Timor-Leste aprezenta polítika inkluzaun sosiál iha Konferénsia Estadus Partes Konvensaun nian kona-ba Direitus Ema ho Defisiénsia
Vise-Ministra Solidariedade Sosiál no Inkluzaun, Céu Brites, reprezenta Timor-Leste iha Konferénsia Estadus Partes Konvensaun nian kona-ba Direitus Ema ho Defisiénsia (COSP19) ba da-19, ne’ebé hala’o iha loron 9 no loron 10 fulan-juñu tinan 2026, iha sede Nasoins Unidas, iha Novaiorke, iha ne’ebé nia aprezenta polítika no evolusaun sira ne’ebé alkansa ona iha promosaun direitus ema ho defisiénsia nian.

Iha sesaun abertura konferénsia nian, ne’ebé hala’o iha loron 9 fulan-juñu, Vise-Ministra aprezenta deklarasaun nasionál Timor-Leste nian ba Asembleia Jerál Nasoins Unidas, ho reafirma kompromisu Governu nian hodi implementa Konvensaun kona-ba Direitus Ema ho Defisiénsia nian, ne’ebé país ne’e ratifika ona iha tinan 2023.
Iha nia diskursu, nia destaka progresu ne’ebé alkansa ona liuhosi Polítika Nasionál ba Inkluzaun no Promosaun Direitus Ema ho Defisiénsia, Planu Asaun Nasionál ba Ema ho Defisiénsia 2021-2030, no mós Estratéjia Nasionál Protesaun Sosiál. Nia temi mós introdusaun, iha tinan 2026, Dotasaun Orsamentál ba Inkluzaun Defisiénsia, ho intensaun atu integra perspetiva defisiénsia nian iha planeamentu no alokasaun rekursus públikus.
Iha loron 10 fulan-juñu, Ministériu Solidariedade Sosiál no Inkluzaun, hamutuk ho Misaun Permanente Timor-Leste ba Nasoins Unidas, organiza eventu paralelu ida ho tema "Polítika Governu Timor-Leste nian kona-ba Inkluzaun Sosiál".
Aprezentasaun prinsipál ne’e halo husi Vise-Ministra Céu Brites no sesaun ne’e modera husi Reprezentante Permanente Timor-Leste ba Nasoins Unidas, Embaixadór Dionísio da Costa Babo Soares. Eventu ne’e hetan partisipasaun husi reprezentantes Estadus Partes Konvensaun nian, akadémiku, organizasaun sosiedade sivíl no parseiru dezenvolvimentu sira.
Durante inisiativa ne’e, aprezenta polítika nasionál no instrumentu estratéjiku sira ne'ebé orienta asaun governu nian iha área sira hanesan protesaun sosiál, edukasaun, servisu reabilitasaun inkluzivu, asesibilidade no planu orsamentu ne'ebé sensivel ba defisiénsia. Fahe mós esperiénsia sira ne’ebé relasiona ho implementasaun Planu Asaun Nasionál ba Ema ho Defisiénsia 2021-2030, no mós preparasaun relatóriu inisiál Timor-Leste nian ba Komité Konvensaun.
Eventu ne’e hetan apoiu husi Sekretária Estadu Asaun Sosiál no Inkluzaun Portugal nian, Clara Marques Mendes, no Sekretária-Adjunta ba Igualdade Jéneru, Defisiénsia no Inkluzaun Sosiál Austrália nian, Sally-Anne Henry, ne’ebé aprezenta sira-nia perspetiva kona-ba promosaun direitus ema ho defisiénsia no kooperasaun ho Timor-Leste iha área ida-ne’e.
Hatudu mós vídeo ida kona-ba programa Negósius Autosustentaveis, inisiativa ida hosi Ministériu Solidariedade Sosiál no Inkluzaun ne’ebé ho objetivu atu fó apoiu ba ema ho defisiénsia hodi kria sira-nia negósiu rasik.
Durante konferénsia ne’e, Vise-Ministra Céu Brites partisipa mós iha resepsaun ne’ebé oferese hosi Áustria iha loron 9 fulan-juñu, akompaña hosi Konselleiru Misaun Permanente Timor-Leste nian ba Nasoins Unidas, Licínio M. Branco. Durante sorumutu ne’e, fahe prátika di’ak sira kona-ba promosaun direitus umanus ba ema ho defisiénsia no diskute kona-ba oportunidades atu hametin kooperasaun ho parseiru internasionál sira iha área ida-ne’e.
Delegasaun nasionál ne’e kompostu mós hosi Diretór Nasionál ba Ema ho Defisiénsia, téknikus husi Sekretariadu Planu Asaun Nasionál ba Ema ho Defisiénsia, membru sira hosi Gabinete Vise-Ministra no reprezentantes husi ekipa komunikasaun Ministériu Solidariedade Sosiál no Inkluzaun nian.
Timor-Leste nia partisipasaun iha COSP19 permite nasaun ne’e aprezenta rezultadu sira ne’ebé alkansa ona iha implementasaun Konvensaun kona-ba Direitus Ema ho Defisiénsia nian no hametin kooperasaun internasionál kona-ba inkluzaun no protesaun direitus ema ho defisiénsia nian.






































