RSS 

Komunikadus

  • 20 fevereiru 2026Sorumutu Konsellu Ministrus loron 20 fulan-fevereiru tinan 2026
    Aprova ona:

    1 - Polítika no Planu Asaun ba Promosaun Ekonomia Tasi ida ne’ebé Reziliente no Sustentável iha Timor-Leste;

    2 - Konta Satélite Tasi nian;

    3 - Bazes ba Ordenamentu no Jestaun Espasu Marítimu Nasionál nian;

    4 - Tratadu Estradisaun ASEAN;

    5 - alterasaun ba Kuadru Kompromisus ne’ebé aneksa ba Rezolusaun Parlamentu Nasionál n. 46/2025, loron 15 fulan-outubru, ne’ebé aprova ba adezaun, Akordu ASEAN kona-ba Sirkulasaun Pesoas Singulares (Movement of Natural Persons – MNP) no nia Protokolu Alterasaun;

    6 - Revizaun Finál ba Kuadru Kompromisus Timor-Leste iha ámbitu Akordu Komérsiu Beins ASEAN (ATIGA) nian;

    7 - dezignasaun naran “Ataúro”, “Ramelau” no “Oecusse” ba espasu sira ne’ebé atribui ba Timor-Leste iha sede ASEAN iha Jakarta, Indonézia.
    hare tan
  • 19 fevereiru 2026Timor-Leste kondena espulsaun ba diplomata timoroan no reafirma ninia solidariedade ho povu Myanmar
    Governu Konstitusionál IX kondena desizaun Junta Militár Myanmar ne’ebé espulsa/duni Enkarregadu Negósius timoroan nian husi país ne’e.
    hare tan
  • 12 fevereiru 2026Toleránsia pontu iha loron 17 no 18 fulan-fevereiru tinan 2026, ba okaziaun Tinan Foun Xina nian no Kuarta-Feira Sinzas
    Primeiru-Ministru, , liuhusi Despaxu nu. 03 /PM/II/2026, determina tuirmai:

    Fó toleránsia pontu iha loron 17 no 18 fulan-fevereiru, loron tomak.
    hare tan
  • 11 fevereiru 2026Sorumutu Konsellu Ministrus loron 11 fulan-fevereiru tinan 2026
    Prezidénsia Konsellu Ministrus
      Portavós Governu Timor-Leste
    IX Governu Konstitusionál
    ...........................................................................................................................
    Komunikadu Imprensa

    Sorumutu Konsellu Ministrus loron 11 fulan-fevereiru tinan 2026
    Konsellu Ministrus hala’o sorumutu iha Palásiu Governu, Dili, no aprova projetu Proposta Lei, ne’ebé aprezenta husi Ministru Justisa, Sérgio de Jesus Fernandes da Costa Hornai, hodi kria Orden Advogadu Timor-Leste (OATL- akrónimu iha lian portugés)  no aprova ninia estatutu.
    Diploma ne’e ho objetivu atu kria Orden(Asosiasaun) Advogadu Timor-Leste nu’udar asosiasaun profisionál públika, ne’ebé responsavel atu regula asesu no prátika advokasia, reprezenta profisaun ne’e no define regra sira ne’ebé aplika ba organizsaun, funsionamentu no dixiplina iha advogadu no advogadu estajiáriu sira.
    Inisiativa ne’e estabelese enkuadramentu jurídiku (legál) ba OATL, define ninia atribuisaun, órgaun, kompeténsia no mekanizmu sira funsionamentu nian, nune’e mós prinsípiu sira ne’ebé aplika hodi hala’o profisaun, hodi kontribui ba reforsu organizasaun advokasia no konsolidasaun sistema justisa nasionál.
    Diploma ne'e mós aprova Rejime Jurídiku Sosiedade Advogadu sira nian, ne'ebé define kondisaun konstituisaun, organizasaun no funsionamentu sosiedade ne’e nian, ho objetivu atu enkuadra prátika  koletiva advokasia, promove transparénsia boot liu no garante kumprimentu ba regra profisionál no deontolójika nian.
    ****
    Tuir projetu ne’ebé aprezenta husi Ministru Obras Públikas, Samuel Marçal, Konsellu Ministrus delibera hodi autoriza despeza ho valór dolar amerikanu millaun 121,9 ba transferénsia fundu husi Orsamentu Jerál Estadu ba EDTL, EP, iha ámbitu programa “802 Eletrisidade”, ho objetivu atu asegura servisu fornesimentu eletrisidade públiku.
    ****
    Nune’e mós ho proposta hosi Ministru Obras Públikas, Samuel Marçal, Konsellu Ministrus delibera hodi autoriza despeza no abertura prosesu aprovizionamentu ba konstrusaun sistema abastesimentu bee moos iha Baukau, projetu estruturante ne’e ho objetivu atu garante fornesimentu bee ne’ebé regulár no seguru ne’ebé apropriadu ba konsumu umanu ba populasaun iha munisípiu refere.
    Projetu ne’e, bazeia ba estudu tékniku ne'ebé  molok ne’e hetan ona validasaun, sei iha investimentu ida ne'ebé prevee besik dolar amerikanu millaun 23,4, ho objetivu atu hadi'a kondisaun saúde públika no kualidade moris komunidade lokál sira nian.
    ****
    ****
    Aprova mós projetu Dekretu-Lei, ne’ebé aprezenta hosi Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão, no Ministru Prezidénsia Konsellu Ministrus Agio Pereira kona-ba Rejime Karreira Espesiál ba Bombeirus Profisionál Timor-Leste.
    Ho diploma ida-ne’e, Governu hakarak estabelese estatutu espesífiku ba bombeirus profisionál iha Timor-Leste, hodi rekoñese natureza úniku hosi sira-nia funsaun nu’udar ajentes espesializadu  ba protesaun sivíl no importánsia hosi sira-nia papél iha protesaun ba vida umana,  no beins  nune’e mós hodi responde ba situasaun emerjénsia, asidente, no dezastres  iha teritóriu nasionál tomak.
    Rejime ne’ebé propoin ho ninia objetivu atu define karreira bombeirus profisionál hanesan karreira espesiál iha funsaun públika, estabelese ninia estrutura ierárkika, kategoria no pozisaun sira, no mós regras  ba rekrutamentu, formasaun, progresaun no promosaun. Ho inisiativa ida-ne’e, Governu buka atu valoriza no dignifika karreira ne’e, asegura estabilidade ne’ebé boot liu no enkuadramentu profisionál, no reforsa kapasidade atu responde ba  sistema nasionál protesaun sivíl.
    Konsellu Ministrus aprova projetu Rezolusaun Governu, ne’ebé aprezenta hosi Ministru Interiór, Francisco da Costa Guterres, kona-ba suspensaun temporária no revizaun ba Konkursu Públiku Admisaun iha Kursu Formasaun ba Ajentes Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL).
    Ho desizaun ida-ne’e, Governu hakarak asegura transparénsia, legalidade, no kredibilidade iha prosesu rekrutamentu, hodi konsidera dúvida no preokupasaun sira ne’ebé hato’o hosi kandidatu sira no entidade oioin kona-ba kumprimentu ba rekizitu balun no regularidade iha faze konkursu nian. Ba ida-ne’e, Rezolusaun Governu prevee suspensaun temporária ba konkursu no reforsa mekanizmu supervizaun no fiskalizasaun.
    Desizaun ne'e mós determina atu halo reestruturasaun ba Komisaun Monitorizasaun no Fiskalizasaun nian, liuhusi integra membru nasionál no internasionál independente sira, nune’e mós halo revizaun klean  ba faze hotu-hotu hosi prosesu selesaun nian, ho nia objetivu atu hatene loloos faktus no potensialmente adota medidas koretivas. Ho prosedimentu ida ne’e, Governu iha intensaun atu hametin sidadaun sira-nia konfiansa iha instituisoins públikas no atu garante katak asesu ba Polísia Nasionál Timor-Leste ne’e hala’o ho justu, imparsiál, no tuir lei.
    ****
    Ministru Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun, Bendito dos Santos Freitas, halo aprezentasaun kona-ba planu programátiku no orsamentál ba Prezidénsia pro tempore (ho tempu determinadu) Komunidade País Lian Portugés (CPLP), ne’ebé Timor-Leste asume ba períodu 2026-2027. Informasaun ne’ebé aprezenta kona-ba enkontru ministeriál lubun ida, enkontru tékniku, inisiativa setoriál no atividades institusionál ne’ebé prevee ona, inklui asaun komemorativa aniversáriu CPLP ba dala-30, ne’ebé hala’o iha loron 17 fulan-jullu, nune’emós ninia enkuadramentu kalendáriu, fatin no parámetru kona-ba finansiamentu.
    Ikusliu, Konsellu Ministrus delibera hodi aprova tema “ Konsolidasaun Estadu Direitu Demokrátiku- Dezafius ba CPLP” ba Prezidénsia pro tempore organizasaun internasionál luzófona, ne’ebé Timor-Leste sei asume iha períodu tinan 2026-2027. REMATA
    hare tan
  • 10 fevereiru 2026Governu Timor-Leste kongratula Prezidente eleitu António Seguro ba nia vitória iha eleisaun prezidensiál Portugál nian
    Prezidénsia Konsellu Ministrus
      Portavós Governu Timor-Leste
    IX Governu Konstitusionál
    ...........................................................................................................................
    Komunikadu Imprensa

    Governu Timor-Leste kongratula Prezidente eleitu António Seguro ba nia vitória iha eleisaun prezidensiál Portugál nian

    Governu Repúblika Demokrátika Timor-Leste felisita Prezidente eleitu António José Seguro ba nia eleisaun nu’udar Prezidente Repúblika Portugeza hodi hato’o ami-nia mellores votus iha mandatu ida nakonu ho ézitus ba servisu Nasaun. Rezultadu ne’ebé di’ak tebes husi prosesu eleitorál ne’e, reflete konfiansa boot iha nia lideransa husi parte povu portugés, ne’ebé sai hodi ezerse sira-nia direitu, maski dezafiu oioin iha loron sira dahikus.
    Timor-Leste ho Portugal partilha amizade istórika ida ne’ebé hatuur-metin iha língua, iha patrimóniu kulturál no iha lasus ne’ebé dura kleur ona entre ita-nia povu sira. Relasaun ida-ne’e, ne’ebé di’ak tebetebes durante ita-nia istória naruk, no hametin liután ho kooperasaun, kontinua hanesan fonte (ka, hun) husi forsa boot ida iha ita-nia parseira ohin-loron.
    Iha momentu tranzisaun ho inserteza iha nível globál ne’e, Timor-Leste rekoñese papél importante Portugal nian iha esforsus mundu tomak nian ba defeza multilateralizmu, igualdade no valores umanitárius. Timor-Leste hakarak servisu hamutuk ho Prezidente eleitu Seguro hodi hakle’an ita-nia relasaun bilaterál no promove kooperasaun internasionál, solidariedade ho dignidade umana. Ne’e inklui  ami-nia kompromisu ne’ebé partilla ho Komunidade Paízes Língua Portugeza,ne’ebé sei sai nafatin  hanesan  pilár sentrál (ka, ai-riin boot) ida iha kooperasaun entre nasaun luzófona sira.

    Governu Timor-Leste hakarak mós servisu hamutuk liuhusi kooperasaun metin ho Portugal durante mandatu Prezidente eleitu Seguro,iha espíritu amizade, respeitu no objetivus ne’ebé hanesan. REMATA
    hare tan
  • 04 fevereiru 2026Sorumutu Konsellu Ministrus loron 4 fulan-fevereiru tinan 2026
    Aprova ona:


    ✅ 1 - Proposta aprovasaun adezaun Timor-Leste ba Akordu-Kuadru ASEAN kona-ba izensaun vistu.


    ✅ 2 - Kódigu Rejistu Sivíl.


    ✅ 3 – Alterasaun dahuluk ba Estatutu Ofisiál Justisa.


    ✅ 4 - Kriasaun Konsellu Nasionál ba Organizasaun Timor-Leste ninia Prezidénsia ASEAN iha tinan 2029


    ✅ 5 - Kurríkulu Programa Nasionál Ekivalénsia ba Ensinu Sekundáriu.


    ✅ 6- Donativu ba Repúblika Portugeza hodi apoia esforsu resposta no rekuperasaun nian hafoin estragu sira ne'ebé kauza hosi tempestade (udan boot akompaña ho anin) maka'as ne'ebé kona nasaun ne'e.


    Analiza ona:


    ➡️ 1 - Apresentação sobre a participação de Timor-Leste no Retiro dos Ministros dos Negócios Estrangeiros da ASEAN.
    hare tan
  • 30 janeiru 2026Sorumutu Estraordináriu Konsellu Ministrus loron 30 fulan-janeiru tinan 2026
    Aprova ona:


    ✅ 1 - Estatutu Rejiaun Oe-Kusi Ambenu.


    ✅ 2 - Fundu Espesiál Dezenvolvimentu Oe-Kusi Ambenu nian.


    ✅ 3 – Suspensaun, hanesan exesaun, ba limite idade reforma nian ba ofisiais jenerais atuais ne’ebé okupa kargu CEMGFA, Vice-CEMGFA no CEMFA.


    ✅ 4 – Ratifikasaun lista militár sira ne’ebé, iha loron 31 fulan-dezembru tinan 2025, halo tranzisaun ba estatutu rezerva no lista militár veteranu sira ne’ebé sei reforma.
    hare tan
  • 28 janeiru 2026Deklarasaun konjunta kona-ba Estabelesimentu Parseria Foun ba Era Foun entre Governu Repúblika Demokrátika Timor-Leste no Governu Austrália
    1. Timor-Leste no Austrália nu’udar parseiru no viziñu ho istória, valór, rejiaun no futuru ne’ebé hanesan. Hodi rekoñese forsa husi parseria ida-ne’e, Sua Exelénsia Kay Rala Xanana Gusmão, Primeiru-Ministru Timor-Leste, no Exelentísimu Anthony Albanese MP, Primeiru-Ministru Austrália nian, deside estabelese Parseria Foun ba Era Foun (“Parseria”). Hodi deklara Parseria, Governu rua kompromete atu mantein kooperasaun kontínua, konsultasaun no respeitu mútuu ba soberania nasionál.
    hare tan
1 2 3 4 5