Timor-Leste no Xina nia Provínsia Hunan hametin kooperasaun iha setór rekursu naturál no ensinu superiór
Iha loron 16 no 17 fulan-setembru tinan 2026, Ministru Administrasaun Estatál, Tomás do Rosário Cabral, hala’o vizita ofisiál ida ba Provínsia Hunan iha Repúblika Populár Xina, hodi foka liu ba hametin kooperasaun ho Timor-Leste iha setór jeolojia, minerasaun, ensinu superiór, no dezenvolvimentu sustentável.

Iha ámbitu hosi vizita ne’e, Ministru partisipa iha abertura hosi semináriu formasaun kona-ba "Minerasaun no Dezenvolvimentu Sustentável" iha Akademia Jeolojia Provínsia Hunan, ne’ebé destina ba kuadru médiu no superiór sira hosi Timor-Leste.
Semináriu ne’ebé organiza hamutuk hosi Gabinete Asuntus Externus Komité Provinsiál Hunan no Akademia Jeolojia Provínsia Hunan nian, ho durasaun loron sia no inklui partisipantes hosi instituisaun Timor-Leste sira, inklui Ministériu Petróleu no Rekursus Minerais no mós Ministériu Administrasaun Estatál.
Formasaun ne’e ko’alia kona-ba área sira hanesan prospesaun minerál, dezenvolvimentu minas verdes, jestaun ambientál, rekuperasaun ekolojia ba área mineira sira, no prevensaun dezastres jeolójikus, bazeia ba esperiénsia no koñesimentu tékniku sira ne’ebé dezenvolve iha Provínsia Hunan.
Iha serimónia abertura, Ministru Tomás do Rosário Cabral destaka nesesidade atu hametin koñesimentu jeolójiku no rekursus umanus espesializadus iha Timor-Leste, atu fó apoiu ba esplorasaun sustentável hosi rekursus minerais no mós nia kontribuisaun ba dezenvolvimentu ekonómiku nasionál.
Ministru ne’e defende atu hametin kooperasaun téknika no troka rekursus umanus, no mós hato’o interese atu dezenvolve inisiativa hamutuk iha área prospesaun minerál, rekuperasaun ekolójika, no estudus idrojeolójikus.
Kooperasaun iha setór ida-ne'e mós tama iha Memorandu Entendimentu kona-ba Kooperasaun iha Área Jeolojia no Minerasaun, ne'ebé asina entre Akademia Jeolojia Hunan no instituisaun nasionál sira iha setór rekursus minerais no jeosiénsias nian. Akademia ne’e hato’o nia intensaun atu kontinua implementa akordu ne’e no fó apoiu tékniku iha área jeolojia nian.
Partisipa iha serimónia ne’e Mai Miao, Vise-Prezidente Ezekutiva hosi Asosiasaun Povu Hunan ba Amizade ho País Estranjeiru sira, no Tan Wensheng, Sekretáriu Komité Partidu hosi Akademia Jeolojia Provinsiál Hunan nian. Antes halo abertura ba semináriu, delegasaun Timor-Leste vizita espozisaun jeolójika Akademia nian, ne’ebé hatudu evolusaun hosi setór jeolójiku, rekursus minerais provínsia nian, no mós kooperasaun internasionál.
Kooperasaun entre Timor-Leste no Hunan mós hetan benefísiu hosi relasaun amizade ne’ebé estabelese entre Provínsia Hunan no Munisípiu Manatutu, ne’ebé apoia ona inisiativa interkámbiu no kooperasaun iha setór oioin.
Ministru Administrasaun Estatál vizita mós Universidade Normál Hunan iha Changsha, iha ne'ebé nia hasoru malu ho Reitór, Profesór Liu Hong, hodi ko’alia kona-ba posibilidades ba hametin kooperasaun iha ensinu superiór, formasaun profesór, no interkámbiu estudante sira.
Iha sorumutu ne’e ko’alia mós kona-ba área edukasaun, saúde, no psikolojia, nune’e mós posibilidades ba formasaun funsionárius públikus no dezenvolve programa bolsa estudu.
Ministru ne’e destaka mós kona-ba ensinu lian portugés iha Universidade Normál Hunan, ne’ebé oferese kursu ida iha área ida-ne’e, no mós salienta kontribuisaun no koñesimentu lian portugés nian atu hametin interkámbiu akadémiku no institusionál ho Timor-Leste.
Tomás do Rosário Cabral konvida dosente, peskizadór, no estudante xinés sira atu dezenvolve atividade peskiza, ensinu, no interkámbiu iha Timor-Leste, iha kolaborasaun ho profisionál no instituisaun nasionál sira.
Delegasaun ne'e mós vizita Muzeu Istória hosi Universidade Normál Hunan no Muzeu Bordadu Hunan nian.
Vizita ne’e nu’udar kontinuidade hosi kooperasaun entre Timor-Leste no Provínsia Hunan, ho foku liuliu ba dezenvolvimentu rekursus umanus, interkámbiu tékniku no akadémiku, no mós kooperasaun iha setór jeolojia no rekursus minerais.






































