Primeiru-Ministru vizita Imprensa Nasionál-Casa da Moeda hodi analiza solusaun ba dijitalizasaun no seguransa dokumentál

Kin. 25 juñu 2026, 16:44h
730104421_2132429484001730_3622147884702239365_n

Iha loron 23 fulan-juñu tinan 2026, Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão, vizita Imprensa Nasionál-Casa da Moeda (INCM) iha Lizboa, hodi aprende kona-ba prosesu modernizasaun teknolójika no emisaun segura ba dokumentu ofisiál sira, iha ámbitu esforsu Governu nian atu reforsa dijitalizasaun Administrasaun Públika iha Timor-Leste. 729540239_2881820355515165_6834497060923219417_n 730543296_1332138492229088_4352991377344176570_n 729991836_2386975028476126_5861446366781923795_n 731068422_1746704432998941_3044428932012766177_n 732001609_4538563383129805_5030472510199032214_n 728580621_1546029667099941_8915784729849785645_n 730629258_997271986484358_7992147012195892237_n 728503417_1595235155304162_1810443873311102058_n

Durante vizita ne'e, Primeiru-Ministru observa funsionamentu sistema sira ne'ebé uza ba emisaun pasaporte, kartaun identidade no dokumentu ofisiál sira seluk, ne'ebé bazeia ba plataforma dijitál integradu no padraun seguransa ne'ebé aas, ne’ebé dezeña atu prevene falsifikasaun dokumentu no asegura protesaun ba dadus.

Viajen ne'e fó oportunidade atu aprende esperiénsia Portugál nian iha modernizasaun ba sistema identifikasaun no dokumentasaun, nune'e mós projetu kooperasaun sira ne'ebé dezenvolve husi INCM ho nasaun sira seluk, ho nia objetivu atu avalia solusaun sira ne'ebé bele sai hanesan referénsia ba inisiativa iha futuru iha Timor-Leste.

"Ninia objetivu mak atu haree no aprende, hodi prepara ita-nia ema. Bainhira iha akordu kooperasaun, ita bele implementa ho di’ak no sistemátiku, tanba prosesu ne'e la simples", dehan Primeiru-Ministru.

Ministru Justisa, Sérgio da Costa Hornai, hateten katak, aleinde kooperasaun ne'ebé la'o hela iha área formasaun no reforma justisa nian, Governu fó prioridade ba dijitalizasaun no modernizasaun sistemas administrativus no dokumentasaun ofisiál. Iha kontestu ida-ne'e, vizita ne'e  permite  atu esplora oportunidade kooperasaun ho Imprensa Nasionál-Casa da Moeda iha dezenvolvimentu solusaun dijitál no jestaun integradu ba baze dadus.

Ministru esplika katak Governu hakarak dezenvolve sistema dijitál ida ne'ebé bele integra dokumentu ofisiál oioin, inklui Billete Identidade (BI), Sertifikadu Rejistu Kriminál, dadus kadastrál no dokumentu administrativu sira seluk ne'ebé emite husi Ministériu Justisa.

"Objetivu prinsipál mak atu moderniza servisus públikus no reforsa seguransa, efisiénsia no asesibilidade ba dokumentu ofisiál sira ne'ebé sidadaun sira uza loroloron", deklara Ministru Justisa.

Governu hakarak hametin kooperasaun ho Portugál  atu dezenvolve sistemas modernus ba emisaun dokumentus, ne’ebé inklui pasaporte eletróniku no dokumentu identifikasaun sira seluk, hodi  kontribui ba modernizasaun Administrasaun Públika no reforsu seguransa dokumentál.

Durante vizita ne’e, Primeiru-Ministru akompaña husi Ministru Prezidénsia Portugal, António Leitão Amaro no  Prezidente Konsellu Administrasaun INCM, Nuno Sampaio. Partisipa mós iha vizita ne’e, Ministru Justisa, Sérgio da Costa Hornai, Embaixadór Timor-Leste nian ba Portugal, Manuel de Araújo Serrano, no Diretór-Jerál Polítika Justisa, Nelinho Vital.

   Ba leten