Timor-Leste partisipa ba dala uluk nu’udar koorganizadór iha Expo Xina-ASEAN

Ses. 18 setembru 2026, 15:16h
Captura de ecrã 2026-09-18 151503

Ministru Komérsiu no Indústria, Filipus Nino Pereira, iha loron 17 fulan-setembru tinan 2026, iha Nanning, Rejiaun Autónoma Guangxi Zhuang, Xina, inaugura Pavillaun Nasionál Timor-Leste nian iha Espozisaun Xina-ASEAN (CAEXPO, akrónimu iha lian inglés) ba da-23, ne’ebé hala’o to’o loron 21 fulan-setembru. Ida-ne’e Timor-Leste nia partisipasaun ba dala uluk iha eventu ne’e nu’udar koorganizadór, hafoin adezaun país nian ba ASEAN. 814999197_2459392411218799_4147517515122372121_n 1789348567310-00f22062-6a52-4221-9c69-5bd78766a1f3 IMG_5887.JPG-scaled-rtkevybs41hexriw25wdsk3f4ijjyvrd2r07w6ybu8 IMG-20260917-WA0005-scaled-rtiwu8et21xu49shp460fjxriwqyibdxkbwt4bw3ty 823e0174-eeb0-4294-8be4-7cb03c3b8d79

Partisipasaun nasionál iha edisaun ida-ne’e permite ba dala uluk, Estadus-Membrus ASEAN 11 hotu-hotu sai reprezentadór iha CAEXPO hanesan membrus hosi organizasaun rejionál ne’e. Espozisaun ne’e nu’udar plataforma ida hodi promove komérsiu, investimentu no kooperasaun ekonómika entre Xina no país ASEAN sira.

Pavillaun Nasionál ne’e aprezenta Timor-Leste nia produtus reprezentativus ba produsaun no identidade kulturál, inklui kafé, tais tradisionál no produtu ai-kameli, ho objetivu atu divulga oferta nasionál, promove asesu ba merkadu foun sira, no mós estabelese kontaktu ho parseiru potensiál ba komérsiu no investidór sira hosi Xina no país ASEAN sira.

Iha abertura Pavillaun ne’e, Ministru Filipus Nino Pereira destaka oportunidade sira ne’ebé Timor-Leste hetan husi partisipasaun iha CAEXPO ba promosaun produtus nasionais iha merkadu rejionál no internasionál, ba estabelesimentu relasaun komersiál no investimentu foun sira, no mós ba integrasaun ekonomia Timor-Leste nian ne’ebé boot-liu iha merkadu rejionál.

CAEXPO ba da-23 ne’e hala’o ho tema “CAFTA 3.0 Opportunities, Better Life” (“Oportunidade CAFTA 3.0, Moris ida Di’ak-Liu”) no foka ba oportunidade sira ne’ebé rezulta husi aprofundamentu Área Komérsiu Livre ASEAN-Xina (CAFTA, akrónimu iha lian inglés), ho foku ba komérsiu no investimentu, intelijénsia artifisiál, ekonomia dijitál, no mós integrasaun kadeias abastesimentu rejionais.

Serimónia ofisiál abertura ne’e konta ho partisipasaun hosi reprezentantes hosi país ASEAN sira no Xina, inklui Sekretáriu-Jerál ASEAN, Kao Kim Hourn. Durante ninia intervensaun, Sekretáriu-Jerál destaka papél CAEXPO nian iha transformasaun oportunidade sira ne’ebé kria husi aprofundamentu Área Komérsiu Livre ASEAN-Xina sai relasaun emprezariál foun no fontes kreximentu ekonómiku.

Edisaun tinan ida-ne’e, halibur empreza xineza besik 2.200 no kuaze empreza rihun husi país sira ASEAN nian, iha área espozisaun ida ho luan besik metru rihun 170 kuadradu. Prevee mós atividades ekonómikas no komersiais komplementár maizumenus 50.

Novidade sira husi edisaun ida-ne’e inklui utilizasaun intelijénsia artifisiál hodi fasilita kontaktus emprezariais. Molok hahú espozisaun, mekanizmu ida-ne’e permite identifika korrespondénsia potensiál kuaze rihun ualu entre empreza sira, tuir ida-idak nia área atividade no nesesidade komersiál. Kria mós área ida hodi aprezenta nesesidade husi país sira ASEAN nian no mós identifika teknolojia, produtu no solusaun sira ne’ebé disponibiliza husi emprezas xinezas.

Partisipasaun Timor-Leste iha CAEXPO hala’o iha ámbitu ninia integrasaun ekonómika rejionál no permite aprezenta produtu no oportunidade investimentu, estabelese kontaktus entre operadores ekonómikus, no mós partisipa iha inisiativas kooperasaun komersiál entre ASEAN no Xina.

CAEXPO ba da-23 ne’e hala’o husi loron 17 to’o 21 fulan-setembru tinan 2026, enkuantu, iha tempu hanesan hala’o mós Simeira Emprezariál no Investimentu Xina-ASEAN (CABIS, akrónimu iha lian inglés), ne’ebé remata iha loron 19 fulan-setembru.

 

   Ba leten