Iha loron 31 fulan-agostu tinan 2026, Ministra Saúde, Élia A. A. dos Reis Amaral, inaugura Sentru foun ba Kuidadus Obstétrikus no Neonatais Bázikus Emerjénsia (KEmON-B), iha Postu Administrativu Atsabe, Munisípiu Ermera, ho objetivu atu reforsa asesu ba feto isin-rua no bebé sira ne’ebé foin moris ba kuidadus emerjénsia no servisu partu seguru besik liután ba komunidade.

Melloria instalasaun sira ne’e nu’udar rezultadu husi kolaborasaun entre Ministériu Saúde no Fundu Nasoins Unidas ba Populasaun (UNFPA), ho finansiamentu husi Governu Japaun, no sei permite disponibiliza ekipamentus médikus no la’os médikus ne’ebé nesesáriu ba prestasaun kuidadus obstétrikus no neonatais emerjénsia, durante oras 24 kada loron no loron hitu kada semana.
Sentru ne’e sei atende maizumenus feto rihun 17 ho idade reprodutiva iha Postu Administrativu Atsabe no presta servisu ba feto isin-rua maizumenus 800 kada tinan.
Profisionál saúde sira simu formasaun espesífika iha kuidadus obstétrikus no neonatais emerjénsia, ne’ebé inklui resposta ba komplikasaun obstétrika, hanesan pré-eklámpsia no emorrajia, no mós realizasaun prosedimentu reanimasaun neonatal nian.
Iha serimónia inaugurasaun ne’e, Ministra Saúde afirma katak “inaugurasaun ohin ne’e nu’udar kompromisu importante ida hodi proteje moris no dignidade feto no bebé sira nian, nune’e mós hodi garante katak família no komunidade sira iha Atsabe bele hetan asesu ba kuidadus ho kualidade, iha tempu ne’ebé loos no ho dignidade, besik liu husi imi-nia uma”.
“Bainhira ami inaugura sentru ida-ne’e, ami reafirma ami-nia responsabilidade atu garante katak sentru ne’e funsiona tuir padraun ne’ebé adekuadu, iha profisionál sira ne’ebé kualifikadu, ekipamentu no fornesimentu médiku sira, no mós integradu iha sistema saúde nian”, nia hatutan.
Ministra Saúde agradese ba Governu Japaun ba apoiu fortalesimentu sistema saúde nasionál no destaka kolaborasaun ho parseiru sira ne’ebé envolve iha melloria servisu saúde materna no neonatal.
“Hamutuk, ita reforsa kuidadus saúde primárius no servisu sira ne’ebé destinadu ba inan no ba bebé ne’ebé foin moris iha fatin sira ne’ebé presiza liu”, nia afirma.
Ministériu Saúde sei asegura apoiu ba supervizaun no ba formasaun kontínua ba profisionál sira, fornese medikamentu esensiál no materiál médiku, no mós funsionamentu sistemas referensiasaun no komunikasaun ne’ebé presiza ba prestasaun servisus.
Ministra agradese mós ba profisionál saúde no funsionáriu sira iha Sentru Saúde Komunitária Atsabe no destaka papél autoridade lokál no reprezentante komunidade sira nian iha utilizasaun no prezervasaun instalasaun foun sira ne’e.
Partisipa iha inaugurasaun ne’e mak Embaixadór Japaun ba Timor-Leste, Yamamoto Yasushi, Koordenadora Rezidente Nasoins Unidas, Funmi Balogun, Reprezentante UNFPA, Navchaa Suren, Diretór-Jerál no Diretór Nasionál Ministériu Saúde nian, reprezentante Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL), autoridade lokál, membru kongregasaun relijioza, profisionál saúde no reprezentante sira husi komunidade.
Bainhira tama ba funsionamentu Sentru Saúde Atsabe reforsa kapasidade resposta lokál ba emerjénsia obstétrika no neonatal no mós hamenus nesesidade atu dezloka ba unidade saúde ne’ebé dook liu iha situasaun ne’ebé ezije asisténsia imediata.