Timor-Leste sai hanesan Estadu Membru número 182 ba Ajénsia Internasionál ba Enerjia Atómika

Kua. 16 setembru 2026, 08:20h
809910025_2537815760073288_8607476339138380866_n

Timor-Leste admitidu nu’udar Estadu-Membru ba Ajénsia Internasionál Enerjia Atómika (AIEA) nian ba da-182, iha loron 14 fulan-setembru tinan 2026, durante abertura ba sesaun Konferénsia Jerál organizasaun ne’e nian ba da-70, iha Viena, Áustria. Delegasaun nasionál lidera hosi Vise-Ministra Negósius Estranjeirus no Kooperasaun, Jesuína Maria Ferreira Gomes, akompaña hosi Embaixadór António da Conceição no reprezentante nasionál sira seluk. 811028725_1409859324665446_856778017684018115_n 810351295_1409859384665440_7642198362769686674_n 811137946_1409859417998770_6964424603515512874_n 811748907_2561807374282583_1025940224826619385_n

Admisaun ne’e aprova husi Konferénsia Jerál no destaka husi Diretór-Jerál AIEA, Rafael Mariano Grossi, iha ninia intervensaun abertura nian, iha ne’ebé nia fó boazvindas ba Timor-Leste nu’udar Estadu-Membru hosi Ajénsia ne’e ba da-182.

Iha deklarasaun nasionál ne’ebé aprezenta hafoin anúnsiu ne’e, Vise-Ministra Jesuína Maria Ferreira Gomes agradese ba Konsellu Governadores, Konferénsia Jerál, Diretór-Jerál no Estadus-Membrus, liuliu ba parseiru sira iha rejiaun Ázia no Pasífiku, ba apoiu ne’ebé fó durante prosesu adezaun nian.

Vise-Ministra afirma katak, integrasaun iha AIEA reflete Timor-Leste nia kompromisu ba multilateralizmu, naun proliferasaun nukleár, no mós utilizasaun siénsia no teknolojia nukleár ba objetivu dame nian.

Prosesu ida-ne’e mós bazeia ba kuadru salvaguardas ne’ebé estabelese ona entre Timor-Leste no AIEA. Akordu Salvaguardas Abranjente, ne’ebé selebra iha ámbitu Tratadu kona-ba Naun Proliferasaun Armas Nukleares, ninia Protokolu Adisionál no Protokolu kona-ba Kuantidade Ki’ik sira ne’ebé tama iha vigór iha loron 25 fulan-setembru tinan 2024.

Iha ninia intervensaun, Vise-Ministra destaka mós área sira ne’ebé Timor-Leste hakarak atu dezenvolve hamutuk ho AIEA, liuliu jestaun rekursus ídrikus, agrikultura, saúde, enerjia, no mós reforsu kapasidade regulamentasaun nasionál nian.

Adezaun ne’e sei permite Timor-Leste hametin kooperasaun téknika ho Ajénsia ne’e no mós hasa’e asesu ba utilizasaun siénsia no teknolojia nukleár nian ba objetivu dame, inklui área sira ne’ebé iha relasaun ho dezenvolvimentu sustentavel no reforsu kapasidade institusionál no téknikas nasionais.

Durante Konferénsia Jerál, Timor-Leste simu felisitasaun ba ninia adezaun, inklui hosi Diretór-Jerál AIEA no reprezentante sira husi Estadu-Membrus. Iha deklarasaun nasionál Estadus Unidus Amérika nian, Sekretáriu Enerjia, Chris Wright fó parabéns ba Timor-Leste ne’ebé tama ba organizasaun ne’e no hato’o disponibilidade husi ninia país atu serbisu hamutuk ho Estadu-Membru foun ne’e.

Sesaun Konferénsia Jerál AIEA nian ba da-70 hala’o iha Viena, husi loron 14 to’o 18 fulan-setembru tinan 2026, no halibur reprezentante sira husi Estadus-Membrus atu ko’alia kona-ba programa no atividades Ajénsia nian iha área utilizasaun pasífika ba siénsia no teknolojia nukleár, kooperasaun téknika, seguransa, no mós salvaguardas.

 

   Ba leten