Timor-Leste reforsa kooperasaun iha infraestrutura no dezenvolvimentu kapitál umanu iha Makau
Husi loron 10 to’o 12 fulan-juñu tinan 2026, iha Makau, Ministru Planeamentu no Investimentu Estratéjiku, Gastão Francisco de Sousa, no Ministru Petrolíferu no Rekursus Minerais, Francisco da Costa Monteiro, no mós Vise-Ministru Infraestruturas, Júlio do Carmo, partisipa iha Forum no Espozisaun Internasionál ba dala 17 kona-ba Investimentu no Konstrusaun Infraestrutura no mós Forum Kooperasaun Infraestrutura ba dala 12 entre Xina no País Lian Portugés sira, ho objetivu atu promove oportunidade investimentu no reforsa kooperasaun iha setór estratéjiku ba dezenvolvimentu Timor-Leste.

Durante sorumutu sira-ne'e, Ministru Planeamentu no Investimentu Estratéjiku destaka prioridade nasionál sira iha área infraestrutura, inklui manutensaun no hadi'a sistema fornesimentu bee, saneamentu no konektividade dijitál. Iha deklarasaun ba imprensa, Gastão Francisco de Sousa subliña katak Timor-Leste halo esforsus atu estabelese parseria no atrai investimentu hodi hatán ba nesesidade nasionál sira, ho valoriza papél Macau hanesan plataforma ligasaun entre Xina no nasaun luzófonu sira.
Ministru Petróleu no Rekursus Minerais, Francisco da Costa Monteiro, partisipa nu'udar oradór iha painél ida husi Forum Kooperasaun Infraestrutura ba dala 12 entre Xina no País Lian Portugés sira, ne’ebé ko’alia kona-ba oportunidades foun kooperasaun nian iha kontestu intelijénsia artifisiál. Iha ninia diskursu, nia aprezenta prioridades Timor-Leste nian ba dezenvolvimentu setór petróleu, gás no minerais, no mós destaka projetu Tasi Mane hanesan inisiativa prinsipál ida husi infraestrutura país nian.
Iha ámbitu dezlokasaun ba Makau, membru Governu sira mós hala’o kontaktu ho investidór no instituisaun finanseira sira hosi Xina, Área Baía Boot no hosi país lian portugés sira, ho objetivu atu mobiliza investimentu ba setór sira hanesan transportes, enerjia, telekomunikasoins no esplorasaun rekursus naturais. Durante vizita ne'e, governante sira akompaña hosi Delegadu Timor-Leste nian ba Sekretariadu Permanente Forum Makau, António Ramos da Silva.
Durante forum sira ne’e, Ministru Planeamentu no Investimentu Estratéjiku akompaña asinatura ba memorandu entendimentu ida entre Fundu Dezenvolvimentu Kapitál Umanu (FDCH, sigla iha lian portugés) no Universidade de São José de Macau, ho objetivu atu fasilita asesu estudante timoroan sira ba bolsa estudu iha instituisaun ne'ebá. Akordu ne'e asina husi Diretór Ezekutivu FDCH, Júlio Aparício, no Vise-Reitór hosi Universidade de São José, Alexandre Lobo, prevee implementasaun, hahú husi tinan 2027, husi programa formasaun sira iha área hanesan siénsia no teknolojia, agrikultura, saúde no enjeñaria.
Iha okaziaun ne’e, Gastão Francisco de Sousa afirma katak kooperasaun entre Timor-Leste no Universidade de São José “la’ós de’it kona-ba asisténsia téknika”, maibé nu’udar mós oportunidade ida atu hakle’an relasoins istórikas entre Timor-Leste no Makau no mós atu kria oportunidade foun ba jerasaun estudante timoroan sira iha futuru.
Forum sira ne'e halibur partisipante hamutuk 3.500 resin husi nasaun 70 resin no rejiaun, no mós sai hanesan plataforma ida ba diálogu entre governu, empreza, instituisaun finanseira no sentru peskiza sira atu promove kooperasaun internasionál iha área infraestrutura, inovasaun teknolójika no dezenvolvimentu sustentavel.






































