Iha loron 23 fulan-juñu tinan 2026, Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão, vizita Imprensa Nasionál-Casa da Moeda (INCM) iha Lizboa, hodi aprende kona-ba prosesu modernizasaun teknolójika no emisaun segura ba dokumentu ofisiál sira, iha ámbitu esforsu Governu nian atu reforsa dijitalizasaun Administrasaun Públika iha Timor-Leste.

Durante vizita ne’e, Primeiru-Ministru observa funsionamentu sistema sira ne’ebé uza ba emisaun pasaporte, kartaun identidade no dokumentu ofisiál sira seluk, ne’ebé bazeia ba plataforma dijitál integradu no padraun seguransa ne’ebé aas, ne’ebé dezeña atu prevene falsifikasaun dokumentu no asegura protesaun ba dadus.
Viajen ne’e fó oportunidade atu aprende esperiénsia Portugál nian iha modernizasaun ba sistema identifikasaun no dokumentasaun, nune’e mós projetu kooperasaun sira ne’ebé dezenvolve husi INCM ho nasaun sira seluk, ho nia objetivu atu avalia solusaun sira ne’ebé bele sai hanesan referénsia ba inisiativa iha futuru iha Timor-Leste.
“Ninia objetivu mak atu haree no aprende, hodi prepara ita-nia ema. Bainhira iha akordu kooperasaun, ita bele implementa ho di’ak no sistemátiku, tanba prosesu ne’e la simples”, dehan Primeiru-Ministru.
Ministru Justisa, Sérgio da Costa Hornai, hateten katak, aleinde kooperasaun ne’ebé la’o hela iha área formasaun no reforma justisa nian, Governu fó prioridade ba dijitalizasaun no modernizasaun sistemas administrativus no dokumentasaun ofisiál. Iha kontestu ida-ne’e, vizita ne’e permite atu esplora oportunidade kooperasaun ho Imprensa Nasionál-Casa da Moeda iha dezenvolvimentu solusaun dijitál no jestaun integradu ba baze dadus.
Ministru esplika katak Governu hakarak dezenvolve sistema dijitál ida ne’ebé bele integra dokumentu ofisiál oioin, inklui Billete Identidade (BI), Sertifikadu Rejistu Kriminál, dadus kadastrál no dokumentu administrativu sira seluk ne’ebé emite husi Ministériu Justisa.
“Objetivu prinsipál mak atu moderniza servisus públikus no reforsa seguransa, efisiénsia no asesibilidade ba dokumentu ofisiál sira ne’ebé sidadaun sira uza loroloron”, deklara Ministru Justisa.
Governu hakarak hametin kooperasaun ho Portugál atu dezenvolve sistemas modernus ba emisaun dokumentus, ne’ebé inklui pasaporte eletróniku no dokumentu identifikasaun sira seluk, hodi kontribui ba modernizasaun Administrasaun Públika no reforsu seguransa dokumentál.
Durante vizita ne’e, Primeiru-Ministru akompaña husi Ministru Prezidénsia Portugal, António Leitão Amaro no Prezidente Konsellu Administrasaun INCM, Nuno Sampaio. Partisipa mós iha vizita ne’e, Ministru Justisa, Sérgio da Costa Hornai, Embaixadór Timor-Leste nian ba Portugal, Manuel de Araújo Serrano, no Diretór-Jerál Polítika Justisa, Nelinho Vital.