Timor-Leste no Vietname hametin kooperasaun bilaterál durante vizita ofisiál Primeiru-Ministru ba Hanoi

Kua. 10 juñu 2026, 10:49h
721880368_878858925270437_5567909848701048483_n

Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão, hala'o vizita ofisiál ba Repúblika Sosialista Vietname, husi loron 8 to’o 10 fulan-juñu tinan 2026, ne’ebé akompaña hosi delegasaun governamentál  altu nivel  ida, ho objetivu atu hametin relasaun bilaterál no hakle’an kooperasaun entre país rua ne'e. 716930864_876654868824176_4515821657117464500_n 719532667_876655288824134_4988452740068959764_n 719532669_878859405270389_4201215522860474009_n (1) 719523861_878859321937064_6504262114785394827_n 719828533_877555515400778_1521948190728840799_n 719217521_878019442021052_3918651581424877500_n 720467784_878019098687753_8130687633820456040_n 719222444_878115072011489_7408244775666668627_n 720602867_878800038609659_253415423999020971_n 719216840_878800078609655_1854200498965176958_n 720449232_878800071942989_950367745839529092_n 719899704_878363171986679_8008580210421208315_n 719426337_878363028653360_6358285745098665349_n 721309675_878859308603732_148396200802364718_n 719969382_878859538603709_3421887813436904585_n 720177941_878860101936986_2369622549909256272_n 719770425_878860045270325_8650641485147273754_n 721200045_878859998603663_1409357264554697636_n

Bainhira to'o iha Hanoi, Xefe Governu simu ho onra ofisiál no hahú programa vizita nian ho serimónia ida tau ai-funan iha Monumentu ba Eroi no Martir sira no mós iha Mauzoleu Ho Chi Minh, iha Prasa Ba Dinh, hodi fó omenajen ba istória no luta ba independénsia povu Vietname nian.

Durante vizita ne'e, Kay Rala Xanana Gusmão hasoru malu ho Primeiru-Ministru vietnamita, Le Minh Hung, no ho Prezidente Asembleia Nasionál Vietname, Tran Thanh Man, hodi ko’alia kona-ba dalan sira atu hametin kooperasaun bilaterál, nune’e mós integrasaun rejionál Timor-Leste iha ASEAN.

Primeiru-Ministru afirma katak “Timor-Leste valoriza tebes Vietname nudár belun ida ne’ebé kleur. Ita-nia país rua iha esperiénsia istórika ne’ebé importante, maka luta ba dignidade nasionál, rekonstrusaun no kompromisu atu harii instituisaun sira ne'ebé forte hodi hadi'a ita-nia  povu nia moris”.

Iha sorumutu sira ne'ebé hala'o, Governu Timor-Leste hato’o ninia interese atu hametin kooperasaun iha área sira hanesan agrikultura, seguransa alimentár, peskas, turizmu, infraestrutura, konektividade no dezenvolvimentu rekursus umanus. Primeiru-Ministru destaka mós kontribuisaun husi investimentu Vietname nian ba dezenvolvimentu Timor-Leste, liuliu liuhusi Telemor, no reafirma ninia interese atu atrai investimentu vietnamita ba setór estratéjiku sira.

Xefe Governu mós agradese ba Vietname ninia apoiu ba prosesu adezaun Timor-Leste ba ASEAN no hato’o interese nasaun nian atu kontinua aprende esperiénsia Vietname iha kestaun integrasaun ekonómika, dezenvolvimentu institusionál, planeamentu estratéjiku no koordenasaun rejionál.

Hafoin sorumutu bilaterál entre Xefe Governu na'in-rua, Timor-Leste no Vietname asina akordu kooperasaun haat.

Akordu rua ne'e relasiona ho área edukasaun no ensinu superiór, ne'ebé ho objetivu atu promove parseria entre instituisaun akadémika no peskiza, interkámbiu estudante no dosente sira, dezenvolvimentu programa formasaun no peskiza, no mós fó oportunidade  bolsa estudu.

Instrumentu sira seluk inklui izensaun vistu portadór (ba sira ne’ebé kaer) pasaporte komún no kooperasaun entre Ajénsia Notisioza Timor-Leste– TATOLI, IP ho Vietnam News Agency (VNA).

Iha ámbitu vizita ne'e, Primeiru-Ministru mós vizita Parke Industriál Vietname-Singapura (VSIP), iha provínsia Bac Ninh, ne'ebé nia destaka interese Timor-Leste nian atu aprende esperiénsia Vietname nian iha área dezenvolvimentu ekonómiku, agrikultura no agroindústria, nune'e mós atu promove oportunidade sira ba formasaun no kapasitasaun ba foin-sa'e timoroan sira.

Xefe Governu ne’e mós hasoru malu  ho Subsekretária Estadu Parlamentár Reinu Unidu nian no Ministra ba Indo-Pasífiku, Seema Malhotra, no troka hanoin sira kona-ba kestaun rejionál no internasionál. Durante sorumutu ne’e, ko'alia kona-ba apoiu britániku ba dezenvolvimentu ekosistema Intelijénsia Artifisiál  nian ida iha Timor-Leste no hametin kooperasaun ho ASEAN.

Durante vizita ofisiál ne’e, Prezidente Autoridade Munisipál na'in-tolu husi Timor-Leste — Francisco dos Santos (Dili), Veneranda Lemos Martins (Baukau) no Luís Marçal da Costa Tavares (Manufahi) — partisipa iha ASEAN Cities Leaders Conference 2026, ne'ebé foka ba dezenvolvimentu sidade intelijente, sustentavel no konektada (iha koneksaun).

Delegasaun timoroan, entre membru Governu sira seluk,  maka Vise-Primeiru-Ministru no Ministru Koordenadór Asuntus Ekonómikus no Ministru Turizmu no Ambiente, Francisco Kalbuadi Lay, Vise-Primeiru-Ministru no Ministru Koordenadór Asuntus Sosiais no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitária, Mariano Assanami Sabino, Ministru Negósius Estranjeirus no Kooperasaun, Bendito dos Santos Freitas, Ministra Edukasaun, Dulce de Jesus Soares, Ministru Komérsiu no Indústria, Filipus Nino Pereira, Vise-Ministra ba Asuntus ASEAN, Milena Maria da Costa Rangel, Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál, Expedito Dias Ximenes, no Xefe Gabinete Primeiru-Ministru nian, Elizabeth Exposto.

Vizita ofisiál ne'e hala'o tuir konvite husi Primeiru-Ministru Repúblika Sosialista Vietname  hodi hametin relasaun amizade no mós kooperasaun entre país rua ne'e.

   Ba leten