Ministru Justisa hala’o vizita ofisiál ba Japaun no asina memorandu kooperasaun iha área Justisa

Seg. 09 marsu 2026, 11:25h
646395403_122294549222216553_8371739185156150436_n

Ministru Justisa, Sérgio de Jesus Fernandes da Costa Hornai, hala’o vizita ofisiál ida ba Japaun husi loron 1 to’o 5 fulan-marsu tinan 2026, ho viajen ba Tókiu no Fukuyama, hodi hametin kooperasaun bilaterál entre Timor-Leste no Japaun iha área justisa, dezenvolvimentu institusionál, formasaun ba rekursus umanus, no investimentu. 645630044_122294046806216553_2126341026383598837_n 645720891_122293992608216553_1887626210128792790_n 645332086_122293997276216553_244501032646476466_n 645327868_122294165270216553_6122056337893595642_n 646368658_122294167550216553_5150117560562101317_n 645553990_122294167754216553_2335790958801720362_n 644102616_122294177750216553_7071446146070489198_n 645745652_122294286566216553_2738282956831042228_n 646753473_122294286416216553_7125270396385152438_n 646752427_122294417246216553_7525341555573105748_n 646200383_122294414630216553_913609142122621430_n 648180181_122294415266216553_846306447892323780_n 647302700_122294439584216553_6623384735056370397_n 646371083_122294435324216553_6733893161029019851_n 645493830_122294478452216553_3573014254031007104_n 647343886_122294484800216553_6074648680011620901_n 646395403_122294549222216553_8371739185156150436_n 646860969_122294548034216553_1300377826925079576_n 643885557_122293992260216553_7754278280476947625_n 647402221_122294548964216553_4596575594096850095_n

Vizita ne’e hanesan momentu prinsipál ba asinatura Memorandu Entendimentu entre Ministériu Justisa Timor-Leste no Ministériu Justisa Japaun nian, iha loron 5 fulan-marsu iha Tókiu. Akordu ne’e ho objetivu atu hametin kooperasaun iha dezenvolvimentu sistema justisa, kapasitasaun rekursus umanus no fahe esperiénsias no boas prátikas entre instituisoins país rua ne’e nian.

Iha serimónia asinatura ne’e, Ministru Justisa hetan akompañamentu husi Embaixadora Timor-Leste iha Japaun, Maria Terezinha da Silva Viegas, no delegasaun ofisiál ida husi Ministériu Justisa. Memorandu  ne’e fó kontinuidade ba kooperasaun ne’ebé durante ne’e Timor-Leste ho Japaun dezenvolve ona iha setór justisa, inklui iha área formasaun téknika no reforsu institusionál.

Iha ámbitu vizita nian, Ministru Justisa hala’o mós sorumutu kortezia ida iha Tókiu ho Konselleiru Espesiál Dr. Terada, iha ne’ebé sira diskute kona-ba oportunidades atu hametin kooperasaun bilaterál, liuliu iha área dezenvolvimentu institusionál, formasaun rekursus umanus, no modernizasaun setór justisa.

Iha mós loron 5 fulan-marsu, delegasaun hasoru malu ho responsavel sira hosi Supremu Tribunál Japaun nian atu hatene kona-ba estrutura no funsionamentu hosi instánsia judisiál aas liu Japaun nian, inklui mekanizmus atu garante independénsia hosi tribunál, efisiénsia prosesuál, no Estadu direitu.

Programa ne’ebé hala’o iha Tókiu ne’e inklui mós vizita traballu ida ba Itochu Corporation, ne’ebé foka liu ba promosaun oportunidades investimentu iha Timor-Leste. Durante sorumutu ne’e, aprezenta área operasaun empreza nian no ko’alia kona-ba posibilidade kooperasaun iha área dezenvolvimentu rekursus umanus, indústria, no kriasaun empregu ba joven timoroan sira.

Iha loron 4 fulan-marsu, iha Fukuyama, Ministru Justisa hasoru malu ho responsavel sira husi Tsuneishi Shipbuilding Co., Ltd., empreza ida ne’ebé iha intensaun atu investe iha konstrusaun unidade industriál ida ba área naval iha Laleia, munisípiu Manatutu. Durante sorumutu ne’e, Governu reafirma nia kompromisu hodi apoia prosedimentus ne’ebé nesesáriu atu konkretiza projetu ne’e, inklui kestoins ne’ebé relasiona ho utilizasaun rai no dezenvolvimentu infraestruturas apoiu nian.

Durante vizita ba Tsuneishi, Ministru ho delegasaun observa atividades empreza nian no hasoru malu ho traballadór timoroan sira ne’ebé tuir hela formasaun no hala’o funsoins  iha área téknika, liuliu iha área dezeñu, soldadura, no pintura naval. Traballadór hirak-ne’e sei fila hikas mai Timor-Leste hodi hamutuk ho projetu industriál iha futuru iha Laleia.

Nune’e mós iha loron 4 fulan-marsu, Ministru Justisa partisipa iha sorumutu estudu konjuntu ida entre Liga Parlamentár ba Diplomasia Estadu Direitu no Liga Parlamentár Amizade Japaun-Timor-Leste, iha Tókiu. Durante sorumutu ne’e, destaka rezultadus kooperasaun jurídika ne’ebé dezenvolve dezde 2009, liuliu liuhusi programa estudu konjuntu kona-ba asuntu lejizlativu sira, ne’ebé kontribui ona ba kapasitasaun kuadrus nasionais no ba preparasaun diplomas legais.

Iha loron 3 fulan-marsu, Ministru Justisa hasoru malu ho reprezentantes husi Ajénsia Kooperasaun Internasionál Japoneza (JICA) hodi ko’alia kona-ba apoiu Japaun nian ba dezenvolvimentu setór justisa iha Timor-Leste. Sorumutu ne’e foka liu ba reforsu  institusionál, formasaun profisionál, apoiu tékniku, no resposta ba ezijénsias ne’ebé mai hosi integrasaun rejionál Timor-Leste nian.

Nune’e mós iha loron 3 fulan-marsu, hala’o sorumutu kortezia ida ho Prezidente Federasaun Advogadus Japaun nian, iha ne’ebé troka ona esperiénsias kona-ba organizasaun profisaun nian no analiza posibilidades ba kooperasaun iha futuru entre komunidades jurídikas husi nasaun rua ne’e.

Iha loron 2 fulan-marsu, delegasaun partisipa iha jantár konfraternizasaun ida ho Sentru Internasionál ba Direitu Sivíl no Komersiál, ne’ebé ho objetivu atu hametin diálogu no kooperasaun jurídika entre parte rua ne’e. Iha loron hanesan, Ministru hala’o vizita kortezia ida ba Institutu Peskiza no Formasaun no vizita ninia sentru formasaun, iha ne’ebé observa programas kapasitasaun sira ne’ebé dezenvolve ona ba funsionáriu no operadór sira setór justisa nian.

Vizita ne’e permite konsolidasaun kooperasaun entre Timor-Leste no Japaun iha setór justisa no mós hametin kontaktus institusionais no ekonómikus ho objetivu atu reforsa relasoins bilaterais entre nasaun rua ne’e.

   Ba leten