Primeiru-Ministru kontinua vizita traballu faze datoluk nian ba munisípiu ho dezlokasaun ba Lautein no Baukau
Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão, iha loron 16 no 17 fulan-marsu tinan 2026, kontinua vizita traballu faze datoluk ba munisípiu sira iha ámbitu preparasaun ba implementasaun podér lokál, ho dezlokasaun ba Lautein no Baukau atu akompaña funsionamentu servisu munisipál sira no analiza rezultadu ba Avaliasaun Kondisaun Mínimas hodi harii autarkias munisipais (podér lokál munisipál).

Dezlokasaun sira-ne’e fó kontinuasaun ba siklu vizitas ne’ebé hahú iha fulan-fevereiru, iha kuadru prosesu desentralizasaun administrativa ne’ebé prevee iha Lei n. 3/2016, kona-ba Podér Lokál no Desentralizasaun Administrativa. Programa ne’e permite ona Governu atu akompaña iha terrenu nivel preparasaun institusionál, administrativa no finanseira iha munisípiu sira, nune’e mós atu identifika nesesidades hodi hametin koordenasaun, prestasaun servisu públiku no kapasidade ezekusaun iha nivel lokál.
Iha loron 16 fulan-marsu, iha Lospalos, Munisípiu Lautein, Primeiru-Ministru partisipa iha diálogu ho autoridades munisipál, autoridades lokál no reprezentantes komunidade nian. Durante sesaun ne’e, nia subliña katak “simu podér lokál la’ós atu ukun, maibé atu dezenvolve territóriu no hamenus ki’ak. Lautein iha poténsia boot atu dezenvolve hamutuk, maibé presiza serbisu hamutuk. Ha’u husu ba intelektuál sira hosi Lautein atu fila fali mai hodi ajuda prepara no kontribui ba dezenvolvimentu imi-nia munisípiu”, afirma Primeiru-Ministru.
Primeiru-Ministru destaka katak Munisípiu Lautein iha poténsia ne’ebé boot iha área oioin, inklui rekursus minerais, agrikultura, turizmu, peskas, kultura no indústria ki’ik sira.
Iha loron hanesan, Xefe Governu inaugura Balkaun Úniku Lautein nian, ne’ebé ho objetivu atu fasilita asesu populasaun nian ba servisus públikus hanesan pasaporte, billete identidade, sertifikadu rejistu kriminál no dokumentu ofisiál sira seluk. Durante serimónia ne’e, entrega mós kartaun billete identidade ida ne'ebé laiha prazu validade ba ema ho defisiénsia, sertifikadu rejistu kriminál ba benefisiária ida, no mós fornese meius transporte hodi apoia funsionamentu servisu ne’e.
Nafatin iha Lautein, Primeiru-Ministru inaugura edifísiu Diresaun Munisipál Transportes no Komunikasoins iha Lospalos Vila. Infraestrutura foun ne’e ho objetivu atu hametin kondisaun serbisu ba funsionáriu sira no hadi’a atendimentu ba populasaun iha ámbitu servisus ne’ebé presta husi diresaun munisipál ida-ne’e.
Dezlokasaun ba Lautein ne’e, inklui mós partisipasaun iha serimónia enserramentu ba Taxa Rotativa Avó Nana iha Lautein tinan 2025, inisiativa desportiva komunitária ne’ebé halibur joven sira hosi parte oioin munisípiu nian no ne’ebé Primeiru-Ministru asosia ho promosaun konvivénsia, amizade no dezenvolvimentu abilidades entre joven sira.
Iha loron 17 fulan-marsu, munisípiu Baukau, Primeiru-Ministru partisipa iha sesaun traballu ida kona-ba rezultadus Avaliasaun Kondisoins Mínimas no kona-ba preparasaun munisípiu nian atu simu podér lokál. Iha okaziaun ne’e, nia afirma katak desentralizasaun ezije servisu ida ne’ebé foka ba populasaun no husu preparasaun ida ne’ebé bazeia ba responsabilidade, hametin jestaun finanseira, aprovizionamentu, monitorizasaun, arkivu, no mekanizmus prestasaun kontas.
Durante vizita ba Baukau, Primeiru-Ministru entrega mós ekipamentu desportu nian ba Autoridade Munisipál, ne’ebé kompostu husi bola no ekipamentus, iha postu administrativu Laga.
Iha sesaun sira ne’ebé hala’o iha Lautein no Baukau, Ministru Administrasaun Estatál, Tomás do Rosário Cabral, aprezenta rekomendasaun téknika sira bazeia ba Avaliasaun Kondisoins Mínimas, inklui reforsa kapasidade institusionál, kumprimentu prosedimentu administrativu no finanseiru, atualizasaun dadus munisipais, no mós hadi’a mekanizmu transparénsia, planeamentu no monitorizasaun.
Vizita sira-ne’e hanesan parte ida hosi akompañamentu diretu Governu nian ba prosesu preparasaun munisípiu sira nian hodi implementa podér lokál iha tinan 2027. Faze datoluk hosi dezlokasaun sira ne’e sei kontinua iha semana oin ho vizita ba Munisípiu Vikeke.






































