Konsellu Estadu analiza impaktu hosi konjuntura internasionál ba ekonomia nasionál no asuntu estratéjiku sira seluk
Konsellu Estadu hala’o sorumutu estraordináriu iha loron 15 fulan-maiu tinan 2026, iha Palásiu Prezidensiál Nicolau Lobato, Dili, ne’ebé konvoka hosi Prezidente Repúblika, José Ramos-Horta, hodi analiza situasaun internasionál atuál no ninia impaktu sira ba Timor-Leste, no mós asuntu estratéjiku sira seluk ne’ebé sai interese nasionál.

Iha sorumutu ne’e, Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão aprezenta tópiku haat ne’ebé konsidera nu’udar prioridade ba nasaun, maka hanesan polítika no estratéjia Governu nian hodi responde ba impaktu hosi krize internasionál ba ekonomia nasionál no ninia konsekuénsia sosiál; pontu situasaun kona-ba negosiasaun ho kompañia petrolífera parseira sira iha dezenvolvimentu kampu Greater Sunrise; negosiasaun ho Indonézia kona-ba fronteira rai-maran no tasi nian; no mós preparasaun téknika ba Eleisaun Prezidensiál tinan 2027.
Enkontru ne’e ho objetivu atu analiza impaktu hosi konjuntura ekonómika internasionál ba ekonomia nasionál no avalia medida interna sira ne’ebé presiza atu reforsa kapasidade nasaun nian hodi hatán ba dezafiu ekonómiku globál, ho hanoin atu salvaguarda estabilidade ekonómika no sosiál nasionál.
Governadór Banku Sentrál Timor-Leste nian, Hélder Lopes, partisipa mós iha sorumutu ne’e, ho konvite hosi Konsellu Estadu, hodi komplementa aprezentasaun Primeiru-Ministru nian ho informasaun sira kona-ba jestaun Fundu Petrolíferu no situasaun finanseira nasionál.
Indikadór ekonómiku nasionál nafatin pozitivu, ho projesaun kreximentu ekonómiku 5% iha tinan 2026 no nivel inflasaun ne'ebé ki’ik. Mensiona mós katak, tuir Fundu Monetáriu Internasionál (FMI), Timor-Leste tama iha nasaun sira ne’ebé ladún afetadu hosi atuál krize enerjétika no ekonómika mundiál.
Iha ámbitu análize ekonómika nian, destaka katak jestaun Fundu Petrolíferu no manutensaun rezervas iha dolar amerikanu posibilita ona nasaun atu hamenus impaktu sosiál sira ne'ebé relasiona ho aumentu iha folin enerjia no sasán sira konsumu nian. Mensiona mós katak valorizasaun dolar amerikanu hasoru moeda sira hosi nasaun sira ne'ebé maka Timor-Leste iha défisit komersiál kontribui ona hodi hamenus kustu importasaun nian.
Konsellu Estadu prezide hosi Prezidente Repúblika, ne’ebé inklui, entre membru sira seluk, Prezidente Parlamentu Nasionál, Primeiru-Ministru, Prezidente Tribunál Rekursu, Provedór Direitus Umanus no Justisa, eis-Prezidente Repúblika sira, no mós figura sira ne’ebé Prezidente Repúblika no Parlamentu Nasionál nomeia.
Tuir Konstituisaun Repúblika Demokrátika Timor-Leste, Konsellu Estadu iha funsaun atu fó konsellu ba Prezidente Repúblika kona-ba asuntu sira ne’ebé relevante no iha interese estratéjiku ba Estadu.






































