CNEFP simu karreta saneamentu ne’ebé doasaun husi kompañia Japaun ida hodi hametin formasaun profisionál no manutensaun infraestrutura
Iha loron 14 fulan-jullu tinan 2026, iha Palásiu Prezidensiál Nicolau Lobato, Dili, Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Koordenadór Asuntus Ekonómikus no Ministru Turizmu no Ambiente, Francisco Kalbuadi Lay, marka prezensa iha serimónia entrega ofisiál karreta espesializada rua ba limpeza ho presaun aas no saneamentu ba Sentru Nasionál Empregu no Formasaun Profisionál (CNEFP, sigla iha lian portugés), ne’ebé hetan doasaun hosi kompañia Japaun KANSEI, iha parseria ho CWP GLOBAL.

Serimónia ne’e hetan partisipasaun hosi Prezidente Repúblika, José Ramos-Horta, Vise-Ministru ba Infraestruturas, Júlio do Carmo; Embaixadór Japaun nian ba Timor-Leste, Yamamoto Yasushi; Diretór CNEFP, Simão Tito Barreto; no mós reprezentantes husi KANSEI no CWP GLOBAL.
Doasaun ne’e hanesan parte ida hosi kooperasaun entre CNEFP, KANSEI, no CWP GLOBAL ho objetivu ba transferénsia teknolojia, dezenvolvimentu rekursus umanus, no mós kriasaun oportunidade empregu iha área saneamentu nian. Hosikedas tinan 2023, parseria ida-ne’e fó ona formasaun prátika ba formandu timoroan sira iha Japaun no mós realizasaun atividade kapasitasaun iha Timor-Leste ne’ebé hala’o husi espesialista japonés sira.
Karreta doasaun rua ne’e, maka hanesan kamiaun limpeza ida ho mangeira presaun bee ne’ebé aas no kamiaun xupa fo’er no bee-fo’er, ne’ebé utiliza atu hasai sedimentu, tahu no bee-fo'er ne'ebé akumula iha rede drenajen, fatin halibur udan-been no valeta sira, hodi kontribui ba manutensaun infraestrutura saneamentu nian no mós hodi hadi'a kondisaun ijiene urbana.
Durante serimónia ne’e, realiza mós demonstrasaun téknika ida kona-ba ekipamentu sira nia funsionamentu, ne'ebé espesialista sira hosi KANSEI aprezenta prosedimentu operasaun, seguransa no manutensaun nian, ho objetivu atu prepara operadór sira iha futuru ba utilizasaun efisiente no seguru hosi viatura sira-ne’e.
Iha nia diskursu, Diretór CNEFP, Simão Tito Barreto destaka katak kooperasaun ho entidade japoneza sira fornese ona oportunidade foun ba formasaun no interkámbiu ba joven timoroan sira, hodi afirma katak “parseria entre nasaun rua ne’e halo joven sira husi CNEFP bele tuir formasaun iha Japaun, enkuantu voluntáriu japonés sira mai ona iha Timor-Leste hodi fahe koñesimentu no experiénsia. Ohin, CNEFP simu ekipamentu ho teknolojia aas ne’ebé sei reforsa aplikasaun koñesimentu sira ne’e iha ita-nia rain”.
Diretór CNEFP mós hatutan tan katak utilizasaun karreta sira ne’e sei kontribui hodi hasa’e efisiénsia, efikásia, no kualidade servisu ijiene no saneamentu nian, no mós hodi instituisaun ne’e nia naran, nia hato’o agradesimentu “ba disponibilidade no apoiu ne’ebé fó ona”.
Prezidente KANSEI, Kenzy Hasegawa, afirma katak “entrega karreta sira-ne’e ba CNEFP nu’udar parte ida husi esforsu atu dezenvolve Timor-Leste liuhusi formasaun ba timoroan sira no hasa’e sira-nia abilidade profisionál”.
Reprezenta Governu, Vise-Primeiru-Ministru Francisco Kalbuadi Lay agradese ba Governu Japaun no KANSEI ba apoiu ne’ebé fó ona ba CNEFP, hodi destaka katak inisiativa ida-ne’e reforsa kapasidade nasionál iha área formasaun profisionál, saneamentu, no manutensaun ba infraestrutura públika sira.
Embaixadór Japaun nian ba Timor-Leste, Yamamoto Yasushi, salienta katak parseria entre KANSEI, CWP GLOBAL, no CNEFP nu’udar ezemplu kooperasaun ida entre nasaun rua iha formasaun rekursus umanus no transferénsia teknolojia, hodi kontribui ba dezenvolvimentu kompeténsia lokál sira, kriasaun empregu, no mós hadi’a servisu saneamentu nian.
Iha ámbitu hosi parseria ida-ne’e, tékniku sira hosi CWP GLOBAL sei hela nafatin iha Timor-Leste maizumenus fulan rua hodi fornese formasaun prátika ba formandu sira hosi CNEFP, kona-ba utilizasaun karreta foun sira ne’e iha operasaun reál ba infraestrutura drenajen nian. Hafoin formasaun ne’e remata, partisipante sira sei aplika koñesimentu ne’ebé sira hetan ona iha operasaun limpeza no manutensaun rede drenajen, hodi kontribui ba reforsu kapasidade nasionál iha área ida-ne’e.






































