Timor-Leste no Austrália kontinua halo diálogu kona-ba Dezenvolvimentu Greater Sunrise

Ses. 09 janeiru 2026, 12:00h
Screenshot 2026-01-09 115322

Enviada Austrália nian ba Projetu Greater Sunrise, Katrina Cooper, akompaña hosi reprezentante sira hosi Embaixada no Governu Austrália nian, hala’o hela vizita mai Timor-Leste atu akompaña no aprofunda diskusaun bilaterál sira kona-ba dezenvolvimentu hosi projetu ne’e. WhatsApp Image 2026-01-08 at 11.42.50

Iha loron 8 fulan-janeiru tinan 2026, Katrina Cooper hasoru malu iha Palásiu Governu ho Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão no Ministru Prezidénsia Konsellu Ministrus, Agio Pereira, ne’ebé nu’udar interlokutór Timor-Leste nian iha diskusaun sira kona-ba Greater Sunrise. Enkontru sira ne’e permite troka hanoin kona-ba situasaun diskusoins no kooperasaun ne'ebé la'o hela, no mós reafirmasaun ida kona-ba kompromisu hamutuk atu avansa projetu ne’e liuhosi diálogu konstrutivu, respeitu ba malu, no parseria, ho hanoin atu maximiza ninia benefísiu sira. 497889649_1019077730408039_3682246951209539956_n

Enkontru hirak-ne’e, jeralmente ko’alia kona-ba kooperasaun bilaterál no akompañamentu projetu nia dezenvolvimentu, tuir Tratadu entre Austrália no Repúblika Demokrátika Timor-Leste ne’ebé estabelese fronteira marítima iha Tasi Timór, ne’ebé asina iha tinan 2018. 611621056_738794662621557_7925584198510052475_n

Durante enkontru sira ne’e, temi kona-ba relevánsia estratéjika hosi projetu ba dezenvolvimentu nasionál, inklui importánsia hosi implementasaun opsaun atu dada kadoras mai Timor-Leste. Enviada Austrália repete ninia Governu nia kompromisu atu servisu besik ho Governu Timor-Leste, parseirus konsórsiu projetu nian, no parte relevante sira seluk atu garante kontinuidade diskusoins. 612414651_747532068388238_3723909942042600977_n

Iha vizita ne’e, Katrina Cooper simu mós husi Prezidente Repúblika, José Ramos-Horta, Ministru Negósius Estranjeirus no Kooperasaun, Bendito dos Santos Freitas, no Ministru Petróleu no Rekursu Minerais, Francisco da Costa Monteiro.

Fó hanoin katak Katrina Cooper antes ne’e sai nu’udar ko-ajente Austrália nian iha prosesu Konsiliasaun Tasi Timor, ne’ebé lori ba asinatura Tratadu Fronteira Marítima entre nasaun rua ne’e, no partisipa nu’udar oradór iha Konferénsia Internasionál Dili ba Daruak kona-ba Direitu Tasi nian, iha fulan-maiu liubá. 497724203_1019078087074670_2974066680435701516_n

Kampus gás Greater Sunrise nian lokaliza maizumenus kilómetru 140 ba súl hosi tasi-ibun Timor-Leste nian. Konsórsiu dezenvolvimentu projetu nian kompostu hosi TIMOR GAP, ho partisipasaun 56,6%, Woodside, ho 33,44%, no Osaka Gas Australia, ho 10%.

Estudu konsetuál independente ida kona-ba dezenvolvimentu Greater Sunrise nian, ne'ebé hala'o hosi empreza britániku Wood entre fulan-abril no fulan-novembru tinan 2024, konfirma viabilidade hosi opsaun dezenvolvimentu projetu nian iha Timor-Leste no nia kontribuisaun potensiál ba ekonomia nasionál. WhatsApp Image 2026-01-08 at 11.42.49 WhatsApp Image 2026-01-08 at 11.42.49 (1) WhatsApp Image 2026-01-08 at 11.42.50 (1)

Dezenvolvimentu Greater Sunrise, inklui dada kadoras ba kosta súl Timor-Leste nian, nu’udar parte hosi prioridade nasionál sira ne’ebé define hosi Governu IX ba kreximentu no dezenvolvimentu ekonómiku nasaun nian.

   Ba leten