Sekretáriu Estadu Arte no Kultura partisipa iha inaugurasaun Pavillaun Timor-Leste iha Bienál Veneza ba dala 61

Iha loron 7 fulan-maiu tinan 2026, Sekretáriu Estadu Arte no Kultura, Jorge Soares Cristóvão, partisipa iha inaugurasaun ofisiál ba Pavillaun Timor-Leste iha Espozisaun Internasionál Arte Bienál Veneza nian ba dala 61, iha Itália, ho tema “Across Words” (“Liu Husi Liafuan”). 644606822 122131088558998467 999105121193525985 n 225x225 Sekretáriu Estadu Arte no Kultura partisipa iha inaugurasaun Pavillaun Timor Leste iha Bienál Veneza ba dala 61 684227648 17887783998509451 8464089108786455498 n 300x199 Sekretáriu Estadu Arte no Kultura partisipa iha inaugurasaun Pavillaun Timor Leste iha Bienál Veneza ba dala 61 661475079 122134275854998467 3165055689577192420 n 180x225 Sekretáriu Estadu Arte no Kultura partisipa iha inaugurasaun Pavillaun Timor Leste iha Bienál Veneza ba dala 61 686545596 17888542362509451 9184738681310472722 n 300x200 Sekretáriu Estadu Arte no Kultura partisipa iha inaugurasaun Pavillaun Timor Leste iha Bienál Veneza ba dala 61 688797008 17888542371509451 156547090973439330 n 300x199 Sekretáriu Estadu Arte no Kultura partisipa iha inaugurasaun Pavillaun Timor Leste iha Bienál Veneza ba dala 61 689066763 17888542380509451 4609962669478699414 n 300x200 Sekretáriu Estadu Arte no Kultura partisipa iha inaugurasaun Pavillaun Timor Leste iha Bienál Veneza ba dala 61 695787943 17888542389509451 6707796507317123474 n 300x200 Sekretáriu Estadu Arte no Kultura partisipa iha inaugurasaun Pavillaun Timor Leste iha Bienál Veneza ba dala 61 694282081 17888542398509451 716448224353660605 n 300x199 Sekretáriu Estadu Arte no Kultura partisipa iha inaugurasaun Pavillaun Timor Leste iha Bienál Veneza ba dala 61 694551394 17888542407509451 6417790932859064574 n 300x200 Sekretáriu Estadu Arte no Kultura partisipa iha inaugurasaun Pavillaun Timor Leste iha Bienál Veneza ba dala 61 684419160 17887784016509451 2416970444838365826 n 300x199 Sekretáriu Estadu Arte no Kultura partisipa iha inaugurasaun Pavillaun Timor Leste iha Bienál Veneza ba dala 61 684208502 17887784007509451 4078680237550622570 n 300x199 Sekretáriu Estadu Arte no Kultura partisipa iha inaugurasaun Pavillaun Timor Leste iha Bienál Veneza ba dala 61

Espozisaun ne’e hala’o iha Arsenale, Artiglierie, hanesan espasu prinsipál ida husi Bienál Veneza no halibur obras hosi artista Verónica Pereira Maia, Etson Caminha no Juventino Madeira, ho kuradoria hosi Loredana Pazzini-Paracciani.  Espozisaun ne’e aborda tema sira ne’ebé relasiona ho linguajen, memória, identidade kulturál no tranzmisaun koñesimentu iha Timor-Leste.

Serimónia abertura ne’e marka prezensa hosi reprezentante institusionál timorense, membru ekipa organizadora, artista, kuradór, konvidadu internasionál no profisionál sira setór kulturál nian. Sekretáriu Estadu Arte no Kultura akompaña hosi Embaixadora Timor-Leste ba Bruxelas, Maria Lourdes Martins de Souza Bessa, Embaixadora Timor-Leste ba Santa Sé, Choloe Tilman, no mós reprezentante sira hosi Komisaun G Parlamentu Nasionál.

Abertura ne’e inklui interpretasaun kontemporánea ida kona-ba rituál Verahana nian, ne’ebé aprezenta hosi Etson Caminha, hanesan forma ida atu simu vizitante sira no mós ligasaun entre memória ansestrál (bei’ala), tradisaun orál, no espresaun artístika kontemporánea.

Entre obra sira ne’ebé destakadu maka “Tais Don” (1994-99), hosi artezan Verónica Pereira Maia, ne’ebé kria hodi fó omenajen ba vítima sira hosi Masakre Santa Krús iha loron 12 fulan Novembru tinan 1991. Espozisaun ne’e mós aprezenta “CUALE (Flow / Fluxo)” (2025-2026), hosi Etson Caminha, instalasaun ida ne’ebé kombina son, performance, movimentu tradisionál no teknolojia, no mós “Fraze ne’ebé seidauk hotu (An Unfinished Sentence)” (2025–2026), husi Juventino Madeira, instalasaun vídeo ida ne’ebé foka ba relasaun entre memória, futuru no identidade husi perspetiva jerasaun foun ida.

Tema “Across Words” ho objetivu atu hatudu diversidade etnolinguístika Timor-Leste nian no mós maneira oinsá prezerva no tranzmite istória, kultura no koñesimentu liuhusi oralidade, múzika, teselajen/soru, performance no forma espresaun kulturál sira seluk.

Partisipasaun nasionál ne’e inklui mós lansamentu ba publikasaun “ACROSS WORDS: An Anthology” (2026), ne’ebé halibur testu husi peskizadór, kuradór, akadémiku no artista sira hosi Timor-Leste, Sudeste Aziátiku, no mós país sira seluk kona-ba arte kontemporánea Timor-Leste nian.

Durante dezlokasaun ba Veneza, delegasaun nasionál partisipa mós iha atividade oioin ne’ebé relasiona ho pavillaun Portugál, Indonézia no Singapura, nu’udar parte hosi diálogu kulturál no kooperasaun artístika internasionál.

 

Iha tinan 2024, Timor-Leste partisipa ba dala uluk iha Bienál Veneza. Prezensa iha edisaun tinan 2026 ne’e nu’udar kontinuasaun ba promosaun internasionál arte no kultura Timor-Leste nian, no mós sai parte ida hosi esforsu ba valorizasaun identidade kulturál nasionál no reforsu diplomasia kulturál.

Espozisaun Internasionál Arte Bienál Veneza nian ba dala 61 realiza hosi loron 9 fulan-maiu to’o loron 22 fulan-novembru tinan 2026.

url: https://timor-leste.gov.tl?lang=tp&p=49093