Timor-Leste no Xina nia Provínsia Hunan hametin kooperasaun iha setór rekursu naturál no ensinu superiór

Seg. 21 setembru 2026, 17:05h
19284fd25dfea44688805b27ab500192bb3323201789910872

Iha loron 16 no 17 fulan-setembru tinan 2026, Ministru Administrasaun Estatál, Tomás do Rosário Cabral, hala’o vizita ofisiál ida ba Provínsia Hunan iha Repúblika Populár Xina, hodi foka liu ba hametin kooperasaun ho Timor-Leste iha setór jeolojia, minerasaun, ensinu superiór, no dezenvolvimentu sustentável. 980ecf991a961aba780d73dedf5910de962306c51789910872 cf740237ae40879ac1ce565968e7f3fe89e1bd4c1789910871 04da722e2afbd5ee8f5fae67b550c5ce6292e4a61789910871 f6d17108c80b1b4c1adc16e26da97ee19fc6e8b71789910872 1a6fa22e0ed22c01a29ee049716cb3308f552ac41789910871 034228bc4e051eb43f73f7dd1c0128aa72e6a0fc1789910873

Iha ámbitu hosi vizita ne’e, Ministru partisipa iha abertura hosi semináriu formasaun kona-ba "Minerasaun no Dezenvolvimentu Sustentável" iha Akademia Jeolojia Provínsia Hunan, ne’ebé destina ba kuadru médiu no superiór sira hosi Timor-Leste.

Semináriu ne’ebé organiza hamutuk hosi Gabinete Asuntus Externus Komité Provinsiál Hunan no Akademia Jeolojia Provínsia Hunan nian, ho durasaun loron sia no inklui partisipantes hosi instituisaun Timor-Leste sira, inklui Ministériu Petróleu no Rekursus Minerais no mós Ministériu Administrasaun Estatál.

Formasaun ne’e ko’alia kona-ba área sira hanesan prospesaun minerál, dezenvolvimentu minas verdes, jestaun ambientál, rekuperasaun ekolojia ba área mineira sira, no prevensaun dezastres jeolójikus, bazeia ba esperiénsia no koñesimentu tékniku sira ne’ebé dezenvolve iha Provínsia Hunan.

Iha serimónia abertura, Ministru Tomás do Rosário Cabral destaka nesesidade atu hametin koñesimentu jeolójiku no rekursus umanus espesializadus iha Timor-Leste, atu fó apoiu ba esplorasaun sustentável hosi rekursus minerais no mós nia kontribuisaun ba dezenvolvimentu ekonómiku nasionál.

Ministru ne’e defende atu hametin kooperasaun téknika no troka rekursus umanus, no mós hato’o interese atu dezenvolve inisiativa hamutuk iha área prospesaun minerál, rekuperasaun ekolójika, no estudus idrojeolójikus.

Kooperasaun iha setór ida-ne'e mós tama iha Memorandu Entendimentu kona-ba Kooperasaun iha Área  Jeolojia no Minerasaun, ne'ebé asina entre Akademia Jeolojia Hunan no instituisaun nasionál sira iha setór rekursus minerais no jeosiénsias nian. Akademia ne’e hato’o nia intensaun atu kontinua implementa akordu ne’e no fó apoiu tékniku iha área jeolojia nian.

Partisipa iha serimónia ne’e Mai Miao, Vise-Prezidente Ezekutiva hosi Asosiasaun Povu Hunan ba Amizade ho País  Estranjeiru sira, no Tan Wensheng, Sekretáriu  Komité Partidu hosi Akademia Jeolojia Provinsiál Hunan nian.  Antes halo abertura ba  semináriu, delegasaun Timor-Leste vizita espozisaun jeolójika Akademia nian,  ne’ebé hatudu evolusaun hosi setór jeolójiku, rekursus minerais provínsia nian, no mós kooperasaun internasionál.

Kooperasaun entre Timor-Leste no Hunan mós hetan benefísiu hosi relasaun amizade ne’ebé estabelese entre Provínsia Hunan no Munisípiu Manatutu, ne’ebé apoia ona inisiativa interkámbiu no kooperasaun iha setór oioin.

Ministru Administrasaun Estatál vizita mós Universidade Normál Hunan iha Changsha, iha ne'ebé nia hasoru malu ho Reitór, Profesór Liu Hong, hodi ko’alia kona-ba posibilidades ba  hametin kooperasaun iha ensinu superiór, formasaun profesór, no interkámbiu estudante sira.

Iha sorumutu ne’e ko’alia mós kona-ba área edukasaun, saúde, no psikolojia, nune’e mós posibilidades ba formasaun funsionárius públikus no dezenvolve programa bolsa estudu.

Ministru ne’e destaka mós kona-ba ensinu lian portugés iha Universidade Normál Hunan, ne’ebé oferese kursu ida iha área ida-ne’e, no mós salienta kontribuisaun no koñesimentu lian portugés nian atu hametin interkámbiu akadémiku no institusionál ho Timor-Leste.

Tomás do Rosário Cabral konvida dosente, peskizadór, no estudante xinés sira atu dezenvolve atividade peskiza, ensinu, no interkámbiu iha Timor-Leste, iha kolaborasaun ho profisionál no instituisaun nasionál sira.

Delegasaun ne'e mós vizita Muzeu Istória hosi Universidade Normál Hunan no Muzeu Bordadu Hunan nian.

Vizita ne’e nu’udar kontinuidade hosi  kooperasaun entre Timor-Leste no Provínsia Hunan, ho foku liuliu ba dezenvolvimentu rekursus umanus, interkámbiu tékniku no akadémiku, no mós kooperasaun iha setór jeolojia no rekursus minerais.

 

   Ba leten