu oioin iha ámbitu ajenda diplomátika Timor-Leste nian. Entre hirak-ne'e, nia partisipa iha Simeira Parseirus ba Multilateralizmu no mós debate altu nivel ida kona-ba Direitu Tasi nian no estreitu sira ne'ebé uza ba navegasaun internasionál, ne'ebé organiza hosi Singapura ho Noruega.
Ministru mós hala'o sorumutu bilaterál ho Ministru Negósius Estranjeirus Ukránia, Andrii Sybiha, no Ministra Negósius Estranjeirus Maldivas, Iruthisham Adam, iha ne'ebé ko’alia kona-ba relasaun bilaterál, kooperasaun iha setór oioin no koordenasaun iha forum multilaterál sira.
Ajenda Timor-Leste nian iha Novaiorke inklui mós sorumutu bilaterál husi Prezidente Repúblika ho reprezentantes husi nasaun oioin no organizasaun internasionál sira. Iha loron 22 fulan-setembru, José Ramos-Horta hasoru malu ho Prezidente Vietname, Tô Lâm, iha sorumutu ida ne’ebé ko’alia kona-ba relasaun bilaterál no mós posibilidade sira atu hakle’an liután kooperasaun entre país rua ne’e.
Partisipasaun Timor-Leste nian iha AGNU ba da-81 kontinua ho diskursu husi Prezidente Repúblika ba Asembleia Jerál, iha ne’ebé nia sei aprezenta pozisaun nasionál kona-ba kestaun internasionál prinsipál sira, no mós partisipasaun husi delegasaun iha sorumutu bilaterál, sesaun altu nivel no eventu paralelu sira durante Semana Altu Nivel nian.






































