Eleitór timoroan liu 11.600 halo resenseamentu iha rai-li’ur iha ámbitu preparasaun eleisaun prezidensiál tinan 2027

Kin. 05 novembru 2026, 10:50h
858547723_1085053071029763_5025241406609462530_n

Governu, liuhusi Ministériu Administrasaun Estatál, Ministériu Negósius Estranjeirus no Kooperasaun, no mós Sekretariadu Tékniku Administrasaun Eleitorál (STAE), dezde loron 8 fulan-outubru tinan 2026 hala’o ona operasaun resenseamentu eleitorál no atualiza baze-dadus biométriku ba sidadaun timoroan sira ne’ebé hela iha rai-li’ur, hanesan parte ida husi preparasaun eleisaun prezidensiál tinan 2027. Tuir relatóriu ne’ebé fó-sai husi STAE, iha loron 4 fulan-novembru, eleitór timoroan hamutuk 11.623 maka rejista ona iha Austrália, Koreia Súl, Portugál, Reinu Unidu no Irlanda Norte, tuir dadus provizóriu. 864787863_122379323240172316_166351037271142447_n 864079947_122378832056172316_7195085412905359930_n 886746054_1804826137461089_535913203883543572_n (1) 871000234_3245237619005681_4549488763965571436_n 858547723_1085053071029763_5025241406609462530_n 888032968_122380282766172316_5789702538961894143_n 863253629_1434770352121270_7283383326319166766_n 887212851_122380282826172316_7820115011459717479_n

Operasaun sira ne’e hala’o tuir Dekretu Governu n. 6/2026, loron 16 fulan-setembru, no Diploma Ministeriál Konjuntu n. 40/2026, loron 30 fulan-setembru, ne’ebé estabelese kalendáriu no fatin resenseamentu iha rai-li’ur, to’o loron 22 fulan-janeiru tinan 2027. Prosesu ne’e permite halo inskrisaun foun ba eleitór foun sira, atualizasaun dadus pesoál no biométriku, no mós substituisaun ba kartaun eleitorál tuan ba kartaun biométriku foun, ho objetivu atu fasilita ezersísiu direitu votu husi sidadaun timoroan sira ne’ebé hela iha rai-li’ur.

Atu ezekuta operasaun ne’e, STAE destaka ekipa téknika ba reprezentasaun diplomátika no konsulár sira, iha ne’ebé instala ekipamentu resenseamentu nian no fó formasaun ba funsionáriu sira ne’ebé responsavel ba atendimentu. Organiza mós servisu móvel iha sidade oioin, hodi fasilita asesu ba sidadaun sira ne’ebé hela no serbisu dook husi postu konsulár sira.

Iha Koreia Súl, Vise-Ministru Administrasaun Estatál, Jacinto Rigoberto Gomes de Deus, dezloka ba sidade Busan no Gwangju, iha loron 24 no 25 fulan-outubru ne’ebé akompaña hosi Komisária Komisaun Nasionál Eleisaun (CNE) Odete Belo, no reprezentante sira husi STAE, Ministériu Administrasaun Estatál, Ministériu Negósius Estranjeirus no Kooperasaun, no Banku Nasionál Komérsiu Timor-Leste, ho akompañamentu hosi Embaixadór Timor-Leste ba país ne’ebá.

Durante hasoru-malu ho komunidade timoroan sira, Vise-Ministru husu sira-nia partisipasaun iha resenseamentu no esplika katak atualizasaun dadus sei permite identifika númeru eleitór sira ne’ebé hela iha rejiaun ida-idak, hodi apoia planeamentu sentru votasaun. Ekipa téknika halo atendimentu iha Busan, Gwangju, Seul no fatin sira seluk ho prezensa husi traballadór timoroan sira.

Iha Reinu Unidu, Sekretáriu Estadu Dezenvolvimentu Lokál, Mateus W. dos Santos Tallo, akompaña operasaun ne’e, ho partisipasaun hosi reprezentante sira STAE, CNE no Embaixada Timor-Leste nian. Misaun ne’e konta mós ho partisipasaun hosi Diretora-Jerál Asuntus Konsulares no Protokolu Ministériu Negósius Estranjeirus no Kooperasaun nian, Josefina Carla Pompeia Tilman.

Iha loron 29 fulan-outubru, iha Oxford, Sekretáriu Estadu prezide lansamentu atividade lokál ba resenseamentu no entrega simbólikamente kartaun eleitorál biométriku foun. Ekipa téknika sira mós hahú troka kartaun tuan no atualiza rejistu. Hafoin loron rua, iha Crewe, hala’o sesaun informasaun ida ba komunidade timoroan, hodi esklarese kona-ba prosedimentu rejistu no atualizasaun dadus eleitorál.

Iha Austrália, atividade ne’e inklui Sydney, Melbourne, Darwin no Warrnambool. Iha Portugál, halo atendimentu iha Lizboa, Portu no Beja, enkuantu iha Irlanda Norte atividade ne’e hala’o iha Belfast, Portadown no Dungannon.

Iha ámbitu atividade sira-ne’e, Ministru Administrasaun Estatál, Tomás do Rosário Cabral, prevee ona sorumutu ida ho komunidade timoroan ne’ebé hela iha Nova Gales Súl no Austrália, iha loron 6 fulan-novembru tinan 2026, hosi tuku 18:00 to’o 20:00, iha Mercure Hotel, Liverpool Catholic Club, Liverpool. Sorumutu ne’e organiza husi Embaixada Timor-Leste iha Austrália, liuhusi Konsuladu-Jerál iha Nova Gales Súl, sei fasilita diálogu diretu ho sidadaun timoroan no mós fó esklaresimentu ba kestaun sira ne’ebé  relasiona ho resenseamentu eleitorál iha país ne’ebá.

Tuir STAE, ekipa téknika ne’ebé destaka ba Austrália no Koreia Súl termina ona ida-idak nia misaun formasaun no atendimentu inisiál no fila ona ba Timor-Leste. Resenseamentu ne’e kontinua liuhusi servisus konsulares, ne’ebé nia funsionáriu sira hetan ona formasaun hodi asegura kontinuasaun ba operasaun ne’e.

STAE mós fó-sai planu ba instalasaun postu atendimentu iha Indonézia, liuliu iha Jakarta, Bali no Kupan, no iha Xina, Pekin, hodi habelar asesu resenseamentu eleitorál ba sidadaun timoroan sira ne’ebé hela iha país sira-ne’ebá.

Operasaun sira ne’e kontinua liuhosi servisu hamutuk ho instituisaun governamentál sira, STAE, no mós reprezentasaun diplomátika no konsulár, ho objetivu atu mantein rejistu eleitorál atualizadu ba eleisaun prezidensiál tinan 2027.

   Ba leten