Konsellu Superior Defeza no Seguransa analiza situasaun seguransa nasionál
Iha loron 1 fulan-outubru tinan 2026, iha Palásiu Prezidensiál Nicolau Lobato, Dili, Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão partisipa iha sorumutu Konsellu Superiór Defeza no Seguransa nian, ne’ebé konvoka no prezide hosi Prezidente Repúblika, José Ramos-Horta, atu analiza situasaun seguransa nasionál no dezafiu prinsipál sira iha area ida-ne’e.
Sorumutu ne’e foka ba situasaun seguransa interna no tipu ameasa oioin, ho foku ba siberkrime, tráfiku droga no tráfiku umanu. Ko’alia mós asuntu konfidensiál sira relasiona ho defeza no seguransa nasionál.
Konsellu Superiór Defeza no Seguransa mak órgaun konsultivu hosi Prezidente Repúblika ba asuntu sira ne’ebé relasiona ho defeza no soberania, ne’ebé inklui reprezentante sivíl no militár, tuir Konstituisaun no lei.
Sesaun ne’e hetan partisipasaun husi membrus Governu no reprezentantes husi instituisaun nasionál defeza, seguransa no investigasaun kriminál, ne’ebé inklui FALINTIL – Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL), Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL), Polísia Sientífika Investigasaun Kriminál (PCIC, akrónimu iha lian portugés) no Servisu Nasionál Intelijénsia Estratéjika (SNIE).
Iha sorumutu ne’e nia rohan, Primeiru-Ministru hatete katak membru Konsellu sira analiza aspetu oioin husi situasaun seguransa nian no hato’o sira-nia avaliasaun ba Prezidente Repúblika.
“Iha asuntu balu ne’ebé ha’u la bele fó sai iha-ne’e, maibé ha’u bele hatete katak iha apresiasaun ba instituisaun seguransa sira ne’ebé durante ne’e hala’o serbisu ho di’ak. Maibé, ita tenke kontinua hadi’a atu nune’e situasaun bele mantein pozitivu, liuliu kona-ba seguransa Timor-Leste nian”, dehan Xefe Governu.
Primeiru-Ministru mós hato’o nia apresiasaun ba serbisu ne’ebé hala’o hosi instituisaun sira ne’ebé responsavel ba defeza no seguransa, no mós salienta nesesidade atu kontinua hadi’a koordenasaun no resposta institusionál.
Avaliasaun jerál ne’ebé aprezenta iha sorumutu ne’e hatudu katak situasaun seguransa iha país ne’e estavel, maibé ne’e la signifika katak la presiza halo nafatin monitorizasaun ba risku no ameasa sira ne’ebé identifika ona.
Membru Konsellu sira iha ona akordu atu hala'o sorumutu foun ida molok tinan 2026 remata, atu analiza fali evolusaun situasaun seguransa nasionál nian.
