Primeiru-Ministru aprezenta "Mauberíadas" iha Dili, liu tinan 50 hafoin nia publikasaun dahuluk
Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão, iha loron 18 fulan-setembru tinan 2026, iha Embaixada Portugál iha Dili, partisipa iha aprezentasaun Mauberíadas, poema épiku ida ne’ebé nia hakerek iha tinan 1975, ne’ebé reflete esperiénsia, identidade no realidade povu timoroan nian iha períodu ida ne’ebé importante tebes ba istória nasionál.
Serimónia ne’e konta ho prezensa hosi Embaixadór Portugál ba Timor-Leste, Duarte Bué Alves, membrus Governu, reprezentantes korpu diplomátiku, instituisoins no parseirus, eskritores, poetas, no mós konvidadu sira seluk.

Mauberíadas hakerek hosi José Alexandre Gusmão, naran moris nian husi Primeiru-Ministru, bainhira nia sei joven jornalista ida no kolabora beibeik ho semanáriu A Voz de Timor. Poema ne’e aprezenta ba Konkursu Literáriu iha tinan 1975, ne’ebé realiza husi Administrasaun Portugeza iha tempu ne’ebá, liuhusi Sentru Informasaun no Turizmu, ho tema “Kultura maka Liberdade Povu nian”.
Konkursu ne’e lansa iha loron 24 fulan-fevereiru tinan 1975, ho nia objetivu sira “afirmasaun kultura timoroan nian ida ne’ebé auténtika” no “kontribui ba estudu no publikasaun Istória Timor nian”. José Alexandre Gusmão simu prémiu dahuluk husi poema Mauberíadas, ne’ebé ikusmai publika iha A Voz de Timor, loron 17 fulan-maiu tinan ne’ebá.
Iha obra ne’e, Xanana Gusmão estabelese ligasaun ida ho tradisaun poétika lian portugés, liuliu ho Os Lusíadas, hodi reflete kona-ba Timor, ninia povu, sofrimentu, esperansa, identidade no destinu nasaun nian.
Durante aprezentasaun ne’e, Primeiru-Ministru hanoin hikas katak, iha altura ne’ebá Timor-Leste tama iha períodu transformasaun boot ida, no salienta importánsia husi liafuan “Maubere” ba identidade no dignidade povu timoroan nian.
“Timor-Leste atravesa períodu istóriku ida ne’ebé naruk, ne’ebé inklui konflitu, sofrimentu, okupasaun, rezisténsia no luta ba ukun rasik-an. Iha prosesu ida-ne’e, kultura, lian, poezia no istória ajuda povu atu labele haluha ninia identidade no dalan istóriku ne’ebé sira atravesa”, afirma Kay Rala Xanana Gusmão.
Xefe Governu destaka mós relasaun entre dezenvolvimentu nasionál no prezervasaun husi ninia memória no identidade.
“Nasaun ida sei la bele harii de’it ho estradas, edifísius no infraestruturas. Nasaun ida tenke harii mós ho memória, kultura, edukasaun no ninia kapasidade rasik hodi hanoin”, nia afirma.
Primeiru-Ministru agradese ba ema hotu-hotu ne’ebé kontribui ba publikasaun no divulgasaun obra ne’e, no mós insentiva joven timoroan sira hodi kontinua lee, hakerek no hasa’e koñesimentu kona-ba istória no kultura país nian.
Edisaun atuál ba Mauberíadas lansa ona iha loron 17 fulan-outubru tinan 2024, iha auditóriu sede Komunidade País Lian Portugés (CPLP, sigla iha lian portugés) nian, iha Lizboa, durante vizita ofisiál Primeiru-Ministru nian ba Portugál.
Iha serimónia iha Dili, Embaixadór Duarte Bué Alves destaka kontribuisaun Literatura nian ba prezervasaun memória istórika no mós hametin lasu kulturál no linguístiku entre Timor-Leste no Portugál.
“Mauberíadas” lori lee-na’in sira fila hikas ba momentu importante ida iha istória Timor-Leste nian bainhira autór sei joven no hakerek obra ida-ne’e iha tinan 1975”, dehan diplomata ne’e.
Diretór-Jerál Plural Editores Timor-Leste nian, Hélder Carvalho, temi kona-ba serbisu ne’ebé instituisaun ne’e dezenvolve iha país ne’e durante tinan 12 ikus ne’e no mós kooperasaun ne’ebé mantein ho instituisaun oioin iha Timor-Leste ba promosaun leitura no kultura eskrita.
“Esperiénsia ida-ne’e reforsa nesesidade ba kooperasaun ida ne’ebé metin entre instituisoins públikas no privadas hodi promove leitura, koñesimentu no kultura eskrita”, nia afirma.
Aprezentasaun Mauberíadas iha Dili, liu tiha tinan 50 hafoin ninia publikasaun dahuluk, permite ita atu vizita filafali kontestu ne’ebé hakerek iha poema ne’e no habesik obra ne’e ba lee-na’in jerasaun foun sira, liuhusi testu ida ne’ebé liga ho memória istórika no identidade Timor-Leste nian.






































