Iha loron 12 fulan-maiu tinan 2026, iha Dili, Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão prezide serimónia asinatura kontratu entre Empreza Públika Eletrisidade Timor-Leste (EDTL, EP) ho kompañia nasionál hamutuk 51 ba implementasaun projetu eletrifikasaun iha aldeia 141 iha munisípiu balun iha país ne’e ne’ebé seidauk iha asesu ba eletrisidade. Serimónia ne’e mós hetan partisipasaun hosi Ministru Obras Públikas, Samuel Marçal, Vise-Ministru ba Infraestruturas, Júlio do Carmo, no Sekretáriu Estadu Eletrisidade, Bee no Saneamentu, Santos Noronha.

Kontratu sira ne’e halo parte iha Programa Timor Naroman no reprezenta investimentu globál liu dolar amerikanu millaun 11,7. Projetu sira ne’e sei fó benefísiu direta ba uma-kain liu rihun hitu no sei iha durasaun ezekusaun entre fulan neen no ualu, depende ba fatin no dimensaun hosi intervensaun sira.
Durante serimónia ne’e, Primeiru-Ministru husu ba kompañia sira ne’ebé hetan ona kontratu atu ezekuta projetu sira diretamente, la uza subkontratasaun, ho razaun katak implementasaun obra sira ne’e tenke kontribui atu haforsa kapasidade téknika no operasionál kompañia nasionál sira-nian.
Primeiru-Ministru mós subliña katak polítika eletrifikasaun nasionál prevee ona iha Planu Estratéjiku Dezenvolvimentu Nasionál 2011-2030, ne’ebé define eletrisidade nu’udar kondisaun bázika ba dezenvolvimentu ekonómiku no hadi’a kondisaun moris populasaun nian. Nia hateten katak planu ne’e inklui expansaun rede distribuisaun, ligasaun aldeia no suku sira ba rede elétrika, no mós dezenvolvimentu fonte enerjia renovável, inklui enerjia solar, enerjia ídrika (bee nian), enerjia eólika (anin nian) no biomasa.
Objetivu prinsipál hosi polítika eletrifikasaun nian mak atu garante asesu ba eletrisidade iha territóriu nasionál tomak, asegura fornesimentu enerjia ida ne’ebé estavel no kontínuu, nune’e mós apoia kreximentu ekonómiku, indústria, edukasaun no saúde, atu nune’e bele hamenus moris-kiak no izolamentu iha área rurál sira.
Iha ninia diskursu, Ministru Obras Públikas esplika katak iha tinan 2025 Governu kompleta ona prosesu eletrifikasaun iha nivel suku sira, no katak faze atuál ho objetivu atu kompleta kobertura iha nivel aldeia sira. Nia mós salienta katak hosi aldeia 181 ne’ebé seidauk hetan asesu ba eletrisidade, 141 agora kobre ona hosi kontratus ne’ebé foin lalais asina no lakleur tan sei asina kontratu foun sira ba aldeia 45 seluk.
Prezidente Komisaun Ezekutiva EDTL, EP, Paulo da Silva, reforsa mós apelu ba kompañia sira ne’ebé manán ona atu hala’o diretamente ezekusaun obra sira no mós kumpre prazu no padraun kualidade ne’ebé define ona iha kontratus.
Durante serimónia ne’e, Ministru Obras Públikas mós ko’alia kona-ba projetu sira seluk iha setór enerjia nian ne’ebé prepara hela, inklui implementasaun sentrál solar fotovoltáiku, projetu enerjia eólika (anin nian), no mós futura inaugurasaun ba Subestasaun Komoro no sistema distribuisaun elétrika iha rai okos iha Dili.
Serimónia ne’e hetan mós partisipasaun husi dirijente EDTL, EP, reprezentante instituisaun sira ne’ebé iha tutela Ministériu Obras Públikas nian no reprezentantes husi kompañia sira ne’ebé hetan kontratu.