Governu hala’o sorumutu interministeriál hodi prepara Planu Médiu Prazu 2027-2030 iha Pilár Dezenvolvimentu Institusionál

Seg. 13 jullu 2026, 12:43h
WhatsApp Image 2026-07-13 at 11.56.04

Ministru Prezidénsia Konsellu Ministrus, Agio Pereira, akompaña hosi Ministru Planeamentu no Investimentu Estratéjiku, Gastão Francisco de Sousa, ohin, loron 13 fulan-jullu 2026, iha Palásiu Governu, Dili, prezide sorumutu interministeriál kona-ba preparasaun ezbosu Planu Médiu Prazu 2027–2030 nian ba Pilár Dezenvolvimentu Institusionál. Sorumutu ne'e ho objetivu atu analiza, diskute no konsolida kontribuisaun hosi autoridade kompetente sira ba versaun finál hosi dokumentu ne’e, ne'ebé sei define prioridade no intervensaun estratéjika sira ba períodu hosi tinan 2027 to'o 2030. WhatsApp Image 2026-07-13 at 11.56.03 WhatsApp Image 2026-07-13 at 11.56.05 (1) WhatsApp Image 2026-07-13 at 11.56.06 WhatsApp Image 2026-07-13 at 11.56.04 WhatsApp Image 2026-07-13 at 11.56.06 (1)

Sorumutu ne’e hetan partisipasaun husi Ministra Finansas, Santina José Rodrigues F. Viegas Cardoso, Ministru Justisa, Sérgio de Jesus Fernandes da Costa Hornai, Ministru Defeza, Donaciano do Rosário Gomes, Sekretária Estadu Igualdade, Elvina de Sousa Carvalho, Komisáriu Komisaun Antikorrupsaun, Rui Pereira dos Santos, no mós reprezentantes téknikus hosi entidade oioin ne’ebé integra iha Pilár Dezenvolvimentu Institusionál.

Elaborasaun ba Planu Médiu Prazu 2027–2030 halo parte iha faze finál implementasaun Planu Estratéjiku Dezenvolvimentu 2011–2030 no hala’o iha ámbitu Komisaun Koordenasaun Interministeriál ba Dezenvolvimentu Setoriál, ne’ebé kria husi Rezolusaun Governu n. 43/4/2024, loron 14 fulan-agostu. Planu ne’e ho objetivu atu konsolida roteiru ida hodi hametin diversifikasaun ekonómika, kreximentu inkluzivu, kapitál umanu no reziliénsia institusionál nasionál to’o tinan 2030.

Iha abertura sorumutu ne’e, Agio Pereira salienta katak dezenvolvimentu institusionál nu’udar baze hodi konkretiza prioridade nasionál sira-seluk no destaka progresu sira ne’ebé alkansa ona iha setór Kuadru Institusionál, iha ne’ebé meta 44 ne’ebé prevee ona iha Planu Estratéjiku Dezenvolvimentu hatudu progresu no rezultadu husi reforma sira ne’ebé implementa ona. Nia refere mós katak serbisu hamutuk hosi instituisaun sira sei permite konsolidasaun ba dokumentu ida ne'ebé reflete prioridade no esperiénsia sira hotu hosi entidade sira ne'ebé envolve.

Durante sesaun ne’e, aprezenta no diskute enkuadramentu estratéjiku husi Pilár Dezenvolvimentu Institusionál, ninia objetivu, meta, indikadór no intervensaun prioritária sira, no mós tema tranzversál sira ne’ebé relasiona ho igualdade jéneru, defisiénsia no inkluzaun sosiál, mudansa klimátika no ordenamentu territoriál. Partisipante sira mós analiza kalendáriu implementasaun no rezultadu prinsipál sira ne'ebé hein ba períodu husi tinan 2027 to'o 2030.

Pilár Dezenvolvimentu Institusionál bazeia ba objetivu estratéjiku haat: hametin Estadu direitu no asesu ba justisa; hadi'a prestasaun servisus públikus liuhosi desentralizasaun no modernizasaun administrativa; reforsa governasaun, responsabilidade no sustentabilidade fiskál; no mós hametin kapasidade operasionál no supervizaun forsas defeza no seguransa. Objetivu sira-ne'e atinje liuhosi Área Rezultadu Xave neen: Justisa no Rejime Fundiáriu; Governasaun Munisipál; Finansas Públikas no Antikorrupsaun; Administrasaun Públika no Governu Dijitál; Seguransa no Defeza; no mós Relasoins Internasionais. Pilár ne’e mós ho forma tranzversál integra aspetu igualdade jéneru, defisiénsia no inkluzaun sosiál, no mós mudansa klimátika no ambiente.

Sorumutu ne’e permite konsolidasaun ba kontributu no alkansa konsensu sira entre entidades partisipantes hodi finaliza ezbosu Planu Médiu Prazu 2027-2030 nian, iha ámbitu Pilár Dezenvolvimentu Institusionál, ne’ebé sei haruka ba Konsellu Ministrus hodi halo apresiasaun.

   Ba leten