Governu Timor-Leste no Austrália lansa matadalan investimentu ba setór turizmu, agrikultura no enerjias renováveis

Governu Timor-Leste no Austrália, iha loron 22 fulan-setembru tinan 2026, iha Dili, lansa matadalan investimentu tolu ne’ebé dedika ba setór turizmu, agrikultura no enerjias renováveis, iha ámbitu Invest Timor-Leste 2026. Dokumentu sira ne’e fornese informasaun kona-ba oportunidade investimentu, enkuadramentu regulamentár, no mós dezenvolvimentu sira ne’ebé la’o hela iha setór tolu ne’e.  Governu Timor Leste no Austrália lansa matadalan investimentu ba setór turizmu, agrikultura no enerjias renováveis  Governu Timor Leste no Austrália lansa matadalan investimentu ba setór turizmu, agrikultura no enerjias renováveis

Matadalan sira ne’e lansa husi Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Koordenadór Asuntus Ekonómikus no Ministru Turizmu no Ambiente, Francisco Kalbuadi Lay no Embaixadora Austrália nian ba Timor-Leste, Caitlin Wilson, durante sorumutu bilaterál ida ne’ebé hala’o iha Dili.

Invest Timor-Leste 2026 ho objetivu atu promove komérsiu no investimentu entre Timor-Leste no Austrália. Inisiativa ne’e konta ho apoiu husi Governu australianu no dezenvolve iha parseria ho Governu Timor-Leste, TradeInvest Timor-Leste, no mós Kámara Komérsiu no Indústria Timor-Leste.

Matadalan ida-idak aprezenta vizaun jerál ida kona-ba ninia setór, inklui enkuadramentu polítiku no regulamentár, investimentu sira ne’ebé la’o hela hodi apoia ninia dezenvolvimentu no oportunidade espesífika sira ne’ebé disponivel ba investidór sira. Dokumentu sira ne’e prepara hamutuk husi parseiru sira Invest Timor-Leste 2026 nian, bazeia ba konsulta sira ne’ebé hala’o ho instituisaun governamentál sira iha Timor-Leste no setór privadu.

Lansamentu ne’e hala’o iha períodu ida iha ne’ebé Timor-Leste hametin ninia integrasaun ekonómika rejionál no internasionál, hafoin ninia adezaun ba Organizasaun Mundiál Komérsiu iha tinan 2024 no ba ASEAN iha fulan-outubru tinan 2025. Timor-Leste mós prepara an atu asume prezidénsia ASEAN iha tinan 2029.

Matadalan sira ne’e aprezenta mós investimentus públikus no privadus foin lalais ne’e, ne’ebé kontribui ba dezenvolvimentu ambiente negósiu nian iha país ne’e. Iha setór turizmu, obra expansaun no modernizasaun Aeroportu Internasionál Prezidente Nicolau Lobato nian la’o hela, enkuantu kompañia aérea lima maka daudaun ne’e halo operasaun vou internasionál 30 resin kada semana. Timor-Leste nia kabu telekomunikasoins submarinu internasionál dahuluk tama ona iha funsionamentu iha fulan-jullu tinan 2026.

Iha setór enerjias renováveis, hahú ona konstrusaun ba sentrál solar ida ho 72 MW, ho sistema armazenamentu enerjia iha baterias, iha Manatutu, ne’ebé reprezenta investimentu privadu ida ho dolar amerikanu millaun 85,6. Portu tasi kle’an iha Baía Tibar fornese mós infraestruturas foun hodi apoia komérsiu no dezenvolvimentu ba kadeias valór agríkola nian.

Vise-Primeiru-Ministru salienta katak matadalan sira ne’e aprezenta prioridades investimentu Timor-Leste nian ho maneira prátika, no afirma katak “matadalan sira-ne’e hatudu ba investidór sira, oportunidade sira iha ne’ebé, regras saida no apoiu saida maka disponivel.  Ami-nia adezaun ba ASEAN habelar ami-nia merkadu no hametin konfiansa iha ami-nia ekonomia, no iha tinan 2029, ami sei asume prezidénsia ba ASEAN. Austrália mak ami-nia viziñu ida ne’ebé besik-liu no parseiru ida ne’ebé natural iha setór turizmu, agrikultura no enerjias renováveis.”

Embaixadora Caitlin Wilson hateten katak “bainhira Timor-Leste tama iha ASEAN no mosu oportunidade foun sira, matadalan sira-ne’e fornese informasaun ne’ebé relevante no atualizada kona-ba oportunidade investimentu nian iha Timor-Leste.  Matadalan sira-ne’e rezultadu husi serbisu hamutuk entre Timor-Leste no Austrália. Governu australianu sente haksolok atu apoia dokumentu sira-ne’e iha ámbitu Invest Timor-Leste 2026. Ho Timor-Leste ne’ebé daudaun ne’e tama iha ASEAN, iha razaun barak liu duké uluk ne’e ba empreza australiana sira atu envolve an uluk no aproveita dinámika ne’ebé iha ona.”

Matadalan tolu ne’e sei fornese ba partisipante sira no komunidade emprezariál ein jerál molok eventu Invest Timor-Leste 2026. Eventu ne’e sei hala’o husi loron 27 to’o loron 30 fulan-outubru, sei halibur empreza timoroan no australiana no mós reprezentante governamentál sira iha sesaun plenária, meza-redonda entre emprezas no Governu ne’ebé dedika ba setór turizmu, agrikultura no enerjias renováveis, no mós sesaun ba sorumutu emprezariál sira.

 

 

 

url: https://timor-leste.gov.tl?lang=tp&p=52117