Governu no Nasoins Unidas hametin koordenasaun iha implementasaun polítika desentralizasaun

Ter. 12 maiu 2026, 10:05h
690653523_122282509094033433_3946681342204818370_n

Iha sesta, loron 8 fulan-maiu tinan 2026, iha Dili, Ministru Administrasaun Estatál, Tomás do Rosário Cabral, prezide sorumutu ida ho responsavel sira hosi ajénsia oioin Nasoins Unidas nian ne’ebé hela iha Timor-Leste, ne’ebé lidera hosi Koordenadora Rezidente Nasoins Unidas nian iha Timor-Leste, Funmi Balogun, hodi analiza progresu implementasaun polítika Desentralizasaun no Podér Lokál no mós aliñamentu prioridades Governu nian iha asuntu ida-ne’e.

Durante sorumutu ne’e, Ministru subliña katak desentralizasaun no organizasaun podér lokál ne’e konsagra ona iha Konstituisaun no sai hanesan prioridade ida husi Governu Konstitusionál IX nian. Nia mós hateten katak implementasaun polítika ida-ne’e ninia objetivu mak atu hakbesik servisus públikus ba komunidade sira, hametin partisipasaun sívika, promove instituisaun lokál ne’ebé forte liután no mós estimula dezenvolvimentu setór privadu iha área remota sira. 689778193_122282509136033433_2931572671362251193_n

Tomás do Rosário Cabral mós aprezenta dezenvolvimentu sira ne’ebé relasiona ho implementasaun Rezolusaun Governu n. 6/2025, kona-ba Estratéjia Desentralizasaun Administrativa no Instalasaun Órgaun Reprezentativu Podér Lokál sira ba períodu 2025-2028. Iha ámbitu ida-ne’e, nia esplika katak Ministériu Administrasaun Estatál kontinua halo avaliasaun kona-ba kondisaun mínima iha munisípiu sira, hodi verifika nivel preparasaun autoridade munisípiu ida-idak nian molok implementa prosesu desentralizasaun no podér lokál.

Ministru mós destaka kona-ba nesesidade atu hametin koordenasaun entre ajénsia internasionál no autoridade munisipál sira hodi implementa programa dezenvolvimentu iha nivel aldeia, suku no postu administrativu sira, inklui iha área edukasaun, saúde, agrikultura, protesaun sivíl no alimentasaun eskolár.

Durante sorumutu ne’e, esplika mós katak Autoridade Rejiaun Administrativa Espesiál Oe-Kusi Ambenu (RAEOA) tama ona iha tutela Ministériu Administrasaun Estatál nian, tuir Dekretu-Lei foun ida ne’ebé foin lalais ne’e aprova ona, hodi asume kompeténsias ne’ebé hanesan ho autoridade munisipál sira seluk.

Reprezentante sira husi Nasoins Unidas hatudu sira-nia apoiu ba prosesu desentralizasaun no afirma fila fali sira-nia kompromisu atu kontinua fó asisténsia téknika ba autoridade munisipál sira, nune’e mós aliña sira-nia programa ho prioridade sira ne’ebé identifika ona hosi autoridade lokál sira.

   Ba leten