Ministra Edukasaun hala’o vizita traballu ba Japaun hodi reforsa kooperasaun edukativa
Ministra Edukasaun, Dulce de Jesus Soares, hala’o vizita traballu ofisiál ida ba Hiroshima, iha Japaun, hosi loron 10 to’o 14 fulan-maiu tinan 2026, ho objetivu atu observa sistema ensinu báziku Japaun nian, troka experiénsia kona-ba polítika edukativa, aprofunda koñesimentu kona-ba lideransa edukasionál, no mós hametin kooperasaun entre Timor-Leste no Japaun iha setór edukasaun.

Durante vizita ne’e, Ministra no delegasaun nasionál partisipa iha sorumutu institusionál lubuk ida no mós vizita ba eskola sira no Universidade Hiroshima, ne’ebé akompaña ho reprezentantes hosi Sentru Estudu ba Kooperasaun Internasionál iha Área Edukasaun (CICE) Universidade Hiroshima nian no Embaixadora Timor-Leste ba Tókiu, Maria Terezinha da Silva Viegas.
Iha loron 10 fulan-maiu, delegasaun vizita Memoriál Bomba Atómika Hiroshima nian, iha ne'ebé sira fó omenajen ba vítimas hosi trajédia 1945 no mós aprende perkursu istóriku no mensajen dame nian ne'ebé relasiona ho fatin ne'e.
Iha loron hirak tuirmai, Ministra vizita eskola ensinu báziku no sekundáriu oioin, inklui Eskola Bázika Ryuuou, Eskola Sekundária Agríkola Saijo, no Eskola Bázika Kidani iha Higashihiroshima.
Durante vizita, delegasaun observa metodolojia hanorin, sistema jestaun eskolár no atividade pedagójika sira ne'ebé hala’o ho estudante sira hosi ensinu báziku no ensinu sekundáriu. Destaka aspetu sira ne'ebé relasiona ho dixiplina, autonomia, no sentidu responsabilidade hosi estudante sira, no mós prátika loroloron nian hanesan estudante sira rasik hamoos eskola, programa merenda eskolár no uza teknolojia dijitál iha sala-de-aula sira.
Iha Eskola Sekundária Agríkola Saijo, delegasaun ne’e observa atividade prátika ba formasaun agríkola no téknika, inklui utiliza tratór, kultivasaun estufa (kuda ai-horis iha fatin ne’ebé taka metin ho vidru ka plástiku), preparasaun rai no manutensaun mákina agríkola. Ministra destaka interese ba modelu integradu eskola nian, ne’ebé kombina formasaun agríkola, enjeñaria no siénsia téknika, ho konsidera katak tipu abordajen ida-ne’e bele kontribui ba dezenvolvimentu ensinu tékniku-vokasionál iha Timor-Leste.
Delegasaun ne'e mós partisipa iha sesaun sira kona-ba “Lesson Study” (Estudu Aula nian), modelu Japaun nian ida kona-ba dezenvolvimentu profisionál kolaborativu ba manorin sira, ne'ebé promove hosi Universidade Hiroshima. Aprezentasaun sira-ne’e foka liu ba adaptasaun metodolojia ida-ne’e ho kontestu edukasaun Timor-Leste nian, liuhusi prosesu kontínuu hanesan planeamentu, observasaun, no reflesaun hamutuk entre manorin sira.
Ministra mós halo aprezentasaun ida iha Universidade Hiroshima ba estudante mestradu no doutoramentu sira kona-ba "Panorama atuál no vizaun futuru edukasaun iha Timor-Leste". Iha nia intervensaun, nia hato’o prioridade sira Governu nian iha setór edukasaun, inklui dezenvolvimentu kurríkulu, hadi’a kualidade manorin nian, jestaun eskolár no programa edukasaun multilinge.
Durante aprezentasaun ne’e, esplika mós reforma sira ne'ebé mak introdús ona dezde tinan 2023 iha sistema rekrutamentu ba manorin sira, ho implementasaun konkursu ne’ebé bazeia ba méritu, ezame informátiku (uza komputadór), no mós definisaun perfíl manorin sira-nian ba eskola ida-idak.
Iha ámbitu vizita ne’e, Ministra mós hasoru malu ho Vise-Governadór Provínsia Hiroshima nian, Hironori Takagaki, no Vise-Reprezentante hosi Ajénsia Japoneza Kooperasaun Internasionál (JICA) Hiroshima, Kawamoto Hiroyuki, ne’ebé nia agradese ba sira, ba apoiu kontínuu Japaun nian ba setór edukasaun Timor-Leste, liuliu liuhosi JICA.






































