Ezekutivu promove reflorestasaun besik Cristo Rei hodi rekupera area degradada sira

Ter. 10 marsu 2026, 15:58h
649678386_122216460008053365_7057785887294398800_n

Ministériu Agrikultura, Pekuária, Peska no Florestas, liuhosi Sekretáriu Estadu Florestas, Fernandino Vieira da Costa, hamutuk ho membrus Governu no Parlamentu Nasionál, autoridade lokál sira, estudantes UNTL no komunidade ein-jerál, iha loron 8 fulan-marsu tinan 2026, hala'o lansamentu ba Programa Reflorestasaun iha Fatukama, Postu Administrativu Cristo Rei, Munisípiu Dili." 648224739_122216454572053365_3648773608553225854_n 647773565_122216455106053365_5881295491635864628_n 649053149_122216459954053365_543026983661479482_n 648468980_122216454722053365_578008676361801160_n 648985670_122216459378053365_702686818107805201_n

Iha nia intervensaun, Sekretáriu Estadu Florestas salienta katak inisiativa ida-ne'e ho objetivu prinsipál atu promove reflorestasaun hodi asegura sustentabilidade dezenvolvimentu nasionál no hasoru alterasoins klimátikas iha Timor-Leste. Inisiativa ne'e hakarak mós sensibiliza komunidade lokál sira iha área Dili, rekupera zona sira ne’ebé hetan degradasaun, restaura ekosistemas florestais, prevene erozaun no degradasaun rai, reforsa konservasaun bee no regulasaun klimátika, apoia moris komunidade nian, no mós hamenus emisaun karbonu, hodi kontribui ba mitigasaun mudansa klimátika.

Reflorestasaun la'ós de'it kona-ba kuda ai-oan foun, maibé nu’udar estratéjia fundamentál ida atu restaura ekosistemas, proteje rai no rekursus bee nian, no mós hadi’a bem-estar komunidade nian ba tempu naruk. Programa ida-ne'e nu’udar kompromisu husi Governu Konstitusionál IX atu fó kontinuidade ba kuda ai-oan iha área krítiku sira iha territóriu nasionál", nia afirma.

Sekretáriu Estadu mós destaka katak área balu, liuliu iha kapitál Dili no nia arredores, hatudu rai-maran, ne’ebé reforsa responsabilidade Governu nian atu promove kuda ai-oan hodi rekupera área degradada sira ne’e. Observasaun sira ne'ebé halo hosi pontu aas sira hatudu katak foho-lolon sira, entre Cristo Rei ho Metinaro, iha kondisaun krítiku no rai-maran maka'as, ne'ebé presiza medida rekuperasaun sira ne’ebé urjente.

 Ami sei kontinua dezenvolve programa reflorestasaun sira iha foho-lolon sira iha áreas ne’ebé hale’u kapitál. Konsentrasaun populasaun hosi Timor–Leste laran tomak iha kapitál fó presaun boot ba área florestál sira no vejetasaun ne’ebé hale’u. Tanba ne'e, inisiativa ida-ne'e nu’udar parte hosi esforsu kontínuu ba kuda ai-horis iha fatin sira ne'ebé identifika ona nu'udar krítiku no ho rai ne’ebé hetan degradasaun", nia hateten.

Sekretáriu Estadu mós agradese ba ministériu sira ne'ebé envolvidu, autoridade lokál sira, parseiru dezenvolvimentu sira, estudantes no komunidades ba sira-nia partisipasaun ativa, maski atividade ne'e hala'o iha loron-domingu. Nia subliña simbolizmu hosi atividade ne’e no responsabilidade sidadaun hotu-hotu nian iha protesaun no konservasaun ba florestas no ambiente, liuliu iha área Fatukama no Dolokoan, Cristo Rei.

Serimónia lansamentu Programa Reflorestasaun ne'e konta mós ho partisipasaun husi Ministru Agrikultura, Pekuária, Peska no Florestas, Ministra Edukasaun, Vise-Ministra ba Asuntus ASEAN, Sekretáriu Estadu Terras no Propriedades, Sekretáriu Estadu Kooperativas, Sekretáriu Estadu Eletrisidade, Bee no Saneamentu, membrus Parlamentu Nasionál, autoridade lokál sira, funsionárius hosi Diresaun-Jerál Florestas, estudantes hosi UNTL no komunidade husi Postu Administrativu Cristo Rei, iha Dili.

   Ba leten