Vise-Ministra Solidariedade Sosiál no Inkluzaun akompaña programa protesaun sosiál no apoiu ba labarik sira iha RAEOA
Vise-Ministra Solidariedade Sosiál no Inkluzaun, Céu Brites, hala’o vizita serbisu hosi loron 14 to’o 16 fulan-setembru tinan 2026 ba Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambenu (RAEOA), iha ne’ebé nia akompaña implementasaun Programa Bolsa da Mãe Kondisionál – Saúde no Nutrisaun Inan no Oan (BdMK-SANUTRIO), no mós partisipa iha atividades protesaun ba labarik no entrega Uma Mahon ida ba Ministériu Solidariedade Sosiál no Inkluzaun (MSSI) ba vítima violénsia doméstika no bazeia ba jéneru.

Iha ámbitu hosi monitorizasaun BdMK-SANUTRIO, Vise-Ministra vizita Sentru Saúde sira iha Boaknana, Postu Administrativu Nítibe, Oesilu, no Baki, iha Pante Makassar, ne’ebé akompaña husi ekipa téknika MSSI, reprezentantes RAEOA no Programa Alimentár Mundiál (PAM) nian.
Programa ne’e fó apoiu ba inan isin-rua, inan-fó-susu no labarik sira to’o idade tinan tolu, ho objetivu atu kontribui ba melloria saúde no nutrisaun inan no oan. Iha RAEOA identifika benefisiáriu elejivel 2.864.
Iha Nítibe, programa envolve benefisiáriu 522, iha ne’ebé inan isin-rua 36, inan-fó-susu 141 no labarik to’o idade tinan tolu hamutuk 345. Iha Oesilu, rejista benefisiáriu 404, inklui inan isin-rua 40, inan-fó-susu 134 no labarik 230. Iha Sentru Saúde Baki, programa ne’e iha benefisiáriu hamutuk 511, iha ne’ebé inan isin-rua 47, inan-fó-susu 176 no labarik 288.
Durante vizita, Vise-Ministra akompaña prosedimentu implementasaun programa no apoiu ne’ebé fó ba benefisiáriu sira, hodi salienta nesesidade ba família sira atu utiliza apoiu no ai-han nutritivu ne’ebé iha hodi hadi’a alimentasaun no saúde inan no mós oan sira nian.
Tuir monitorizasaun ne’ebé hala’o iha Sentru Saúde Oesilu, labarik benefisiáriu SANUTRIO nian na’in-rua, husi suku Bobometo, lori ba Ospitál Rejionál RAEOA tanba iha sinál malnutrisaun. Céu Brites vizita labarik na’in-rua iha ospitál, iha ne’ebé nia simu informasaun husi ekipa médika kona-ba avaliasaun no kuidadus ne’ebé presta. Tuir informasaun ne’ebé tranzmite durante vizita ne’e, sira na’in-rua aprezenta sinál melloria no kontinua iha akompañamentu médiku nian.
Iha loron 16 fulan-setembru, Vise-Ministra mós partisipa iha serimónia asinatura termu entrega Uma Mahon ne’ebé fornese husi RAEOA ba MSSI. Dokumentu ne’e asina husi Diretór-Jerál Servisus Korporativus MSSI nian, Fernando dos Reis, no Sekretária Rejionál Asuntus Sosiais no Organizasaun Komunitária, Merita Marques Lafo.
Uma Mahon ne’e nu’udar uma mahon temporáriu ba feto no labarik sira ne’ebé sai vítima ba violénsia doméstika no bazeia ba jéneru, ho kondisaun sira ne’ebé atu garante protesaun, seguransa, apoiu, no asisténsia sosiál durante prosesu rekuperasaun no reintegrasaun.
Céu Brites esplika katak “uma ida-ne’e sai hanesan fatin tranzitóriu ba vítima violénsia doméstika, feto no labarik sira”, iha ámbitu kooperasaun ne’ebé estabelese ona entre MSSI no Autoridade RAEOA.
Serimónia ne’e marka prezensa husi Prezidente Autoridade RAEOA, Régio Servantes Roméia da Cruz Salu, Prezidente Institutu Nasionál ba Defeza Direitus Labarik nian (INDDICA, akrónimu iha lian portugés), Dinora Granadeiro, reprezentante PNTL no F-FDTL, no mós entidade rejionál sira seluk.
Iha loron 16, iha Portu Kitahara, Mahata, Pante Makassar, Vise-Ministra partisipa iha lansamentu panfletus no kuadrus informativus ne’ebé ho objetivu atu hasa’e konsiénsia kona-ba protesaun ba labarik sira ne’ebé fa’an produtu iha estrada no iha fatin públiku sira seluk.
Inisiativa ne’ebé hala’o iha servisu hamutuk ho Autoridade RAEOA no INDDICA, ho objetivu atu hasa’e konsiénsia família no komunidade sira nian kona-ba labarik sira-nia direitus no risku ne’ebé relasiona ho partisipasaun labarik sira-nian iha atividades ekonómikas ne’ebé bele fó impaktu ba sira-nia seguransa, saúde, edukasaun no moris-di’ak.
Iha okaziaun ne’e, Céu Brites afirma: “Ami kompriende katak família barak hasoru situasaun ekonómika ne’ebé susar tebes no balun presiza apoiu hodi asegura nesesidade sira-nia oan sira-nian, maibé ida ne’e la bele akontese hodi halakon direitu labarik sira-nian, liuliu atu asesu ba edukasaun no direitu sira seluk”.
Vise-Ministra salienta mós katak labarik sira iha direitu ba kuidadus, protesaun, saúde, nutrisaun no edukasaun, no mós katak sira-nia protesaun hanesan responsabilidade hamutuk husi família, komunidade, Governu no instituisaun kompetente sira.
Iha loron 14 fulan-setembru, hala’o mós enkontru ida ho funsionáriu sira hosi Sentru Solidariedade Sosiál no Inkluzaun RAEOA nian, ho objetivu atu avalia serbisu ne’ebé hala’o ona, identifika difikuldade iha prestasaun servisu, no mós analiza medidas hodi hadi’a atendimentu ba populasaun sira ne’ebé vulneravel.
Vizita traballu ba RAEOA permite Vise-Ministra no mós ekipa MSSI no RAEOA atu akompaña aspetu oioin husi intervensaun sosiál iha rejiaun ne’e, dezde saúde no nutrisaun inan-oan, protesaun ba labarik, apoiu ba vítima violénsia doméstika no funsionamentu servisu sosiál sira.






































