Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão, hala’o vizita ofisiál ba Repúblika Sosialista Vietname, husi loron 8 to’o 10 fulan-juñu tinan 2026, ne’ebé akompaña hosi delegasaun governamentál altu nivel ida, ho objetivu atu hametin relasaun bilaterál no hakle’an kooperasaun entre país rua ne’e.

Bainhira to’o iha Hanoi, Xefe Governu simu ho onra ofisiál no hahú programa vizita nian ho serimónia ida tau ai-funan iha Monumentu ba Eroi no Martir sira no mós iha Mauzoleu Ho Chi Minh, iha Prasa Ba Dinh, hodi fó omenajen ba istória no luta ba independénsia povu Vietname nian.
Durante vizita ne’e, Kay Rala Xanana Gusmão hasoru malu ho Primeiru-Ministru vietnamita, Le Minh Hung, no ho Prezidente Asembleia Nasionál Vietname, Tran Thanh Man, hodi ko’alia kona-ba dalan sira atu hametin kooperasaun bilaterál, nune’e mós integrasaun rejionál Timor-Leste iha ASEAN.
Primeiru-Ministru afirma katak “Timor-Leste valoriza tebes Vietname nudár belun ida ne’ebé kleur. Ita-nia país rua iha esperiénsia istórika ne’ebé importante, maka luta ba dignidade nasionál, rekonstrusaun no kompromisu atu harii instituisaun sira ne’ebé forte hodi hadi’a ita-nia povu nia moris”.
Iha sorumutu sira ne’ebé hala’o, Governu Timor-Leste hato’o ninia interese atu hametin kooperasaun iha área sira hanesan agrikultura, seguransa alimentár, peskas, turizmu, infraestrutura, konektividade no dezenvolvimentu rekursus umanus. Primeiru-Ministru destaka mós kontribuisaun husi investimentu Vietname nian ba dezenvolvimentu Timor-Leste, liuliu liuhusi Telemor, no reafirma ninia interese atu atrai investimentu vietnamita ba setór estratéjiku sira.
Xefe Governu mós agradese ba Vietname ninia apoiu ba prosesu adezaun Timor-Leste ba ASEAN no hato’o interese nasaun nian atu kontinua aprende esperiénsia Vietname iha kestaun integrasaun ekonómika, dezenvolvimentu institusionál, planeamentu estratéjiku no koordenasaun rejionál.
Hafoin sorumutu bilaterál entre Xefe Governu na’in-rua, Timor-Leste no Vietname asina akordu kooperasaun haat.
Akordu rua ne’e relasiona ho área edukasaun no ensinu superiór, ne’ebé ho objetivu atu promove parseria entre instituisaun akadémika no peskiza, interkámbiu estudante no dosente sira, dezenvolvimentu programa formasaun no peskiza, no mós fó oportunidade bolsa estudu.
Instrumentu sira seluk inklui izensaun vistu portadór (ba sira ne’ebé kaer) pasaporte komún no kooperasaun entre Ajénsia Notisioza Timor-Leste– TATOLI, IP ho Vietnam News Agency (VNA).
Iha ámbitu vizita ne’e, Primeiru-Ministru mós vizita Parke Industriál Vietname-Singapura (VSIP), iha provínsia Bac Ninh, ne’ebé nia destaka interese Timor-Leste nian atu aprende esperiénsia Vietname nian iha área dezenvolvimentu ekonómiku, agrikultura no agroindústria, nune’e mós atu promove oportunidade sira ba formasaun no kapasitasaun ba foin-sa’e timoroan sira.
Xefe Governu ne’e mós hasoru malu ho Subsekretária Estadu Parlamentár Reinu Unidu nian no Ministra ba Indo-Pasífiku, Seema Malhotra, no troka hanoin sira kona-ba kestaun rejionál no internasionál. Durante sorumutu ne’e, ko’alia kona-ba apoiu britániku ba dezenvolvimentu ekosistema Intelijénsia Artifisiál nian ida iha Timor-Leste no hametin kooperasaun ho ASEAN.
Durante vizita ofisiál ne’e, Prezidente Autoridade Munisipál na’in-tolu husi Timor-Leste — Francisco dos Santos (Dili), Veneranda Lemos Martins (Baukau) no Luís Marçal da Costa Tavares (Manufahi) — partisipa iha ASEAN Cities Leaders Conference 2026, ne’ebé foka ba dezenvolvimentu sidade intelijente, sustentavel no konektada (iha koneksaun).
Delegasaun timoroan, entre membru Governu sira seluk, maka Vise-Primeiru-Ministru no Ministru Koordenadór Asuntus Ekonómikus no Ministru Turizmu no Ambiente, Francisco Kalbuadi Lay, Vise-Primeiru-Ministru no Ministru Koordenadór Asuntus Sosiais no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitária, Mariano Assanami Sabino, Ministru Negósius Estranjeirus no Kooperasaun, Bendito dos Santos Freitas, Ministra Edukasaun, Dulce de Jesus Soares, Ministru Komérsiu no Indústria, Filipus Nino Pereira, Vise-Ministra ba Asuntus ASEAN, Milena Maria da Costa Rangel, Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál, Expedito Dias Ximenes, no Xefe Gabinete Primeiru-Ministru nian, Elizabeth Exposto.
Vizita ofisiál ne’e hala’o tuir konvite husi Primeiru-Ministru Repúblika Sosialista Vietname hodi hametin relasaun amizade no mós kooperasaun entre país rua ne’e.