Ministériu Edukasaun avansa ho revizaun ba kurríkulu ensinu sekundáriu ho apoiu husi SEAMEO no UNESCO

Ter. 06 outubru 2026, 10:15h
836122576_1419190617060222_2589547359923484814_n

Iha loron 5 fulan-outubru tinan 2026, iha Dili, Ministériu Edukasaun hahú sorumutu no sesaun traballu lubuk ida ho delegasaun ida husi Organizasaun Ministrus Edukasaun Sudeste Aziátiku (SEAMEO) no Eskritóriu Rejionál UNESCO nian iha Jakarta, ne’ebé foka ba dezenvolvimentu kuadru kurríkulu foun ba ensinu sekundáriu jerál no tékniku-vokasionál Timor-Leste. 837545229_1419191137060170_1454627209143691089_n 836300815_1419190223726928_2843617959769510627_n 837896258_1419190993726851_6043063766747209911_n 834362478_1419190553726895_6516746172805168058_n 833911005_1419190847060199_8711350380270801493_n 835017412_1419190957060188_8539400720950601055_n

Delegasaun SEAMEO lidera husi Diretora Sekretariadu organizasaun nian, Habibah Abdul Rahim, ne’ebé daudaun iha Dili hodi partisipa iha diskusaun sira ho Ministériu Edukasaun no UNESCO kona-ba revizaun kurrikulár.

Ministra Edukasaun, Dulce de Jesus Soares, simu delegasaun ne’e no destaka katak reforma kurríkulu ensinu sekundáriu nian ne’e ho objetivu atu prepara estudante sira ho koñesimentu no kompeténsia ne’ebé adekuadu ba nesesidade edukativa ohin loron nian no mós opsaun ba futuru relasiona ho kontinua sira-nia estudu ka tama iha merkadu traballu.

 “Reforma kurrikulár ba ensinu sekundáriu ne’e hanesan prioridade ida ba Ministériu Edukasaun, liuliu atu prepara alunu sira ho koñesimentu, kompeténsia no abilidade sira ne’ebé relevante”, afirma Ministra.

Traballu ne’e inklui análize ba situasaun atuál ensinu sekundáriu nian no nesesidade reforma, nune’e mós definisaun prinsípius ne’ebé sei sai matadalan ba kuadru kurrikulár foun. Prosesu ne’e sei iha konsiderasaun ba realidade sosiukulturál, polítika no ekonómika Timor-Leste, identidade nasionál, no mós padraun edukativu internasionál no rejionál, inklui padraun sira ASEAN nian.

Área sira ne’ebé prevee ona maka formasaun karater no sidadania, istória, siénsias naturais, siénsias sosiais no umanidades, matemátika, no mós teknolojia. Kurríkulu foun ne’e tenke promove mós pensamentu krítiku no analítiku no mós dezenvolvimentu kompeténsias digitais.

Revizaun ba ensinu sekundáriu ne’e sei kontinua ba reforma kurrikulár ne’ebé inisia ona iha ensinu báziku. Kurríkulu foun husi terseiru siklu nian hahú aplika ona iha 7.º ano iha tinan 2026, sei kontinua ba 8.º ano iha tinan 2027 no hein katak sei kompleta ninia implementasaun iha tinan 2028.

Iha ámbitu parseria entre Ministériu Edukasaun, SEAMEO no UNESCO, hala’o ona análize dokumentál preliminár ida. Faze atuál prevee sei hala’o konsulta ho responsavel sira husi Ministériu Edukasaun, ekipa kurrikulár, dirijente eskolár, profesór no estudante sira, nune’e mós ho instituisaun ensinu superiór sira.

Diretora Sekretariadu SEAMEO nian, Habibah Abdul Rahim, afirma katak organizasaun ne’e ho Ministériu Edukasaun halo ona kompromisu hamutuk atu apoia revizaun kurrikulár ensinu sekundáriu jerál nian, ne’ebé inklui 10.º, 11.º no 12.º ano.

 “Ita presiza mós atu rona instituisaun ensinu superiór sira kona-ba preparasaun estudante sira nian iha eskola sira ne’ebé sai odamatan hodi tama ba ensinu superiór. Tanba ne’e, aleinde análize dokumentál, ami sei envolve parte interesada sira-ne’e molok elabora relatóriu ne’ebé sei sai hanesan baze ba dezenvolvimentu kuadru kurrikulár. Maibé, prosesu sei la konklui iha faze ida ne’e, tanba sei iha konsulta ronda daruak nian”, nia esplika.

Serbisu hamutuk entre Ministériu Edukasaun, SEAMEO no UNESCO hala’o durante loron balun nia laran iha Dili no hein katak bele kontribui ba preparasaun kuadru kurrikulár foun, molok faze konsulta públika.

Timor-Leste sai ona membru SEAMEO dezde tinan 2006. Organizasaun rejionál ne’e promove kooperasaun entre país sira Sudeste Aziátiku nian iha área edukasaun, siénsia no kultura. UNESCO, liuhusi ninia Eskritóriu Rejionál iha Jakarta, fó mós apoiu ba Timor-Leste iha área oioin ba dezenvolvimentu sistema edukativu nian.

   Ba leten