Kanadá hatudu interese atu hametin investimentu no kooperasaun ekonómika ho Timor-Leste

Iha loron 21 fulan-maiu tinan 2026, Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão simu Embaixadór naun-rezidente Kanadá iha Timor-Leste, Jess Dutton, ne’ebé akompaña hosi delegasaun emprezariál kanadiana, iha Palásiu Governu, Dili, iha ámbitu vizita ne’ebé ho objetivu atu hametin relasaun ekonomia bilaterál no identifika oportunidade investimentu iha setór estratéjiku sira ba Dezenvolvimentu Timor-Leste. 702509459 1308778498106863 3550833064231692016 n 300x199 Kanadá hatudu interese atu hametin investimentu no kooperasaun ekonómika ho Timor Leste 703325879 861897356966594 6954177454528770813 n 300x201 Kanadá hatudu interese atu hametin investimentu no kooperasaun ekonómika ho Timor Leste 705102507 861898870299776 8973652529907790315 n 300x207 Kanadá hatudu interese atu hametin investimentu no kooperasaun ekonómika ho Timor Leste 702732101 844338498733839 2212733502137666645 n 279x225 Kanadá hatudu interese atu hametin investimentu no kooperasaun ekonómika ho Timor Leste 0e4bd53e 3371 4e49 a4b0 60051e46b0b7 300x174 Kanadá hatudu interese atu hametin investimentu no kooperasaun ekonómika ho Timor Leste 701830079 852800594528051 3181922578380303556 n 217x225 Kanadá hatudu interese atu hametin investimentu no kooperasaun ekonómika ho Timor Leste 705374183 974265008861581 1515118582817150772 n 300x157 Kanadá hatudu interese atu hametin investimentu no kooperasaun ekonómika ho Timor Leste 704507124 1553697560092743 8323479173508225568 n 300x210 Kanadá hatudu interese atu hametin investimentu no kooperasaun ekonómika ho Timor Leste

Durante sorumutu ne’e, Embaixadór kanadianu informa ba Primeiru-Ministru  intensaun Kanadá nian atu disponibiliza finansiamentu konsesionál ho montante dolar amerikanu millaun 15 ba projetu enerjia solar fotovoltáiku iha Timor-Leste, ne’ebé ho objetivu atu prodús eletrisidade liuhosi utilizasaun painél solár.

“Iha sorumutu ida-ne’e, ami ko’alia kona-ba investimentu Kanadá nian ho dolar amerikanu millaun 15, ba projetu enerjia solar fotovoltáiku”, afirma Jess Dutton.

Primeiru-Ministru hato’o mensajen pozitiva ida kona-ba Kanadá nia inisiativa no prezensa empreza sira ne’ebé iha interese atu esplora oportunidade foun  investimentu nian iha área sira ne’ebé aliña ho Governu nia prioridades.

Delegasaun emprezariál ne’e inklui reprezentantes hosi Konsellu Emprezariál Kanadá-ASEAN, Asia Pasific Fundation of Canada, Export Development Canada, National Bank of Canada no BlackBerry Government Solutions. Tuir Jess Dutton, Timor-Leste nia adezaun plena ba ASEAN hamosu interese ne’ebé boot liután hosi empreza kanadiana sira atu dezenvolve oportunidade komersiál iha país ne’e.

Diskusaun entre parte sira kobre área sira hanesan enerjia renovável, petróleu no gás, minerasaun, agrikultura, turizmu, ekonomia marítima, teknolojia agríkola, seguransa alimentár, infraestrutura, teknolojia informasaun no komunikasaun, edukasaun, no mós formasaun diplomátika. Nune’e mós ko’alia kona-ba posibilidade asisténsia téknika ba prosesu integrasaun Timor-Leste iha ASEAN no mós ba preparasaun prezidénsia Timor-Leste nian ba organizasaun rejionál ne’e iha tinan 2029.

Durante vizita mai Timor-Leste, Embaixadór Jess Dutton mós hasoru malu ho Ministru Negósius Estranjeirus no Kooperasaun, Bendito dos Santos Freitas, Ministru Petróleu no Rekursu Minerais, Francisco da Costa Monteiro, Ministru Komérsiu no Indústria, Filipus Nino Pereira, Governadór Banku Sentrál Timor-Leste, Hélder Lopes, Vise-Ministra  ba Asuntus ASEAN, Milena Rangel, no mós reprezentantes husi Kámara Komérsiu no Indústria Timor-Leste nian.

Iha sorumutu ho Ministru Negósius Estranjeirus no Kooperasaun, ko’alia kona-ba oportunidade atu aprofunda envolvimentu komersiál no habelar kooperasaun ekonómika entre país rua ne’e, inklui asisténsia téknika ba prosesu integrasaun Timor-Leste iha ASEAN no preparasaun ba prezidénsia Timor-Leste nian ba organizasaun rejionál ne’e iha tinan 2029.

 

Sorumutu ho Ministru Komérsiu no Indústria foka liu ba oportunidade kooperasaun iha área komérsiu, investimentu, dezenvolvimentu infraestruturas, enerjia, agrikultura, agronegósiu no ekonomia dijitál, ne’ebé aliña ho polítika nasionál diversifikasaun ekonómika no atrai investimentu estranjeiru.

Iha sorumutu ho Ministru Petróleu no Rekursus Minerais, diskute kona-ba dezenvolvimentu sira ne’ebé hala’o hela iha setór petróleu, gás no minerál, inklui projetu Greater Sunrise no Bayu-Undan, industrializasaun downstream no atividade esplorasaun minerál. Reprezentante husi empreza públika TIMOR GAP no Murak Rai Timor mós partisipa, ne’ebé aprezenta perspetiva kona-ba dezenvolvimentu industriál no diversifikasaun ekonómika nasionál.

Durante enkontru sira ne’ebé hala’o iha Dili, delegasaun kanadianu destaka interese ne’ebé boot liután hosi empreza kanadiana sira iha Timor-Leste, liuliu hafoin nia adezaun plena ba ASEAN. Konsellu Emprezariál Kanadá-ASEAN (CABC), organizasaun emprezariál Kanadá nian ne’ebé akreditada ba ASEAN, hatudu interese atu aprofunda envolvimentu ekonómiku ho Timor-Leste no esplora oportunidade foun ba investimentu no kooperasaun.

Vizita ne’e inklui mós sorumutu ho Prezidente Repúblika, José Ramos-Horta, ne’ebé foka liu ba hametin relasaun bilaterál no promove investimentu privadu no parseria estratéjiku ne’ebé aliña ho objetivu dezenvolvimentu nasionál ne’ebé sustentável.

Iha ámbitu dezlokasaun Kanadá nian, divulga mós programa Media Fellowship 2026, ne’ebé promove hosi Asia Pacific Foundation of Canada, ho objetivu atu apoia jornalista sira iha produsaun konteúdu kona-ba tema sira ne’ebé relasiona ho rejiaun Ázia-Pasífiku no nia relasaun ho Kanadá.

Relasaun diplomátika entre Timor-Leste no Kanadá estabelese iha fulan-maiu tinan 2002, hafoin restaurasaun independénsia. Durante dékada rua ikus ne’e, kooperasaun bilaterál kobre ona área sira hanesan dezenvolvimentu, seguransa, boa governasaun, edukasaun no formasaun. Hosi tinan 1999 to’o tinan 2010, Kanadá partisipa iha misaun  Nasoins Unidas nian iha Timor-Leste, hodi kontribui ba esforsu internasionál ba estabilidade no pás nasionál.

url: https://timor-leste.gov.tl?lang=tp&p=49289