Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão, ohin, loron 15 fulan-maiu tinan 2026, entrega ba Prezidente Parlamentu Nasionál, Maria Fernanda Lay, proposta alterasaun dahuluk Lei n. 8/2025, loron 27 fulan-novembru, kona-ba Orsamentu Jerál Estadu ba tinan 2026 (OJE 2026). Dokumentu ne’e submete ho prezensa hosi Ministra Finansas, Santina José Rodrigues F. Viegas Cardoso, Vise-Ministra Finansas, Regina de Jesus, no Vise-Ministru Asuntus Parlamentares, Adérito Hugo da Costa.

Orsamentu retifikativu, ne’ebé aprova hosi Konsellu Ministrus iha sorumutu loron 13 fulan-maiu liubá, prevee ajustamentu ida ba OJE 2026 hodi hatán ba aumentu hosi folin kombustivel internasionál, relasiona ho konflitu iha Médiu Oriente, kustus ne’ebé mosu hosi ezersísiu hosi Prezidénsia Pro Tempore Komunidade País Lian Portugés (CPLP, sigla iha lian Portugés) nian ne’ebé asume hosi Timor-Leste hafoin aprovasaun OJE 2026, nune’e mós despeza sira ne’ebé relasiona ho Rejiaun Administrativa Espesiál Oe-Kusi Ambenu (RAEOA).
Ho alterasaun ida-ne’e, montante konsolidadu hosi OJE 2026 aumenta dolar amerikanu millaun 101,1, sa’e ba dolar amerikanu biliaun 2,39.
Aumentu valór ne’e la’ós rezultadu reforsu transferénsias ruma hosi Fundu Petrolíferu, maibé liu-liu reajustamentu hosi fonte finansiamentu Estadu nian, liuhosi utilizasaun saldu jerénsia, saldu ne’ebé disponivel iha konta bankária ne’ebé la efetiva (ne’ebé la uza), no mós reforsu hosi reseita doméstika sira.
Proposta ne’e ho objetivu mós atu hamenus impaktu ekonómiku hosi aumentu folin kombustivel internasionál, iha kontestu dependénsia maka’as ba importasaun, liuliu kombustivel no produtu ai-han, ne’ebé afeta diretamente kustu transporte, no mós inflasaun doméstika.
Tuir projesaun hosi Ministériu Finansas, prevee katak média inflasaun anuál iha tinan 2026 sei sa’e ba 2,2%, kompara ho 1,2% iha tinan 2025, lahó aumentu ne’ebé signifikativu, tanba medida sira ne’ebé maka governu adota hodi estabiliza folin kombustivel.
Proposta lei ne’e tuirmai sei haruka ba Parlamentu Nasionál hodi halo apresiasaun no diskusaun.