Ministru Obras Públikas iha vizita traballu ba Japaun hodi hametin kapasidade nasionál iha kontrolu inundasaun no prevensaun dezastres naturais
Ministru Obras Públikas, Samuel Marçal, hala'o vizita traballu ida ba Japaun entre loron 13 no 19 fulan-janeiru tinan 2026, ho objetivu atu hametin resposta nasionál iha kontrolu inundasaun no prevensaun dezastres naturais, liuhosi interkámbiu tékniku no institusionál ho entidade japoneza sira ne'ebé espesializadu iha área sira-ne'e.

Vizita ne’e inklui delegasaun ida ne’ebé komposta husi Xefe Gabinete Ministériu Obras Públikas nian, Cristóvão Fausto Guterres, Diretór-Jerál Estradas, Pontes no Kontrolu Cheias (Inundasaun), Nene Lobato, no Koordenadór Unidade Inspesaun, Verifikasaun no Pagamentu, Aleixo Amaral do Carmo, no hetan akompañamentu husi Embaixadora Timor-Leste iha Tókiu, Maria Terezinha da Silva Viegas.
Iha loron 13 fulan-janeiru, delegasaun halo viajen ba sede Ajénsia Japoneza Kooperasaun Internasionál (JICA, akrónimu iha lian inglés) no hasoru malu ho Yoshifumi Yoshikawa, Vise Prezidente seniór organizasaun nian. Sorumutu ne’e inklui aprezentasaun téknika ida kona-ba esperiénsia Japaun nian iha kontrolu inundasoins no jestaun integradu basias idrográfikas, nune’e mós troka hanoin ida kona-ba áreas kooperasaun téknika nian ne’ebé iha posibilidade atu fó apoiu ba hametin kapasidades institusionais Timor-Leste nian iha área ida-ne’e.
Iha ámbitu redusaun risku dezastres nian, Ministru hasoru malu mós ho reprezentantes Japan BOSAI Platform nian, ne’ebé aprezenta teknolojias, estratéjias no boas prátikas ne’ebé dezenvolve hosi entidades japonezas iha prevensaun no redusaun dezastres naturais, no fahe mós dezafius prinsipais ne’ebé Timor-Leste hasoru.
Ajenda kontinua iha loron 14 fulan-janeiru ho vizita ida ba Ministériu Terras, Infraestruturas, Transportes no Turizmu Japaun (MLIT, sigla iha lian inglés) nian, iha ne'ebé delegasaun partisipa iha sesaun téknika ida sobre evolusaun istórika no polítikas atuais Japaun nian kona-ba kontrolu inundasaun, jestaun sedimentus no resposta ba dezastres ne'ebé relasiona ho inundasoins. Iha loron hanesan, hala’o sorumutu ida entre Ministru Obras Públikas Timor-Leste nian no Ministru japonés ne’ebé responsavel ba tutela MLIT, Sasaki Hajime, ne’ebé foka liu ba kooperasaun téknika iha projetus kontrolu inundasoins no sedimentus.
Iha loron 15 fulan-janeiru, Ministru hala’o vizita kortezia ida ba sede Governu Provínsia Hyōgo nian, iha ne’ebé nia partisipa iha sesaun téknika ida iha Sentru Jestaun Dezastres provínsia nian no simu informasoins detalladas kona-ba medidas kontrolu inundasaun nian ne’ebé aplika ba mota sira ho karakterístikas ne’ebé hanesan iha Dili, no mós inisiativas hamenus riskus ne’ebé relasiona ho rai-halai.
Iha loron 16 fulan-janeiru, delegasaun vizita Rokko Sabo Office, servisu governamentál Japaun nian ne'ebé dedika ba kontrolu sedimentus no prevensaun dezastres naturais, liuliu rai-halai, fluksus detritus (bee halo rai, fatuk, ai no materiál sira seluk monu hosi foho lolon) no inundasaun derrepente. Vizita ne’e inklui aprezentasaun kona-ba sistemas mitigasaun no vizita téknikas ba infraestruturas, inklui barrajen ne’ebé satan hodi hamenus impaktu husi dezastres naturais.
Iha loron 19 fulan-janeiru, hala’o sorumutu téknikas iha ámbitu MLIT nian, inklui vizitas ba sistema Arakawa Floodway, kanál artifisiál ida ne'ebé harii iha inísiu sékulu XX hodi dezvia mota Arakawa hosi sentru Tókiu ba Baía Tókiu, hodi proteje sidade hosi inundasoins, no mós infraestruturas kontrolu bee suli sira seluk. Hala’o mós sesaun traballu ida ho peritus JICA nian kona-ba definisaun prioridades ba intervensoins iha mota sira ho istória inundasaun ne’ebé mosu beibeik iha Timor-Leste.
Vizita traballu ida-ne’e fó dalan ba Ministériu Obras Públikas atu hasa’e koñesimentu tékniku no institusionál kona-ba modelus no solusoins ne’ebé aplika iha Japaun no mós ko’alia kona-ba posibilidades kooperasaun téknika no institusionál ho entidades ne’ebé vizita, ho objetivu atu hametin kapasidades nasionais iha kontrolu inundasaun no prevensaun ba dezastres naturais.






































