Komunikadus
- 22 juñu 2026Luto Nacional em Homenagem a Sua Excelência Dr. Francisco Guterres, Presidente da República Democrática de Timor-Leste 2017-2022Prezidénsia Konsellu Ministrushare tan
Portavós Governu Timor-Leste
IX Governu Konstitusionál
...........................................................................................................................
Dekretu Governu
Luto Nacional em Homenagem a Sua Excelência Dr. Francisco Guterres, Presidente da República Democrática de Timor-Leste 2017-2022
Francisco Guterres, mais conhecido por “Lú Olo”, nasceu no dia 7 de setembro de 1954, em Ossú, Município de Viqueque e faleceu no dia 21 de junho de 2026, na Malásia.
O seu percurso político está profundamente ligado à luta pela independência de Timor-Leste. Ainda durante a administração portuguesa do território, integrou movimentos nacionalistas.
Após a proclamação unilateral da independência, em 28 de novembro de 1975, e a subsequente invasão indonésia, Lú Olo integrou a resistência nacional. Durante os anos de ocupação, desempenhou diversas funções de liderança política no movimento de resistência pela libertação nacional, tornando-se uma das figuras influentes da luta pela libertação nacional.
Após a realização do referendo a 30 de agosto de 1999, foi eleito deputado à Assembleia Constituinte e seu Presidente, e posteriormente tornou-se o primeiro Presidente do Parlamento Nacional, cargo que exerceu entre 2002 e 2007.
No ano de 2017 foi eleito Presidente da República de Timor-Leste, tendo assumindo funções a 20 de maio desse ano até 2022.
Assim,
O Governo decreta, ao abrigo dos n.os 1 e 2 do artigo 41.o da Lei
n.o 4/2024, de 3 de julho, o seguinte:
Artigo 1.º
É decretado Luto Nacional em todo o território nacional, em sinal de pesar pela morte do Dr. Francisco Guterres Lú Olo, ex-Presidente da República Democrática de Timor-Leste.
Artigo 2.º
O período de Luto Nacional tem início às 15.00 horas do dia 22 de junho e termina às 24.00 horas do dia 28 de junho.
Artigo 3.º
1. Durante o período de Luto Nacional referido no artigo anterior, a Bandeira Nacional deve ser mantida a meio-mastro ou meia-adriça, nos termos do artigo 13.o da Lei n.o 2/2007, de 18 de janeiro.
2. A situação prevista no número anterior deve ser cumprida em todos os edifícios públicos, incluindo embaixadas, consulados e outras representações do Estado no estran-geiro, bem como nas embarcações do Estado.
Artigo 4.º
O presente diploma entra em vigor com a sua publicação.
Aprovado em Conselho de Ministros em 22 de junho de 2026.
O Primeiro-Ministro, em exercício
Mariano Assanami Sabino Lopes
- 22 juñu 2026Sorumutu Estraordináriu Konsellu Ministrus loron 22 fulan-juñu tinan 2026Prezidénsia Konsellu Ministrushare tan
Portavós Governu Timor-Leste
IX Governu Konstitusionál
...........................................................................................................................
Komunikadu Imprensa
Sorumutu Estraordináriu Konsellu Ministrus loron 22 fulan-juñu tinan 2026
Konsellu Ministrus hala’o sorumutu estraordináriu iha Auditóriu Kay Rala Xanana Gusmão, iha Ministériu Finansas, Dili, no aprova votu pezar no deside hodi dekreta lutu nasionál ba falesimentu Francisco Guterres “Lú Olo”, eis-Prezidente Repúblika Demokrátika Timor-Leste, Prezidente ba Frente Revolucionária de Timor-Leste Independente (FRETILIN) no figura ida ne’ebé iha influénsia iha luta ba libertasaun nasionál. Lutu nasionál halo iha territóriu nasionál tomak durante loron hitu, hahú hosi tuku 3 lokraik iha loron 22 fulan-juñu to'o tuku 12 kalan iha loron 28 fulan-juñu, ho bandeira nasionál hasa’e to’o ai-riin klaran de’it (meia haste) iha edifísiu públiku hotu-hotu, inklui embaixadas, konsuladus no reprezentasaun sira seluk Estadu nian iha rai-li'ur, no mós iha ró sira Estadu nian.
Francisco Guterres “Lú Olo” mate ho tinan 71, iha Ospitál Prince Court iha Kuala Lumpur, Malázia, iha ne’ebé nia simu hela tratamentu médiku intensivu. Nia moris iha Osú, iha Munisípiu Vikeke, iha loron 7 fulan-setembru tinan 1954, nia dedika parte boot hosi nia moris ba luta libertasaun nasionál, kaer responsabilidade oioin iha rezisténsia durante okupasaun indonézia. Hafoin Konis Santana nia mate iha tinan 1998, nia asume lideransa polítika rezisténsia timorense nian.
Iha tinan 2001, nia eleitu nu’udar Prezidente Asembleia Konstituinte, órgaun ne’ebé responsavel ba elaborasaun Konstituisaun Repúblika. Nia hala'o knaar nu'udar Prezidente Parlamentu Nasionál hosi tinan 2002 to’o tinan 2007 no eleitu nu'udar Prezidente Repúblika iha tinan 2017, kargu ne'ebé nia kaer to'o tinan 2022.
Francisco Guterres “Lú Olo” hetan kondekorasaun ho Kolár Orden Timor-Leste iha tinan 2009, Grande Kolár Orden Timor-Leste iha tinan 2022, no mós Grande Kolár Orden Infante D. Henrique, ne’ebé atribui hosi Repúblika Portugeza iha tinan hanesan, hodi rekoñese ninia kontribuisaun ba Timor-Leste no ba hametin relasoins entre nasaun rua ne’e.
Ho alterasaun ida-ne’e, Governu fó omenajen ba membru ida ne’ebé importante iha luta libertasaun nasionál no hato’o sentidu kondolénsia kle’an ba nia espoza, oan sira no membru família sira seluk, ba FRETILIN, no mós ba povu timoroan tomak, hodi rekoñese legadu dedikasaun no servisu ne’ebé Francisco Guterres “Lú Olo” fó ba konstrusaun Timor-Leste ida ne’ebé livre, demokrátiku no soberanu. REMATA
- 19 juñu 2026Sorumutu Konsellu Ministrus loron 19 fulan-juñu tinan 2026Aprova ona:hare tan
✅ 1 - Planu Asaun Nasionál ba Indústria Transformadora.
✅ 2 - Ratifikasaun ba Akordu Kooperasaun iha Área Defeza entre Governu Repúblika Demokrátika Timor-Leste no Governu Nova Zelándia.
✅ 3 - Estensaun no alterasaun Akordu Suplementár ba Programa Parseria ba Prosperidade Inkluziva (PROSIVU), konklui entre Governu Timor-Leste no Austrália.
Analiza ona
➡️ 1. Aprezentasaun kona-ba progresu serbisu dezenvolvimentu no expansaun ba Aeroportu Internasionál Prezidente Nicolau Lobato.
➡️ 2. Pontu situasaun hosi prosesu jestaun terrenu no imóveis Estadu nian.
➡️ 3. Pontu situasaun sobre preparativus ba transladasaun restus mortais (isin-mate) hosi preladu katóliku sira ne’ebé hala’o kna’ar pastorál iha Timor-Leste - 12 juñu 2026Governu Timor-Leste felisita Filipinas ba Loron IndependénsiaPrezidénsia Konsellu Ministrushare tan
Portavós Governu Timor-Leste
IX Governu Konstitusionál
...........................................................................................................................
Dili, loron 12 Fulan-Agostu Tinan 2026
Komunikadu Imprensa
Governu Timor-Leste felisita Filipinas ba Loron Independénsia
Governu Repúblika Demokrátika Timor-Leste hamutuk iha selebrasaun Loron Independénsia Repúblika Filipinas nian, ne’ebé selebra iha loron 12 fulan-juñu, hato’o parabéns ba Governu no povu filipinu ba data istóriku ida-ne’e. Filipinas proklama nia independénsia iha loron 12 fulan-juñu tinan 1898.
Timor-Leste no Filipinas mantein relasoins amizade no kooperasaun ne’ebé kleur ona, no mós iha kompromisu komún ida hodi promove dame, estabilidade no dezenvolvimentu iha rejiaun Sudeste Aziátiku.
Ministru Prezidénsia Konsellu Ministrus no Portavós Governu nian, Agio Pereira, afirma katak “iha okaziaun ida-ne’e, bainhira povu filipinu selebra Loron Independénsia, Timor-Leste hato’o nia parabéns ba Filipinas, país belun no parseiru rejionál ida ne’ebé nia mantein relasaun kooperasaun no respeitu mútuu. Iha momentu ida ne’ebé komunidade oioin kontinua rekupera hosi konsekuénsia rai-nakdoko foin lalais ne'ebé akontese iha país ne’e, ami mós hato'o ami-nia solidariedade ba povu filipinu. Ami dezeja votus prosperidade no moris-di'ak ba Filipinas no ami reafirma ami-nia vontade atu kontinua hametin lasu amizade entre ita-nia nasaun rua ne’e”. REMATA
- 08 juñu 2026Governu Timor-Leste hato’o solidariedade ba Filipinas hafoin rai-nakdoko ne’ebé akontese iha MindanauGovernu Repúblika Demokrátika Timor-Leste hato’o ninia solidariedade ne’ebé kle’an ba Governu no povu Repúblika Filipinas hafoin rai-nakdoko ho magnitude 7,8 ne’ebé ohin akontese iha illa Mindanau, ne’ebé halo ema mate, kanek, estragus makas ba infraestruturas , no mós evakuasaun populasaun sira tanba risku ba tsunami.hare tan
- 03 juñu 2026Governu hato’o sentidu kondolénsia ba Padre Agostinho da Costa nia mateGovernu Repúblika Demokrátika Timor-Leste hato'o ninia tristeza ne’ebé kle'an ba falesimentu Reverendu Padre Agostinho da Costa, ne'ebé akontese iha loron 3 fulan-juñu tinan 2026, iha Ospitál Rejionál Eduardo Ximenes (HOREX), iha Baukau.hare tan
- 03 juñu 2026Sorumutu Konsellu Ministrus loron 3 fulan-juñu tinan 2026Aprova ona:hare tan
1 - Estensaun to’o loron 31 fulan-dezembru 2026 ba suspensaun ensinu, aprendizajen no prátika arte marsiál.
2. Proposta ba Parlamentu Nasionál kona-ba ratifikasaun Protokolu Cebu ne’ebé altera Karta ASEAN.
3. Fó podér tomak ba estabelesimentu relasaun diplomátika entre Timor-Leste no Estadus Federadus Mikronézia nian.
4. Definisaun nesesidade anuál hosi pesoál ne’ebé sei rekruta ba PNTL iha 2026.
5. Aseitasaun realizasaun iha Timor-Leste Reuniaun Komité Koordenasaun ASEAN ba Servisus (CCS) nian ba dala 115
Apoia ona
1. Metodolojia foun ba preparasaun orsamentu.
2. Asinatura ba memorandu entendimentu entre Timor-Leste no Repúblika Sosialista Vietnam iha área edukasaun no ensinu superiór.
Analiza ona
1. Semana Nasionál Oseanu 2026. - 27 maiu 2026Sorumutu Estraordináriu Konsellu Ministrus loron 27 fulan-maiu tinan 2026Analiza ona:hare tan
➡️ 1 – Ezekusaun Orsamentu Jerál Estadu ba tinan 2026.





1 

































