Timor-Leste Selebra Loron Nasionál Tasi no Semana Oseanu 2026

Ses. 05 juñu 2026, 17:48h
713903400_873123959177267_75544686805729319_n

Governu Timor-Leste ho ksolok anunsia programa Semana Nasionál Oseanu 2026, ne’ebé inklui selebrasaun lubun ida iha territóriu nasionál tomak ho objetivu atu promove konservasaun ba oseanu, edukasaun mariña, dezenvolvimentu sustentavel no Ekonomia Azul. Programa ne’e sei hala’o durante semana ida, sei termina iha Loron Mundiál Oseanu nian, iha loron 8 fulan-juñu tinan 2026, ne’ebé halibur instituisaun governu nian sira, eskolas, organizasaun sosiedade sivíl sira, setór privadu, organizasaun relijioza no komunidade sira  iha Timor-Leste laran tomak. 716410703_872955742527422_7682845724190923088_n 716470948_874744965681833_8727280141007131634_n 716450979_874881082334888_702792088119556452_n 716391061_874745009015162_8512269763311600731_n 715202040_874745879015075_3780794454409032939_n 713606959_873124335843896_3987396891112152315_n 713805056_873124105843919_8708905426418843779_n 715397025_874745092348487_5490965259885125278_n

Selebrasaun ne’e sei hahú iha loron 3 fulan-juñu tinan 2026, ho abertura ba espozisaun fotográfika ida kona-ba Ekonomia Azul, tuir tasi-ibun iha Palásiu Governu nia oin, iha Dili, hodi destaka importánsia tasi nian ba identidade, kultura no prosperidade futuru Timor-Leste nian. Atividade ida-ne’e organiza husi Ministériu Turizmu no Ambiente.

Loron Nasionál Tasi – Loron 5 fulan-juñu tinan 2026

Selebrasaun prinsipál sei hala’o iha Dili, iha sesta-feira, loron 5 fulan-juñu, ho inísiu Desfile Oseanu, ne’ebé sei la’o tuir dalan hosi Ministériu Negósius Estranjeirus no Kooperasaun to’o Largo de Lecidere.  Estudantes, reprezentante foin-sa’e sira hosi munisípiu oin-oin, instituisaun governu nian sira, organizasaun sosiedade sivíl no grupu komunitáriu sira sei partisipa iha demonstrasaun públika ida kona-ba kompromisu ba protesaun no jestaun sustentavel ba oseanu. Desfile Oseanu ne’e organiza hosi Ministériu Turizmu no Ambiente ne’ebé lidera husi Vise-Primeiru-Ministru no Ministru Koordenadór Asuntus Ekonómikus no Ministru Turizmu no Ambiente, Francisco Kalbuadi Lay.

Ministériu Komérsiu no Indústria organiza Festivál Gastronómiku Oseanu tinan 2026 nian, ne’ebé sei inaugura iha Largo de Lecidere no sei hala’o durante fin-de-semana, hodi aprezenta oportunidade oioin ne’ebé oseanu fornese  atu apoia no hadi’a meius subsisténsia iha Timor-Leste, ne’ebé kompleta ho atividades divertimentu no aprezentasaun kulturál hosi grupu komunitáriu sira.

Iha loron espesiál ida-ne’e mós, sei lansa ofisiálmente Portál Ekonomia Azul, iha Ministériu Negósius Estranjeirus no Kooperasaun. Portál ne’e nu’udar plataforma foun ida ne’ebé kria atu fahe informasaun, promosaun inovasaun no hametin kolaborasaun hodi apoia dezenvolvimentu sustentavel ekonomia oseánika Timor-Leste nian.

Eskola sira iha Timor-Leste laran tomak sei partisipa mós iha serimónia «Tara Bandu Tasi nian» no Juramentu Ekolójiku hosi Estudante sira, hodi insentiva responsabilidade ambientál entre joven timoroan sira. Atividade ida-ne’e organiza husi Ministériu Edukasaun.

Atividade Komunitária, Turístika no Relijioza sira – loron 6 no 7 fulan-juñu

Iha loron 6 fulan-juñu, sei konvida família no membru komunidade sira atu partisipa iha Konkursu Kastelu  Rai-Henek no atividade husik lenuk oan sira iha tasi Cristo Rei nian, iha Dili. Inisiativa ida-ne’e organiza husi Ministériu Turizmu no Ambiente.

Iha loron 7 fulan-juñu, atividades sei inklui Misa Agradesimentu ida iha Katedrál Imaculada Conceição, Dili, hodi rekoñese responsabilidade hamutuk atu proteje ambiente tasi nian.

Iha loron hanesan, sei hala’o mós Feira Turizmu Mariña nian iha Timor Plaza, ho objetivu atu promove oportunidade turizmu sustentável ne’ebé eziste iha Timor-Leste. Tuir fali ho Feira Turizmu Mariñu Ekonomia Azul nian, hala’o mós iha Timor Plaza, ho animasaun no espozitór sira ne’ebé reprezenta entidade no mós emprendedór lokál sira ne’ebé iha ligasaun ho setór turizmu mariñu nian. Atividade hirak-ne’e mós organiza husi Ministériu Turizmu no Ambiente.

Durante Semana Oseanu, sei hala’o mós atividade adisionál sira iha Ataúro, Lautein no munisípiu sira seluk, inklui hamoos tasi-ibun, selebrasaun relijioza, konkursu husu-hatán ba estudante sira, no mós eventus diskursu nian ho tema konservasaun tasi no sustentabilidade.

Loron Mundiál Oseanu– loron 8 fulan-juñu tinan 2026

Loron Nasionál Tasi no Semana Oseanu tinan 2026 sei remata iha Loron Mundiál Oseanu nian, loron 8 fulan-juñu, ho atividade hamoos tasi okos iha Likisá, ne'ebé organiza hosi Dreamers Dive Academy no parseiru sira setór privadu nian. Inisiativa ne’e ho objetivu atu promove konservasaun mariña no insentiva partisipasaun ativa hosi sidadaun sira hodi proteje ekosistema tasi-ibun no tasi nian.

Programa Nasionál ba Eskola sira

Hosi loron 5 to’o loron 8 fulan-juñu, eskola sira hotu iha rai-laran sei partisipa iha atividade edukativa oioin, inklui Tara Bandu Tasi nian, Juramentu Ekolójiku hosi Estudante sira, Semana Azul iha Eskola sira, Tempu Leitura Azul, konkursu nasionál ba dezeñu no pintura, konkursus vídeo edukativu, esperiénsia sientífika kona-ba bee no poluisaun, no mós lansamentu konkursu «Jerasaun Azul Timor-Leste», ne'ebé dirije ba estudantes hosi ensinu sekundáriu.

Atividade hotu-hotu nakloke ba públiku. Eskolas, jovens, autoridade lokál sira, organizasaun sosiedade sivíl sira, parseirus dezenvolvimentu, setór privadu no populasaun ein-jerál mós hetan konvite atu partisipa.

Semana Oseanu tinan 2026 reflete kompromisu Governu nian atu hametin literasia oseánika, promove jestaun sustentável ba rekursus tasi nian, no mós dezenvolve Ekonomia Azul ida ne'ebé reziliente ba jerasaun atuál no ba jerasaun futuru sira.

Governu Timor-Leste konvida sidadaun no rezidente hotu-hotu atu partisipa ho ativu iha Semana Mundiál Oseanu tinan 2026, hodi kontribui atu sensibiliza sosiedade, promove asaun koletiva, no mós selebra ekosistema no biodiversidade tasi nian ne’ebé úniku iha país ne’e.

   Ba leten