Timor-Leste promove kultura, komérsiu no kooperasaun internasionál iha Konferénsia Mundiál Sidades Insuláres no Feira Mundiál Illas Yeosu 2026

Seg. 07 setembru 2026, 16:00h
793212794_928066913691620_4318392072633336908_n

Ministru Komérsiu no Indústria, Filipus Nino Pereira, no Sekretáriu Estadu Arte no Kultura, Jorge Soares Cristóvão, reprezenta Timor-Leste iha Konferénsia Mundiál Sidades Insuláres 2026 no abertura Feira Mundiál Illas Yeosu 2026 (2026 World Island Fair Yeosu Korea), ne’ebé hala’o iha Sidade Yeosu, Repúblika Koreia, nu’udar parte viajen ofisiál husi loron 2 to’o 7 fulan-setembru. 793212639_928067307024914_4422221958246104341_n 792882464_928067407024904_1170139954571855843_n 792882442_928067463691565_7593598931139559392_n 796868945_928044100360568_5441619769193583981_n 796479113_928044550360523_5912983921912719329_n 792990638_927062540458724_2490876101847063082_n 792961569_927062473792064_2647848259543150320_n 794262339_4583266171918064_5736296114433579038_n 791338100_1388248670169714_2996660222514626258_n 790756479_1786270162804659_3440516147310673424_n 793028075_1739822967292977_7625254596189904460_n 790993674_927054457126199_8057749523795060949_n

Konferénsia Mundiál Sidades Insuláres hala'o iha loron 3 to'o 5 fulan-setembru iha Sonokam Yeosu, ho tema "Illas Mundu nian, Promesa ba Futuru" (Islands of the World, Promise of the Future), no halibur reprezentantes hosi sidade no territóriu illa sira, organizasaun internasionál sira, no mós espesialistas hosi nasaun oioin.

Diskusaun sira iha konferénsia ne’e foka ba dezenvolvimentu sustentável komunidade insulár sira nian, konservasaun ekosistema tasi no tasi-ibun nian, prezervasaun no interkámbiu kulturál, turizmu sustentável, inovasaun, no mós oportunidade ekonómika sira ne'ebé relasiona ho territóriu insulár sira.

Delegasaun nasionál, ne’ebé inklui mós Diretór-Jerál Komérsiu, Elias de Jesus, reprezentante sira husi Ministériu Komérsiu no Indústria no Sekretaria Estadu Arte no Kultura, partisipa iha jantár benvindu iha loron 3 fulan-setembru, ne’ebé marka inísiu programa konferénsia nian.

Iha biban ne’ebá, Ministru Filipus Nino Pereira destaka kultura no kooperasaun ekonómika nu’udar instrumentu atu hakbesik komunidade illa sira no kria oportunidade dezenvolvimentu.

 “Timor-Leste haksolok atu fahe ami-nia patrimóniu kulturál, tradisaun, tais, kafé, artezanatu, múzika no espíritu komunidade illa sira-nian, no mós destaka importánsia atu proteje ita-nia tasi, ambiente no patrimóniu ba jerasaun sira iha futuru. Nu’udar nasaun no komunidade insulár sira mundu nian, ita iha aspirasaun sira ne’ebé hanesan: dezenvolvimentu sustentável, komunidade sira ne’ebé fortes no mós oportunidade sira ne’ebé boot liután, liuhosi komérsiu, investimentu,  turizmu no interkámbiu kulturál”, hatete Ministru.

 

Filipus Nino Pereira hatutan tan katak Timor-Leste hanoin atu “kontinua hametin amizade entre Timor-Leste no Repúblika Koreia no mós promove kooperasaun ne’ebé boot liután entre nasaun no sidade illa sira”.

Durante konferénsia ne’e, Ministru Komérsiu no Indústria no mós Sekretáriu Estadu Arte no Kultura hasoru malu ho Prezidente Kámara Yeosu, Seo Young-hak, hodi ko'alia kona-ba posibilidade sira ba kooperasaun iha setór kultura, turizmu nian no área sira seluk ne’ebé sai interese hamutuk.

Enkontru ne’e ko’alia kona-ba programa interkámbiu kulturál, inisiativa promosaun turizmu no atividade sira seluk ne’ebé ho objetivu atu hametin relasoins entre komunidade sira. Posibilidades ba kooperasaun iha área indústria kriativa, turizmu sustentável, no diversifikasaun ekonómika mós destaka iha enkontru ne'e.

Iha loron 4 fulan-setembru, delegasaun ne’ebé akompaña husi Embaixadór Timor-Leste iha Repúblika Korea, António de Sá Benevides, vizita Zona Ekonómika Livre Baía Gwangyang no hasoru malu ho ninia Komisáriu Autoridade, Koo Choong-gon.

Durante enkontru ne’e, analiza oportunidade sira ba kooperasaun ekonómika, komérsiu, no investimentu, no mós fahe esperiénsia sira kona-ba funsionamentu zona ekonómika livre. Diskusaun sira kobre área sira hanesan indústria transformadora, lojístika, enerjia renovável, infraestrutura, peska no indústria marítima, agro-prosesamentu, no mós teknolojia dijitál.

Ministru Filipus Nino Pereira destaka posibilidades ba hametin kooperasaun ekonómika ho Repúblika Koreia, iha tempu ida ne’ebé Timor-Leste avansa iha nia integrasaun ekonómika rejionál iha ámbitu ASEAN.

Komponente promosaun kulturál no ekonómika kontinua iha loron 5 fulan-setembru ho partisipasaun hosi Ministru Komérsiu no Indústria no mós Sekretáriu Estadu Arte no Kultura iha serimónia abertura Feira Mundiál Illas Yeosu 2026.

Feira Mundiál Illas Yeosu, ne'ebé maka hala'o iha loron 5 fulan-setembru to'o loron 4 fulan-novembru tinan 2026, halibur partisipantes hosi nasaun oioin no inklui espozisaun, aprezentasaun kulturál, no mós atividade sira seluk ne'ebé foka ba istória, kultura, ambiente, no futuru komunidade insulár sira nian.

Timor-Leste partisipa iha espozisaun ne’e ho espasu ida ne’ebé dedika ba promosaun identidade kulturál no produtu nasionál sira, liuhusi aprezentasaun patrimóniu, arte no tradisaun, tais, artezanatu, múzika, no mós produtu sira hanesan kafé.

Ministru Filipus Nino Pereira no Sekretáriu Estadu Jorge Soares Cristóvão, akompaña husi Embaixadór António de Sá Benevides no mós delegasaun sira seluk, vizita espasu ne’ebé dedika ba Timor-Leste no partisipa iha programa espozisaun, ne’ebé inklui vizita ba fatin espozisaun no kultura nian sira iha Yeosu.

Partisipasaun Timor-Leste nian fó mós oportunidade hodi aprezenta kultura no produtu nasionál sira ba delegasaun sira seluk no vizitantes, no mós promove interkámbiu ho komunidade insulár sira seluk ne'ebé reprezenta iha eventu ne'e.

Durante viajen ba Repúblika Korea, Sekretáriu Estadu Arte no Kultura no Embaixadór Timor-Leste vizita mós Universidade Katólika Kwandong iha loron 2 fulan-setembru, iha ne’ebé sira hasoru malu ho Padre Noel Dong-Hyung Go no Soleiman Dias.

Timor-Leste nia partisipasaun iha eventu sira iha Yeosu fó oportunidade ba nasaun ne’e hodi aprezenta patrimóniu kulturál no produtu nasionál sira, partisipa iha diálogu internasionál kona-ba dezenvolvimentu komunidade insulár sira nian, no mós mantein kontaktu ba kooperasaun ho instituisaun sira iha Repúblika Koreia iha área kultura, turizmu, komérsiu no investimentu.

 

 

   Ba leten