Governu Lansa programa Bolsa da Mãe Kondisionál SANUTRIO hodi haforsa saúde no nutrisaun inan no oan

Kin. 09 jullu 2026, 12:09h
735945405_1454244896726598_5979167834413329021_n

Governu, liuhosi Ministériu Solidariedade Sosiál no Inkluzaun, iha loron 2 fulan-jullu tinan 2026, lansa Programa Bolsa da Mãe Kondisionál - Saúde Nutrisaun Inan no Oan (BdMK-SANUTRIO), iha Glenu, munisípiu Ermera, inisiativa ida ho objetivu atu haforsa saúde no nutrisaun inan isin-rua, inan ne’ebé fó susu no labarik sira to’o tinan tolu ne’ebé mai hosi família vulneravel sira. Programa ne’e hola parte iha implementasaun Planu Asaun Nasionál Multisetoriál  ba Nutrisaun 2024-2030 no ho objetivu atu kontribui ba redusaun malnutrisaun infantíl iha país ne’e.

Timor-Leste kontinua rejista taxa ida ne’ebé aas liu kona-ba malnutrisaun infantíl iha rejiaun ne’e, ne’ebé afeta maizumenus 45% husi labarik ho idade menus hosi tinan lima. Atu hatán ba dezafiu ida-ne'e, iha fulan-marsu tinan 2025, Governu aprova Planu Asaun Nasionál Multisetoriál ba Nutrisaun 2024-2030, ne'ebé estabelese meta ida atu redús indikadór ida-ne'e menus hosi 25% to’o tinan 2030, liuhosi intervensaun koordenada entre setór oioin governu nian.

Programa ne’e promove hosi Ministériu Solidariedade Sosiál no Inkluzaun, iha kolaborasaun ho Ministériu Saúde no Ministériu Finansas, liuhosi Institutu Nasionál Estatístika Timor-Leste, no hetan mós apoiu hosi Banku Aziátiku Dezenvolvimentu (ADB) no Programa Alimentár Mundiál (PAM).

BdMK-SANUTRIO koordena medida protesaun sosiál sira ho servisu saúde nian, liuhosi fó insentivu finanseiru, distribuisaun suplementu nutrisaun espesializadu, promosaun edukasaun ai-han no nutrisaun, no mós akompañamentu regulár ba inan no labarik sira durante loron rihun dahuluk moris nian, ne’ebé nu’udar períodu krusiál ba kreximentu no dezenvolvimentu labarik nian.

Iha faze pilotu, programa ne’e sei implementa iha munisípiu Ermera, Kovalima no iha Rejiaun Administrativa Espesiál Oe-Kusi Ambenu (RAEOA), ne’ebé inklui agregadu familiár besik 8.500. Implementasaun programa ne’e sei asegura hosi Sentru Saúde Komunitáriu sira iha rejiaun hirak-ne’e, ne’ebé sei presta servisu integradu hanesan akompañamentu pré no pós-natál (molok partu no hafoin partu), monitoriza kondisaun nutrisaun, promosaun fó-susubeen inan, edukasaun saúde, no mós distribuisaun suplementu nutrisaun ba benefisiáriu sira ne’ebé elejivel (merese atu simu). Programa ne’e prevee mós atribuisaun subsídiu transporte nian ida atu fasilita asesu ba servisu saúde sira.

Atu apoia jestaun inisiativa ne’e, sei utiliza Sistema Informasaun Jestaun ida, ne’ebé ho objetivu atu asegura rejistu, monitorizasaun no pagamentu ba benefisiáriu sira, hodi nune’e bele hametin koordenasaun entre sistemas protesaun sosiál no saúde.

Aleinde ne’e Ministra Solidariedade Sosiál no Inkluzaun, Verónica das Dores, no Vise-Ministra Solidariedade Sosiál no Inkluzaun, Céu Brites, iha serimónia lansamentu ne’e sura mós ho prezensa hosi Prezidente Repúblika, José Ramos-Horta, Vise-Primeiru-Ministru, Ministru koordenadór Asuntus Sosiais no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino, Vise-Ministru Administrasaun Estatál, Jacinto Rigoberto, ne’ebé reprezenta Governu, nune’e mós reprezentantes hosi Banku Aziátiku Dezenvolvimentu, Programa Alimentár Mundiál, instituisaun públika, parseiru dezenvolvimentu no autoridade lokál sira.

 Ho lansamentu BdMK-SANUTRIO, Governu reforsa implementasaun medida sira ne’ebé prevee ona iha Planu Asaun Nasionál Multisetoriál ba Nutrisaun 2024-2030, hodi promove resposta ida ne’ebé integrada atu hadi’a saúde no nutrisaun inan no oan no mós prevene malnutrisaun entre família sira ne’ebé vulneravel liu.

   Ba leten